Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xlij.

res gignens eſt res que eſt gignens. qꝛ patereſt filius. nec rescedēs eſt res genita et ita de alijs.ergo res que eſt gignēs nec genita nec ꝓcedens:erit res triū ꝑſonaꝝ. ergo erit quaternariꝰ in trinitate. Relinꝗt̉ igit̉ eſſentia eſt gignēs ⁊cͣ. Itē. xxij.gingnē et gigni ſunt oppoſita relatiue. Sil̓r gignere et gignere opponūt̉ ẜm ꝯtradictōꝫ: ergo res ꝗbꝰ attribunt̉ ſunt oppoſite. ſi ergo res gignēs eſt res genitaꝓpter oppoſitōem ẜm relatōꝫ: multomagis res non gignens erit res gingnēs ꝓpter oppoſitōꝫ. ẜm ꝯtraditōem ergo res que eſt gignēs nec genita nec procedens: erit res triū ꝑſonaꝝ: ergo erit quarta res qd̓eſt incōueniēs. relinꝗt̉ ergo eſſentia ē gignēs et genita et ꝓcedens. Uiceſimatercia. diuīa eſſentia ē ſū bonū. et ſummū bonū eſt diffuſiuū ſui eſſe et ſūmeſicut ſupͣ oſtenſum eſt. ſꝫ diffuſio ſubſtātie eſt generarevt dictū eſt: qꝛ generatio ſola eſt ꝓductio de ſb̓a generātis vl̓ ꝓducētis. ergo diuīe eſſentie ē generare. Uiceſimaquarta. plenitudo bonitatis eſt quare deꝰgenerat. ergo plenitudo bonitatis intelligat̉ in diuina eſſentia: eius erit generare. Uiceſimaquīta.primū principiū agendi agit qd̓ patꝫ ī nat̉a creata.deroſitas mouet graue deorſuꝫ: et albedo diſgregat viſum. et increata nat̉a qꝛ illa veriſſime oꝑat̉ et creat etgubernat om̄ia. Sil̓r primū principiū generādi generat. ergo diuīa eſſentia ſit primū principiū generandi ſicut pꝫ in psͣ. Ex vtero an̄ luciferū genui te. glo. exſecreta ſubſtātia mea. relinꝗt̉ ergo diuīa eſſentia generat.Solutio. ad euidentiampreſentis qōnis p̄intelligēduꝫ ē. in diuīo eſſe intelligit̉ natura et ordo nature. variant̉ locutōes et modus dicendi. ex hoc em̄ natura intelligit̉ in habenteillā. et cum ordine intelligit̉ in vno eſt nat̉a non abalio ſcꝫ in patre: ī alio eſt ab alio generatōem ſcꝫ infilio: in tercio ſcꝫ ī ſpūſ. eſt ꝑſpirationē ſcꝫ ab vtroqꝫ.et hoc generat triplicem modum dicendi in diuinis etquerēdi. ſcꝫ quid: quis: qūo. qꝛ in diuīo eſſe eſt habēsdiuīam naturā: et eſt ibi ip̄a natura que habetur: eſtibi modus habendi ſcꝫ notio ſiue habitudo ſeu ꝓprietas quia ſub ea habet habens naturā. Quid ergo querit ip̄am naturam cōem. Unde quid eſt pater: deus vl̓deitas. Quis v̓o querit habenteꝫ natura ſub diſtrictaet incōmuīcabili ꝓprietate: et iſte habens dicitur perſona. Unde quis eſt: querit ꝑſonam vl̓ ypoſtaſim. Un̄oīcēdo quis ē iſte: dicet̉ pr̄ vel filiꝰ vel ſpūſſct̄us. Quiav̓o eſt ibi modus habendi naturam ſcꝫ ſub aliqua habitudine vel cum ordine: ideo de illo modo querit̉ perquomō. Unde cum querit̉ ibi qūo ſe habet pr̄ ad filiūreſpondet̉ vt generās qꝛ generans genitum dicūt habitudines ordinis nature. Per quid ergo queritur ipſadiuina eſſentia. per quis ip̄a ꝑſona: per quomodo ipſehabitudines notionales que diſtinguūt ꝑſonas. Breuiter ergo dicendum pro regula. de omnibus nomībus ſignificantibus diuinā eſſentiam vt quis eſt: hoc ēſubſtantiā incōmuīcabilem ſubdiſtricta proprietateincōicabili pn̄t dici v̓ba ſignificātia habitudines notōnales. ſicut generare et generari. ſpirare ſpirari. Ethoc eſt: qꝛ nomīa illa ꝓprie ſupponūt ꝑſonam. hec at̄ habitudīes ꝑſonales ſūt et ꝓprie ad ꝑſonā referūt̉. Si at̄ſūt noīa ſignificātia diuinā eēntia vt ꝗd ē. eſt ſubſtātiam cōicabilē: diſtīguēdū ē. qꝛ dīna eēntia vt ꝗd ē ml̓tiplicit̓ ſignificat̉. Significat̉ em̄ aliqn̄ vt ē. aliqn̄ vtqd̓ ē .i. ꝓut ſignificat̉ vt in hn̄te illā. ſic ſignificat̉nomē deus. et iſte duplex modꝰ ſignificādi venit ex duplici ꝯp̄hēſione intellectꝰ nr̄i. qꝛ intellectꝰ nr̄ ꝯp̄henditdīnā eēntiā vt in ſe: et ſic ſignificat vt ē. iterū ꝯp̄hēdit dīnā eēntiā vt in hn̄te illā: ex mouetur ad ſigni

ficādū ſic. et tūc ſignificat̉ vt qd̓ eſt. ī deo at̄ idē ē qd̓ē eſt: tn̄ modus denādi diſtīguit̉. Un̄ vocabulūdeus ſignificat dīnātiā ſiue deitatē de ſua ſignificatione. tn̄ exnifioat in hn̄te. hn̄s at̄ diuinā eſſentiā eſt: et inde eſt tale nomē naturaliter ſupponit. Et idozeneralis regula eſt noībꝰ dīniscātibꝰ dīnam eēntiā vt qd̓ ē: poſſunt dici v̓ba notōnalia. ſic̄ generare generari hmōi dicūt habitudnales ꝑſone ad ꝑſonā. pt̄ dici deusnerat deū.us ſpirat deū. Eſſentia at̄ ꝓutin ſeniſoc ē īꝓut eſt in hn̄te. duplicit̓ ſignificat̉.at̄ abſolute: ſignificat̉ etiā cōnotation ordrdo origīs. Abſolute ſignificat̉ diuina eſſentiaxitas nomē eēntia. Generalis ergola ē. de illis noībꝰ dīnis ſignificantdīnā eēntiāete: pn̄t dici v̓ba notionalia ſiueꝑſonalicūt habitudīes ꝑſonales: qꝛ eēntia ſic deſignata algnificat̉ abſqꝫ deſignatōe ordīs nature. et ideo nūqͣ cōuenit ei modus ꝯꝑatus eſt modꝰordinis. qꝛ modo oppoſito ſignificatur ſcꝫ abſolute.nullo modo dicitur eſſentia generare generari nec deitas: quia verba iſta dicunt habitudines ordinis nature in perſonis. et ideo ſunt hec vocabula extendēdaniſi vbi ſignificatur eſſentia cum ordine natuture quieſt ordo perſonalis. Nomīa aūt deſignantia vel ſignificantia diuīam eſſentiā cum deſignatione ordinis nature ſunt multa. et generaliter de om̄ibus iſtis poſſūtdici verba notōnalia ſcꝫ generare generari: ſpirae̓ ſpirari. hmōi aūt nomina ſunt natura. virtus. ſapientia.lux ſiue lumen. potentia. bonitas. caritas Unde poteſtdici natura de natura. lumē de lumīe. virtus de v̓tuteet hmōi. et hoc eſt quia hmōi nomīa ſignificāt diuinaꝫeſſentiā vt quo eſt: cōnotatōne ordinis nature. etde ip̄is dici pn̄t generare generari ꝓcedere et hmōi:ſunt verba dicētia habitudīes illiꝰ ordīs. Noīa em̄ illaſignificāt dīnā eſſentiā ꝯnotatōne ordinis nat̉e quieſt ordo principij. ad illud qd̓ eſt de principio. qd̓ patꝫ.virtus em̄ dicit dīnā eēntiā: ſꝫ ꝯnotādo reſpectu ad aliquē actū cuiꝰ eſt principiū: et ſic virtus dicit diuinā eſſentiā cōnotatōne ordinis ad id qd̓ ex ip̄a ꝓduciturSil̓r natura idē dicit qd̓ eēntia: ꝯnotat in rōne dicendi virtutē ꝓducentē ſimile ex ſe. natura em̄ eſt visinſita rebus ex ſimilibꝰ ſil̓ia perire. Sil̓r lux ſignificat dīnam eēntiam vt in quadā diffuſione ſimilit bonitas et caritas. in hac aūt diffuſione intelligit̉ habitudo principij. ad illud cuiꝰ eſt prīcipiū: vel ad illud qd̓eſt de principio. vnde illa diffuſio importat ordīeꝫ. Similiter ſapientia ſignificat eſſentiaꝫ vt habitum. et itadicit diuīam eſſentiam cum ordine ad aliquid: ſic̄ prīcipiū ſcꝫ ad aliquem actum. Similiter potentia dicitdiuinam eēntiam cōnotando ordīem ad actum cuiꝰ eſtprincipium. et ideo de iſtis omnibꝰ noībus dicūt̉ ꝓprietates notionales. fuit aūt deceptus ioachim credensomnia vocabula circa iſtam materiam eſſe eiuſdē ordinis. ſed quia verbum notōnale ſemꝑ eſt alicuiꝰ ordīsideo nunꝙͣ dicitur de eſſentia que ſignificat quid abſolutum ab omni ordine in ratione dicendi ſed de alijsTamen propter euitandum intellectū erroneum. nonſunt extendende huiuſmodi locutiones que dicunturquaſi per abſtractionem: ſed vbi inueniūtur a ſanctisexponende. de eſſentia aūt nullo modo recipiende ſuntdeterminationes notōnales ſiue ordinis nature. huiꝰmodi em̄ ordo ſemper introducit diſtinctionem. Nunꝙͣ autem vt eſſentia dicitur abſolute intelligitur in eadiſtinctio: quia ſic ſequeretur eſſet differens. vbi aūteſt deſignatio ordinis nature: bene ē recipere huiuſmodi locutiones. Unde ſancti ſemper reſpexerunt ī huiuſmodi locutionibus ſi eſſet deſignatio ordinis. Et ſi aliquando propter conuenientiam vocabulorum inuenitur eſſentia de eſſentia: hoc ſemper ſic eſt exponendū.