Queſtio.xxiij.

ſed ſic: vnitas intelligēdo ſe intelligēt vnitatē ⁊ etiā ſuāvirtutē. ⁊ cū virtus ſua ſit ꝙ ex eius multiplicatōe ſurgit oīs numerus: ip̄a intelligendo ſuā virtutē intelliret omnē numeꝝ. Similiter deꝰ intelligēdo ſe: oīa intelligit. eodem modo patet ī centro. ſi intelligeret ſe ⁊ ſuam virtutem: vno ſimplici intellectu intelligeret infinitas lineas que poſſunt duci ab ip̄o. ¶ Qd̓ ergo obijcit̉.ꝙ ꝓpria ſingula proprijs rationibꝰ creata ſunt. Dicendum ꝙ hec argumētatio nō valet. multe ſunt ratōes: etper ratōnes cognoſcit: ergo ꝑ multa cognoſcit. nam rationes ⁊ multe ſunt ⁊ vna. ratio em̄ habet comꝑatōemad illud cuiꝰ eſt: ⁊ ad alia reſpectu quoꝝ eſt. In ꝯꝑatōne aūt ad illa quoꝝ eſt: ratōnes multe ſūt. ſꝫ in comꝑatione ad illud cuiꝰ eſt: vna eſt tm̄. ſicut patet in reſpectupūcti ad lineas. reſpectus em̄ puncti ẜm ꝙ pūcti: vneſt ⁊ ſimplex. in comꝑatōe ad plures lineas multi ſūt.Eſt ergo ſophiſma accidētis in argumētatione illa. nāẜm ꝙ per illa cognoſcit non ſunt multe rationes ſꝫ vnatm̄. ¶ Ad aliud dicendū. ꝙ deus ſe vno cognoſcit vnuꝫ⁊ multa. vnum aūt eſt exemplar vnitatis ⁊ multitudīsſed vnum ẜm actum ꝯſideratum ē exemplar vnitatis:vnum ꝯſideratum ẜm potentiam ē exemplar multitudinis. ¶ Ad aliud quo arguitur ꝙ cognoſcit ẜm ꝙ ſūtin ip̄o. ſꝫ ẜm ꝙ ſunt in ip̄o ſunt vnum: ergo non cognoſcit niſi vnū. Dicendū ꝙ nō valet ſꝫ deberet inferri. ergo non cognoſcit niſi vt vnum. nec ſequitur vlteriꝰ. ergo non cognoſcit niſi vnum.¶ Articulus quartusUarto querit̉ vtꝝ diuina ſciētia ſcit ꝑ exēplar. Ad qd̓ ſic auguſt. in li. lxxxiij. queſtio.leas vl̓ ratōes vbi eſſe arbitrandū eſt niſi in mente creatoris. Non em̄ extra poſitum quidꝙͣ intuebatur: vt ẜm id ꝯſtitueret qd̓ ꝯſtituebat. cuꝫ gͦ ydeanon ſit aliud ꝙͣ exemplar rei: intuetur aūt deꝰ ꝑ ydeamrem ſicut ex hac auctoritate relinquit̉: cognoſcit igiturrem ꝑ exemplar. ¶ Item omne agens ꝑ ratōeꝫ agit perexemplar aut ꝑ ydeā rei quā habet apud ſe. ergo ⁊ deꝰip̄e qui maxime ꝑ ratōeꝫ agit. ſꝫ idem ē quo agit rem etquo ꝯgnoſcit rem. gͦ precognoſcit rem ꝑ ydeam. ¶ Cōtra. dyoni. de diuinis nomībꝰ. omniū noticiā ⁊ ſubſtātiam ⁊ ſciētiā p̄habet ⁊ p̄concepit. nō ẜm ydeam: gͦ necbona. gͦ nō ꝯgnoſcit ꝑ exemplar. ¶ Solutio ſi ydea vl̓exemplar diceret differēs a diuina eēntia nullo mō diuina ſciētia eſt ꝑ exemplar vel ꝑ ydeam. vn̄ in hoc errauit plato: qui poſuit tria principia. deū: ydeaꝫ ⁊ materiā. ⁊ hoc nō intendit beatꝰ dyoni. Si v̓o ydea dicatip̄am eſſentiā inꝙͣtum eſt ars vel ſpēs ẜm quā ſunt resẜm hoc ē diuina ſciētia ꝑ ydeam. qꝛ ꝑ ſeip̄am: que ē ars⁊ exēplar reꝝ. ¶ Et ad illud qd̓ obijcit̉ de malis. Rn̄.qꝛ malū ꝯgnoſcit ꝑ ydeam boni inꝙͣtuꝫ deficit ab illo:vt patebit infra. vn̄ dyoni. ponit exēplū de luce que ẜmcauſam in ſe: tenebraꝝ noticiā ꝑcipit. nō aliūde ꝯgnoſcens tenebras ꝙͣ a lucis defectu.¶ Nlembrum terciumErcio querit̉ cuiꝰ ſit diuina ſciētia. Et pͥmo q̄rit̉ vtꝝ ſit entiū ⁊ nō entiū. SecūdoVoꝝ ⁊ bonoꝝ. Quarto vtꝝ neceſſarioꝝ ⁊vtꝝ finitoꝝ vel infinitoꝝ. Tercō vtꝝ maꝯtingentiū. Quinto vtꝝ enūciabiliū. Sexto vtꝝ ſingun. Septimo vtꝝ oppoſitoꝝ.Articulꝰ pr̄imD pͥmum ſic ꝓcedit augu. ſuꝑ gen̄. Res abeterno fuerūt ī dei ſciētia. cū tn̄ nō eēt ī ſuanatura: gͦ ſciētia dei ē nō entiū. ¶ Item ambro. in li. de trinitate. ꝯgnoſcit ea q̄ nō ſunt tāꝙͣ ea q̄ ſūt⁊cͣ. ¶ Itē aug. ſuꝑ illud pͣs. Pulchritudo agri mecū ē.glo. cū illo habet oīa futura: ⁊ ab illo nō detrahūt̉ p̄te-

rita. ſꝫ p̄terita nō ſūt vel futura: gͦ ⁊cͣ. querit̉ gͦ qualiterſunt ī illo. ¶ Cōtra. hugo d̓ ſanc. victo. ī ſentētijs ſuis.ſciētia ē entiū vel exiſtētiū. gͦ nō eſt nō entiū. ¶ Itē vnūquodqꝫ ſicut ſe hꝫ ad eſſe ſic ſe hꝫ ad veꝝ. ſꝫ ſciētia dei ſolum ē veroꝝ: gͦ ſolū eſt eoꝝ que habent eſſe. ¶ Rn̄. ẜmaugu. ſuꝑ ioha. Qd̓ factū eſt: in ip̄o vita erat. ponēs exemplū de archa in oꝑe que nō eſt vita. ⁊ de archa ī mēte artificis q̄ eſt vita. ⁊ hoc mō qd̓ factū eſt: vita ē ī deoScd̓m hoc gͦ dicendū. ꝙ eſſe creature dicit̉ dupliciterin ſua natura: vel in ſua cauſa. ſciētia aūt dei nō poniteſſe vel exiſtētiam rei in ſua natura: ſꝫ in ſua cauſa .i. inſeip̄o ſiue in diſpoſitōe ſua. ¶ Qd̓ gͦ obijcit̉ ꝙ ſciētia eſtexiſtentiū. dicendū ꝙ nō eſt ſenſus ꝙ ſint exiſtētia ī ſuanatura ſolū: ſꝫ exiſtētia in ſua cauſa. Sciētia gͦ dei ē entium ⁊ nō entiū in ſua natura. vt ptꝫ in exemplo de artifice ⁊ domo. Artifex em̄ anteꝙͣ faceret domuꝫ: habuitſcientiaꝫ de domo. latitudinis. longitudinis. materie ⁊forme ⁊ hmōi. ⁊ poſtmodū cum facta ē habet eandē ſcientiam de domo quā habebat priꝰ anteꝙͣ fieret. ⁊ ſi deſtruatur domus: eandē tamen habet ſcientiā de domo.nō valet ergo domus nō eſt: ergo artiſex nō habet ſcientiam de domo. ſimiliter aūt ſunt res in deo ſicut domiin mēte artificis. Nec valet ſil̓r res nō ſunt: gͦ deus nōhabet ſcientiā de rebꝰ. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit. ꝙ vnūq̄qꝫ ſicut ſe habet ad eſſe: ſic ſe habet ad veꝝ. dicenduꝫ ꝙeſt veritas rei in natura ꝓpria: ⁊ eſt veritas rei ī cauſaſicut res ſe habet ad eſſe in natura ꝓpria: ſic ſe habꝫ adveritatē in natura ꝓpria. ⁊ ſicut ſe habꝫ ad eſſe in cauſa: ſic ſe habꝫ ad veritatē in cauſa ⁊ nō aliter. ¶ Ad illud quo querit̉ qualiter preterita ⁊ futura ſint in illo?Rn̄. patet ꝑ ſil̓e in domo. quid em̄ eſt aliud domꝰ in mēte artificis niſi exēplar domꝰ vel ydea in mēte: que nonvariat̉ ꝑ p̄ſens p̄teritū ⁊ futuꝝ: ſꝫ ſemꝑ ē apud eū exemplar. ſil̓r apud deū manet exēplar rei ſiue ſint p̄ſentia p̄terita ſiue futura. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ deꝰ ſcit ml̓ta que nec fuerūt nec erūt. hmoī aūt non ſunt in deo ſicut in cauſa vel ſicut in exēplari: ⁊ ita videt̉ ꝙ nō debetilla ſcire. Rn̄. eſt iam patens. Nam eſt cauſa potens.cauſa diſponens. cauſa operans. deus aūt ſcit quedamvt cauſa potens. ⁊ ẜm hoc ſcit multa que nūꝙͣ fueruntvel ſunt vel erunt. Cognoſcendo em̄ ſe vt potenteꝫ cauſam: cognoſcit omnia ad que poteſt ſe extendere ſua potentia. vt diſponens cognoſcit ea que ſunt vel fueruntvel erunt. ſꝫ per ſe cauſam oꝑantē cognoſcit ſolū entia.ſunt gͦ illa in cauſa potente ſiue in potentia cauſe.¶ Ayticulus ſecūdusOnſequenter querit̉ vtꝝ ſcientia dei ſit infinitorum. Et videt̉ ꝙ ſic. quia ſapientia eiꝰſe extendit ad ea quoꝝ nō eſt numerus. pͣsSapientie eius nō eſt numerus. ergo ſapientia eiꝰ eſtinfinitoꝝ: ⁊ gͦ ⁊ ſciētia. vnde augu. xij. de ciui. dei. ſuntquidam qui intantam prorumpūt inſaniam vt dicantdeum non omnium habere noticiam. quia infinita ſūtquod in numeris oportet cōcedere: ſed apud illum infinitorum certus eſt numerus: cuius ſapientie non eſtnumerus. ¶ Item infinitū eſt cuius quantitatem accipientibus ſemper eſt aliquid extra ſumere. Infinitumetiam dicit non tot quin plura. ſed non eſt ponere totſcita a deo quin plura: gͦ ſcit infinita. ¶ Iteꝫ ſciētia deicomprehēdit eius potentiā. ⁊ ſe extendit ſcientia ad q̄cūqꝫ ſe extendit potētia: ſꝫ potētia eſt infinitoꝝ. pͣs. magnitudinis eius non eſt finis: ergo ⁊ ſcientia. ¶ Itē infinitum potētia dicit̉ duplicit̓ infinitū diuiſione. vt inquātitate ꝯtinua. infinitū additōe. vt ī quātitate diſcreta. ſi gͦ deꝰ ꝯgnoſcit potētiā ꝯtinui q̄ ē ad diuiſionē ī infinitū: ⁊ potentiā diſcreti q̄ ē ad multiplicatōeꝫ ī infinitum. gͦ ſcit infinita. ⁊ ꝙͣuis iſta potētia nō ſit reducibil̓ad actū. tamen exquo ē potētia. oportet ꝙ deꝰ ſciat illoẜm ſuam extenſionem. cum non extenderit ſe potentia