.xliij.Queſtio

niūt creaturis: eē v̓o ſemꝑ vno mō ꝯuenit diuinis. cū tn̄dico eē in fieri ī creatura: duobꝰodis eſt. ī ſucceſſiuisem̄ eē in fieri: ē eē actu. in ꝑmanētibꝰ v̓o eē ī fieri nō ē eēactu: ſꝫ eē in cōplemēto. vn̄ ꝯͣ in ſucceſſiuis ſequit̉. ſi fit ē:ī ꝑmanētibꝰ ſi fit nō ē. Similiter eē ī facto dr̄ dupliciterNā ī ſucceſſiuis factū eē nō ponit eē actu in pn̄ti: ſꝫ ponit fuiſſe ī p̄terito. in ꝑmanētibꝰ v̓o ponit eē actu ī pn̄ti.Cū ergo loquimur de eterna generatōe. ſi loquimur deeē eius ꝑ modū fieri. loquimur de ea ẜm ꝙ accipit̉ fieriī ſucceſſiuis et hoc ſolū rōe pn̄tialitatis: nō rōe ſucceſſionis. Si loquamur d̓ ip̄a ꝑ modū facti eē. loquimur deip̄a ꝑ modū facti eē ī ꝑmanētibus: et hͦ rōe ꝯpletōis nōp̄teritōis. Ex hͦ igit̉ ē. ꝙ inſpiciētes ad pn̄tialitatē eternitatis: dr̄ de filio ſꝑ naſcitur. Inſpiciētes v̓o ad ꝑfectōnē et ꝯpletōem: dr̄ ſꝑ natus. et ꝑ hoc patet ſolutio ad pͥmo obiectū. ¶ Ad aliud v̓o qd̓ ꝯſequēter obijcit̉ de rōnedicēdi ꝑ pn̄s in p̄terituꝫ. dd̓m ꝙ pn̄s dr̄ dupliciter. vnomō vt ꝑtibile cuiꝰ ꝑs p̄terijt: pars futura ē. et ſic nō ꝯuenit eterne generatōi: ne imꝑfecta eē credat̉. ⁊ quia nihilē ibi p̄teritū vel futurū. Uel pōt dici pn̄s imꝑtibile. ſcꝫip̄m nūc qd̓ dr̄ finis p̄teriti et initiū futuri: et ſic rōe imꝑtibilitatis et pn̄tialitatis ꝯuenit cū nūc eternitatis: etſic recte dr̄ ſemꝑ naſcit̉. Similiter cū dr̄ natus. cū ſignificatio ē p̄teriti ꝑfecti rōe p̄teritōis: nō ꝯuenit cū eternitate ſꝫ rōe ꝑfectōis. ¶ Ad vltimū dd̓m. ꝙ cū verbū futuri tꝑis nō ꝯſignificet actu ens nec ꝑfectu: nō erit aliquomō dicere loquēdo de eterna generatōe ſꝑ naſcet̉: ſic̄ ratōne actualitatis ē dicere naſcit̉: et rōe ꝑfectōis natꝰ eſtꝙͣtum ergo ad rationē preteritionis non dicitur natusquomodo procedebat obiectio: ſed ꝙͣtum ad rationemperfectōnis¶ Articulꝰ terciꝰzeneratōisOnſequēter querit̉ quis modūdebeat attribui eterne generatōi. et arriꝰ diſputās ꝯͣ victorinū de generatōne eterna. xij.mōs generatōis aſſignat. Primꝰ modus ē iuxta fluxuꝫlinee a puncto: et hic modus nō pōt attribui eterne generatōi. quia nō ē ibi equalitas ſimplicitatis in punctoet linea: ſicut ē in pr̄e et in filio. Secūdus modus ē iuxͣemiſſionē radioꝝ a ſole. hic etiā modus nō poteſt attribui generatōi eterne. quia hic nō eſt equalitas nature īgenitis radijs a ſole. Tercius modus ē iuxta caracterēſiue impreſſionē a ſigillo. et hic modꝰ nō pōt attribui. qꝛſigillū et caracter ſe habēt vt effectus ad cām. nec et̄ ſuntin eadē ſubſtātia. Quartus modꝰ ē iuxta immiſſionē bone volūtatis a deo. et hic modus non poteſt attribui. ꝗavolūtas immiſſa nō ē eiuſdem ſubſtātie cum deo. Quintus modus ē iuxta exitū accn̄tis a ſubſtātia. et hic modus nō poteſt attribui. quia accidēs non habet eſſe ꝑ ſeSextus modus eſt iuxta abſtractōem ſpeciei ī materiaſicut eſt in intellectu qui abſtrahit ſpecies a fantaſmatibus: et in ſenſu qui ſuſcipit ſpēm genitam a ſpecie que ēin materia. et hic modus nō poteſt attribui. quia ſpūalior eſt ſpecies abſtracta et ſimplicior: p̄terea in diuerẜſunt ſubiectis. Teptimus modus ē iuxta excitatōeꝫ voluntatis a cogitatōe. vt voluntas excitatur ad deſiderium ꝑ cognitionē bonam. et hic modus non poteſt attribui. quia hmōi excitatio eſt tꝑalis. Octauꝰ ē iuxta trāſfiguratōem. vt cū ex ere fit aliqua imago. et hic modusnō poteſt attribui. quia eſt materialis quod nullo modo cōuenit diuinis. Nonus modus ē iuxta ꝓductōnemmotus a cā mouente. et hic modus non poteſt attribui.quia iſte modus ē ꝓductio effectus a cauſa. Decimꝰ mōdus eſt iuxta eductōem ſpecierū a genere inꝙͣtum geneſt principium ſuarum ſpecierū. et hic modus nō poteſtattribui. quia eſt velut modus materialis. quia etiamenus de ſpecie p̄dicatur quod nō poteſt pater de filio.Andecimus modus eſt iuxta ydeatōem. vt archa exterior generatur ab archa in mente que eſt ars exempla-

ris. et hic modus īoteſt attribui. quia eſt in cōꝑatōeeffectus ad cauſam. Duodecimus modus eſt iuxta naſcentia. vt homo filius naſcitur a patre ſuo. et hic modꝰnon poteſt attribui. quia prior eſt tempore pr̄ filio noncoeuus. non ſic aūt eſt in diuinis īmo eſt coeternitas inꝑſonis diuiuis. Preterea nō eſt eadem numero humanitas patris et filij. Itē de ꝑte ip̄ius ſubſtātie patris ēfilius homo: nō de tota ſubſtātia generatur filiꝰ. Cumgͦ ſint iſti modi generatōis et non plures. et nullus iſtorum cōueniat eterne generatōi: videtur ꝙ nō debeat dici nec ſit generatio eterna. ¶ Rn̄ſio ẜm victorinū nonſufficienter diuiſi ſunt modi. quia eterna generatio ē inportionalis omni generatōi tꝑali. Un̄ notanduꝫ ē ẜmdicitur ad hebreos .j. Qui cū ſit ſplēdor gl̓ie ⁊cͣ. glo.Attendendum ꝙ cū in igne et ſplendore ſit coeuitas: n̄tn̄ ē ibi omnimoda equalitas. quia ſplendor qui fundit̉de igne: minus lucet ꝙͣ ignis. Iō cum dr̄ talis ē filiꝰ adpatrem qualis ad ignē ſplendor: nō omnino ē verum. ſꝫequalitas omnimoda eſt hic. ex alioꝝ em̄ ꝓportione temporaliū quorum alterū eſt ex altero. et ſi non coeuumtn̄ cōſubſtātiale filius patri cōſubſtantialis oſtenditurcum em̄ homo naſcitur de homine eiuſdē ſubſtātie ſuntdiuerſa tamē tꝑe. hic laudatur equalitas ſubſtātie: deeſt v̓o equalitas tꝑis. In prima v̓o ſimilitudine ſplendoris ignis laudatur coeuitas: deeſt v̓o equalitas naturecōiunge ꝙ laudas et attribue generatōi eterne. ex p̄maſimilitudine ꝓ coeuitate coeternitatem: ex ſecūda ſimilitudine nature equalitatē. totū quod laudabile ē in creaturis. quibus aliquid deeſt: ſimul ē ī creatore cui nihildeeſt. vnde modus generatōis eterne non accipitur abvno mō tm̄ generatōis in creaturis: ſꝫ ex pluribus.¶ Queſtio. xliij. de proceſſione ſpirituſſaAlplorantes ſpirituſſancti gratiā poſt inquiſitōem aliqͣntulū tactum de generatione filij eternacum omni timore et modeſtia de ꝓceſſion ſpūſſancti. inquiramus hoc modo.Primo ꝓpter incredutos an̄ ꝓceſſio ſpūſſancti ſit. Secūdo cuius ſit ꝓcedere. Tercio quō ſit ꝓceſſio ſpūſſancti.Quarto a quo ſit. Quinto ẜm quid ſit.¶ Mēbrum primumID primum ergo arguit̉ hoc mō. duo ſuntprincipia diffuſionis in rebꝰ. natura ⁊ voluntas ꝑfectiſſima. Perfectiſſima aūt diffuſio nature ē illa que eſt ꝑ generatōnemꝑfectiſſima diffuſio voluntatis eſt illa que ē ꝑ amoremſiue ꝑ dilectōem. et hec ē laus bonitatis ī rebus. magisaūt laudabile ē bonum qd̓ diffundit ſe ẜm vtrūqꝫ modūꝙͣ qd̓ diffundit ſe ẜm alterum tm̄. Si ergo quod eſt laudabile et ꝑfectū: nō pt̄ de ſe eē ī ſūmo bono. Eſt igit̉ ī ſūmo bono qd̓ ē deꝰ diffuſio generatōis quā ꝯſeꝗt̉ differentia gignētis ⁊ geniti pr̄is et filij. ⁊ erit ibi diffuſio ꝑ modū dilectōis quā dicimꝰ ꝓceſſiōem ſpūſſancti. ¶ Itē ſic̄ſummo bono nō deeſſet v̓tus ſumma nature: ita nec deeſt v̓tus ſumma voluntatis. ſꝫ virtus ſumma nature neceſſario ponit diffuſionē generatōis. gͦ v̓tus ſumma voluntatis ponet diffuſionē amoris. ſic̄ em̄ inter diffuſiones naturales illa ſumma ē q̄ ē generatō: ita int̓ diffuſiones volūtatis vl̓ volūtarias illa ē ſumma q̄ ē dilectio.¶ It̄ ſūmo bono eēntiale ē eē diffuſiuū et cōicatiuū. cuꝫgͦ duplex ſit diffuſio ſiue coīcatio nat̉alis ſic̄ generatō ⁊qͣtuita. ſic̄ donatio erit ſūmo cōnat̉alis diffuſio ſiue cōnunicatō ꝑ modū generatōis. vt a pr̄e filiꝰ. et ꝑ moduꝫdonatōis. vt a donāte donū: erit igit̉ p̄ter illā q̄ ē generatio eterna diffuſio q̄ ē ꝑ modū donatōis. diffuſio aūt permodū donatōis ē ꝓceſſio amoris. amor enim eſt donumprimum et perfectum quo omnia alia donant̉ ꝓprie. qui