XXVDe impenſis.

l i

pecuniaª erit: tātam pecuniā datoᵇ.oſtendit eſtimationē hēditatis velbonoꝝ liberti: nō ip̄aꝫ hr̄ditatē voluiſſe legē p̄ſtareᶜ niſi maritus ipſasres tradē maluerit. ⁊ hoc benigniꝰadmitti debetᵇ.SCeuola.Ec actioᶜ etiam conſtante maLæ. trimonio mulieri competit.T Abolenꝰ.N his rebus quas preter numeratā pecuniamᶠ doti vir habet: dolum malū ⁊ culpaꝫ preſtareeum oportere ſeruiꝰ aitˢ. Eaqꝫ ſentētia publij meuij ē. Nā is in liciniagrachi vxore ſtatuit: ꝙ res dotalesin ea ſeditōe: qua grachus occiſuserat periſſēt: vt qꝛ grachi culpa eaſeditio fcā eſſetʰ: licinie p̄ſtari oportere. ¶ Seruis vxoris vir nummos in veſtiariū dederat: quo peracto. deinde intra annum diuortium interceſſerat. placuit labeoni ⁊trebatio qͣlia veſtimēto poſt diuortiū eēt talia viro reddi. ¶ Idemiuris futurum fuiſſet. ſi ipſa veſtimenta vir emiſſet ⁊ ſeruis dediſſetꝘ ſi veſtimenta non redderenturtunc uirum precium in dotē cōpenſaturumᵏ. ¶ Filiofamilias diuortio facto: dotē patri reddi iuſſerat.deinde ꝑte dotis ꝑſoluta pater deceſſerat: reliquā partem ſi nec dumdelegata nec ꝓmiſſa nouādi anīopatri fuiſſet mulieri ſolui debereˡ labeo ⁊ trebatius putant. idqꝫ uerumeſt. ¶ Mancipia in dotem eſtimata accepiſti: pactum conuentum deinde factuꝫ eſt: ut diuortio facto tātidem eſtimata redderes: nec de ꝑtu dotaliuꝫ ancillarum mentio facta eſt: manebit iniquit labeo partꝰtuusª: quia is pro periculo mancipiorum penes te eē debet. ¶ Muiier que centum dotis apud uirumhabebat diuortio facto ducenta auiro erranteⁿ ſtipulata erat: labeoputat quāta dos fuiſſet: tātā deberi: ſiue prudensº mulier plus eſſetſtipulata: ſiue imprudens: ⁊ labeonis ſententiam probo. ¶ Uxor diuortio facto partem dotis receperat: partem apud uiruꝫ reliquerat.

deinde alij nupſerat: et iterum vldua facta ad priorem virum redierat cui centum. x. doti dederatq: neqꝫ eiꝰ pecunie que reliqua ex priore dote erat mentionē fecerat. Reliqua diuortio facto ex priore dotehiſdem diebus virum reddituruꝫait labeo quibus reddidiſſet: ſi ſuperiusʳ diuortium inter eos factuꝫnō eſſet quoniam prioris dotis cauſa in ſequentem dotis obligationēeſſet tranſlata: ⁊ hoc verum puto.¶ Si vir ſocero iniuſſuª vxoris:manente matrimonio dotem acceptam feciſſet: etiam ſi id propteregeſtatem ſoceri factum eſſet: viritamē periculum futurū ait labeoᵗ:⁊ hoc verum eſt. ¶ Si quis ꝓ muliere dotem viro promiſerit: dein.de herede muliere relicta deceſſerit: qua ex parte mulier ei heres eſſet: pro ea parte dotis periculū qd̓uiri fuiſſet: ad mulierē pertinere aitlabeo: qꝛ nec meliusᵛ nec equiꝰ fuiſſet: ꝙ exigere vir ab vxore nō potuiſſetᵉ: ob id ex detrimēto viri mulierē locupletari: ⁊ hoc veruꝫ puto.N Omponiꝰ.N partēʸ dotis reddende eritid qd̓ mulieri ex peculio ſeruireſtituiꝰ debebit. Et ideo ⁊ dolum ⁊culpaꝫª in eo peculio vl̓ acquirēdovl̓ conſeruando maritꝰ preſtare dꝫ⁊ fructus ex eo ꝑcepti quomōᵇ cuiuſlibet rei dotalis ad marituꝫ pertinebuntᶜ.¶ Incipit liber vlgeſimus quintꝰdigertoruꝫ: ⁊ primis huius.¶ De impenſis in rebus dotalibꝰfactis.TXpianus.CMpenſaruꝫ q̄daꝫ ſunt neceſſarie: quedamv̓o volūtarie.¶ NeceſſarieHhe dicūtur quehabent in ſe neceſſitatemᶜ impendendiʳ. Ceterum ſi nulla fuit neceſſitas: alio iure habenturᵍ. ¶ In

a ¶ Quanta pecunia erit: q̄ ſic peruenit ad te viruꝫ vel dolo feciſti quominus perueniret.b Cato. tu uel heres tuus. ac. c ¶ Preſtareqꝛ dixit pecuniā ſed ae le. iij. l. ꝗſquis. ac. d ¶ Admitti dꝫſic. jͣ. de le. i. l. ſin. ⁊ s. de pac. do. l. fi. in pͥn. ⁊ .jͣ. dere licere. ⁊. l. emptori. ac.doli excep. l. ficEt actio mōeCuel ne. geſt. q̄ dat̉vxori ꝯͣ virū ꝓ bonis liberti: ⁊ ꝓ oꝑis. de ꝗbussͣ. l. ꝓxi. dixi: ul̓ ꝯdictione ſine cā. vel ex cautione: ut. sͣ. l. dotalē. vel loquitur de actio. ex ſtip.ꝓ dote qn̄ vir ad inopiam vergit: ut. sͣ. eo. l. ſiꝯſtante. in pͥn.N his. Maritꝰtenet̉ de leui culpacōmiſſa ī rebꝰ dotalibꝰEt vr̄ eius culpa datuꝫdānum ſi fuit datum aticio propter delictumipſiꝰ mariti. Pau d̓ ca.f ¶ Pecuniā .i. p̄ter eaque ſunt pōdere numero ⁊ mēſura: ut. jͣ. d̓ le. i.l. talis. illa enī cū debita ſint in genere perirenō poſſunt: ut. sͣ. d̓ iuredo. l. res. ⁊ .jͣ. ad. l. fal..l. in rōne. §. īcerte. azo.uel niſi ſint eſtimate: ut.sͣ. e. l. eſtimate. ſed tūcimproprie dotales dicūtur ut. C. d̓ rei vxo. act..§. ⁊ cū lex. ac.g ¶ Seruius ait. ⁊ bn̄:ut. jͣ. e. l. fi. ⁊. C. d̓ iur.do. l. ī r̄bꝰ. ⁊. l. ml̓ier. §.paulus. ⁊ ar. C. de pac.conuē. l. fi. §. fi. ac.h ¶ Facta eēt. ſic. sͣ. locati. l. ſi merces. §. culpe. ⁊ sͣ. cōi di. l. ſi is cuꝫquo. azo.Seruis uxoris.Solnto mr̄imonio maritus veſtes datas ſeruis dotalibꝰ ul̓ vxorisrecuꝑare pōt tales qͣlesſunt: ⁊ ſi ꝑ vxorē ſtat p̄teſtimationē eaꝝ in dotē ꝯpēſare. h. d. Pau.i ¶ In veſtiarium. ſinequo poterant ẜui ſe tueri ⁊ ultra ꝯſuetudinemdn̄i. alioꝗn̄ de ī rē ver.teneretur dn̄s: ut. sͣ. dein rem ver. l. iij. §. ꝓinde ſi ſeruus. ⁊. l. ſi res. īpͥn. h̓ ergo aget̉ ꝯdi. ſine cā: inquātum eſt locupletior. cum donarevxori noluerit: ꝗa litisconte. tp̄s īſpicit̉: ut. sͣ.de dona. inter vi. ⁊ vx..l. qd̓ aūt in pͥn. nā n̄ dꝫcū aliena iactura locupletari: ut. sͣ. ſi cer. pe. l.tium reuocat donationem: ut. sͣ. de dona. interſi ⁊ me ⁊ ticium. nā diuvi. ⁊ vxo. l. cum hic. §. ſi diuortium. ac.k ¶ Cōpēſaturū. hoc videt̉ corrigi. C. de rei. vxo. act. §. taceat. Uel dic ut̉noͣ. sͣ. e. l. diuortio. §. ob donatiōes. ⁊ facit. C. d̓ ꝯpē. l. neqꝫ. ⁊ .jͣ. re. amo..l. i. Itē nō. h̓ cōtra ſeruiētes ⁊ pediſſequas: ut. sͣ. de pecul. l. id veſtimentum. ⁊ .jͣ. de le. iij. l. qui ꝯcubinā. i. rn̄. ac.Filiofa. Etiā ſi filia ꝯſenſit patri vt dotē exigeret: ⁊ etiam ſi exegit ꝑte non propterea perdit ius ꝯſolidatiōis ſi efficiatur ſui iuris anteꝙͣ exigat̉per patrem. h. d. pau. de ca.¶ Solui debere. ſic. sͣ. e. l. ſi marito. §. ſi voluntate. ⁊. l. ſi ſocer. i. rn̄. ⁊.ſ. inſulā. ⁊ jͣ. de le. ij. l. lucius. §. i. ac.Mancipia. Si ad maritū ſpectat periculū ancillarū dotalium: ſil̓rad eum ſpectat partum earum. h. d. Bar.

m ¶ Partus tuus. ut ⁊ sͣ. de iure do. l. ſi mancipia. ſed contra. C. eo. l. i. ſol. utibi. ⁊ facit. jͣ. de leg. ij. l. licinius.¶ Mulier. Si maritus per errorem promiſit plus debito non poteſt exigin ¶ Errante. ſecus ſi non erraſſet. tunc enimultra debitum. h. d. bart.teneret̉: ut. jͣ. de. v̓. ob. l. ſi diuortio. Item ⁊ ſi ducēta erāt dos nō teneret̉ niſi inꝙͣtū facere pōt: ut. sͣ. d̓ ꝯſti. pe.l. iij. ſed ar. contra. sͣ. de iureiurando. l. eum qui. §. ſi mulier. ac.o ¶ Prudens .i. ſciens. ac.p ¶ Imprudens .i. ignorās. etfa. sͣ. d̓ edi. edic. l. i. §. cauſa huius. ac.¶ Uxor. Dos pͥmi matrimonij videt̉ in ſequenti matrimonio repetita: lꝫ matrimonium tertij in medio interuenerith. d. Bar.q ¶ Dederat. preter id qd̓ remanſerat apud eū. ⁊ facit. sͣ. deiure do. l. poſt diuortium. ⁊. l.dotem. ⁊. l. diuus. ⁊. l. ſi mulier. ⁊ .jͣ. ti. ij. l. reintegrato. ac.r ¶ Si ſuꝑius .i. pͥmū. ac.¶ Si uir. Dos acceptilatapōt repeti ſicut dos data.ſ ¶ Iniuſſū .i. ſine iuſſu. al̓s ſesͣ: nt. sͣ. de iure do. l. debitor⁊ facit in eo. ti. l. ſi extranens. ⁊.l. dotem. ⁊. l. cum in fundo. §..i. ac.t ¶ Ait labeo. ſi poſtea locupletior fiat ſocer uel eius hr̄s vt.sͣ. de iure do. l. cum vir. ul̓ verius īdiſtincte: ut. jͣ. eo. ti. l. virab eo. ac.Si quis extranens.ro qua parte mulier tenet̉ſoluere: pro ea parte ad virumnō ſpectat ꝑiculū. Bar.u ¶ Nec melius .i. nec bonumnec equum. ac.x ¶ Nō potuiſſet. ꝑꝑ inopiam.ideꝫ tn̄ ſi potuiſſet exigere. necenī obijcere pōt mihi culpaꝫ ꝗex mea culpa ſenſit lucrum: vt.sͣ. de iure do. l. cū ī fūdo. §. ꝙſi mulier. azo. ⁊ facit in. e. ti. l.vir ab eo. ⁊. l. cum dotem. ⁊. l.promittendo in fi. ⁊ sͣ. e. l. nupta. §. i. ac.N partē. Uir tenet̉ dedolo ⁊ culpa inquirendo ⁊ꝯſeruādo peculium: ⁊ fructuspeculij ſpectāt ad virū. bart.y ¶ In partem .i. pars dotis q̄reddi debet. ac.¶ Reſtitui debebit. qd̓ dꝫ reſtitui p̄ter queſita ex re viri ul̓oꝑa ſerui dotalis: ut. C. de reivxo. ac. §. itaqꝫ. ⁊ p̄ter fructuspeculij: ut hic ſubijcit. ac.a ¶ Et culpā. fa. sͣ. e. l. in his.Itē ⁊ sͣ. de iure do. l. ſi legati.⁊. .l. ſi ſeruo. ⁊ de pecu. l. hic qͦritur. §. i. ac.b ¶ Qūo .i. ſicut. ac.c ¶ Pertinebūt .ſ. fructus. aꝫ.ut ⁊ sͣ. d̓ iur̄ do. l. dotis. ⁊. C.de iure do. l. pro oneribus. eſt enim tale peculium incrementum dotis. ac.¶ De impenſis.Mpenſarum. Suriſcōſul. pͥmo ponit vnā diuiſionē gnālem impenſaruꝫ vſqꝫ ibi neceſſarie. vbi tractat de neceſſarijs vſqꝫ ad. l. qd̓ divtiles. vbi īcipit tractare de utilibus vſqꝫ ad. l. volūtarie. vbi de volūtarijs uſqꝫ ad. l. vtiliū. vbi īcipit tractare cōiter ⁊ permixtim de oībusvſqꝫ ad fi. ⁊ hoc habet̉ loco ſummarij. Bar.Aeceſſarie. Neceſſarie īpēſe ſt̓ qͣs maritꝰ hꝫ neceſſe facer̄. al̓s teneret̉. bar.d ¶ Neceſſarie. nō iō qꝛ maritꝰ neceſſe hēat eas facer̄: qꝛ ẜꝫ hanc ſignificationē ētutiles dicunt̉ neceſſarie. qꝛ dꝫ res dotales tueri: ut. jͣ. e. l. ⁊ ī totū. ⁊ .ſ. qd̓ dr̄ īpenſas. ſꝫ dn̄i neceſſarie. qꝛ in ſe habēt neceſſitatē īpēdēdi: ⁊ ſic. jͣ. e. l. īpenſe ⁊ d̓. v̓. ſi..l. īpēſe. ac. e ¶ Nec̄itatē. quo ad ip̄aꝫ rē. f ¶ Impēdendi. a lege īpoſitāqd̓ dic ut. jͣ. e. l. iiij. §. i. Et de his dr̄ vſqꝫ ad legē qd̓ dr̄. §. fi. g ¶ Hn̄t̉. qꝛ ur̄