QueſtioSecunda

quod dicit aug. in li. de videndo deo. inter videre ⁊ credere hoc diſtare dicimus. qꝛ vident̉ pn̄tia credūt̉ abſentia. pn̄tia aūt in hͦ loco intelligimus q̄ preſto ſunt ſenſibus ſiue corporis ſiue animi. vnde ſumpto vocabulo p̄ſentia noīant̉. ex hoc ergo relinquit̉ ꝙ cognitō fidei nōeſt viſio ⁊ ꝙ cognitio abſentiū eſt ꝑ fidē. ¶ Cōtra .j. cor̄.xiij. videmus nūc ꝑ ſpeculū in enigmate ⁊cͣ. ex qͦ accipimus. ꝙ videre eſt duobꝰ modis. vide̓ ꝑ ſpeculum et enigma: videre ꝑ ſpeciē. cum gͦ credere ſit videre ꝑ ſpeculū⁊ enigma. credere eſt videre: nulla gͦ eſt drn̄tia quā poītaug. inter videre ⁊ credere. ¶ Item cognitio abſentiuꝫeſt credulitas. gͦ cū imaginatio ⁊ memoria ſint rerumabſentiū: cognitio imaginaria ⁊ memoratiua erit credulitas. imaginari gͦ ⁊ memorari erit credere qd̓ pateteſſe falſum: relinꝗtur ergo ꝙ nō eſt ꝓpria differentia. vtdent̉ preſentia credunt̉ abſentia. ¶ Item querit̉ vtrumcognitō fidei ſit ſcientia? ad quod auguſ. de videndo deoaſſumēs illud. j. Io. iij. Scimus qm̄ cū apparuerit ſimiles ei erimus. ſcire ſe dicit ꝙ nondum factū fuerat. necvidēdo ſed credendo cognouerat. ergo credere eſt ſcire.ergo fides eſt ſcientia. ¶ Item aug. in eodeꝫ. ſcientia noſtra conſtat ex rebus viſis ⁊ creditis. ſed acceptio anex rebus creditis eſt fides. ergo fides eſt ſcientia. ¶ Cōtra. triplex eſt acceptō intellectus. opinio. fides. ſcientiaſi ergo opinio non eſt ſcientia: fides nunꝙͣ erit ſcientia.¶ Reſpōdeo ꝑ ordineꝫ. Ad primū dicendum. ꝙ viderealiquid dicit̉ duobꝰ modis. videre in ſe: videre in alio.ꝓprie dicit̉ aliquid videre cū videt̉ in ſe: improprie cumvidet̉ in alio. Scd̓m hoc dicendū. ꝙ credere eſt vide̓ aliqd̓ in alio nō ī ſe. ⁊ ideo impropͥe. ⁊ hͦ eſt qd̓ dicit aug. inli. de videndo deo. Si ſcire nō incōgruentius dicimꝰ illud qd̓ certiſſimū credimꝰ. ita falſuꝫ eſt vt etiā recte credita ꝙͣuis abſit a nr̄is ſenſibꝰ videre mēte dicamꝰ. tamēꝓprie ſic̄ ip̄e dicit credūt̉ illa q̄ abſunt a ſenſibꝰ nr̄is. ſividet̉ ydoneū teſtimoniū qd̓ eis ꝑhibet̉. vidēt̉ aūt illa q̄p̄ſto ſunt animi vel corꝑis ſenſibꝰ ⁊cͣ. vn̄ ⁊ pn̄tia noīant̉ex qͦ ptꝫ ꝙ illud qd̓ credit̉ ꝓprie nō videt̉ in ſe ſꝫ in ſuo teſtimonio. qd̓ v̓o videt̉ ꝓprie: cognoſcit̉ in ſui pn̄tia. Un̄notat̉ exemplū aug. hanc lucē corꝑis ſenſu ⁊ meā voluntatē ſenſu aī mei video. Si ꝗs v̓o indicat mihi volūtatēcuius vox mihi pn̄s eſt tn̄ qꝛ ip̄a volūtas quā indicat latet ſenſuꝫ corꝑis ⁊ animi mei. credo non video: dummōrecipiam voce eius ꝓ teſte ydoneo. qꝛ ſi exiſtimarē mentiri: nō eſſet teſtis ydoneus ⁊ ideo nō crederem. ¶ Adſecundum rn̄det aug. in li. de videndo deo. nō quia dixique abſunt a ſenſibꝰ nr̄is ea credi ſic accipiat̉ vt inter illa deputent̉ que aliquando videmus ſicut imaginaria.⁊ vidiſſe nos retinemꝰ vt memorabilia. certiqꝫ ſumꝰ ꝙtunc nō preſto ſunt cū recolūt̉ a nobis. neqꝫ em̄ inter credita ſꝫ inter viſa reputant̉. videre em̄ eſt ſenſu corꝑis velintuitu mentis rem ꝯprehendere. Credere v̓o eſt quodin ꝯſpectu mētis vel corꝑis nunꝙͣ affuiſſe recolit̉. ¶ Advltimū qd̓ querit. an fides dicat̉ ſcientia? diſtinguēdumꝙ ſcīa dicit̉ ſtricte. ꝯmūiter. ꝯmuniſſime. Stricte diciturſcientia cognitio rei ꝑ cauſaꝫ. ſicut dic̄ ph̓us. Scire idēeſt ꝙ cauſam rei noſſe. Cōmuniter dicitur ſcientia viſiorei ꝑ intellectū. ẜm quē modū dicit augꝰ. in li. de vidēdodeo. que ꝑ corpus vident̉ niſi mens aſſit que talia nunciata ſuſceperit: nunꝙͣ poſſunt ſcientia aliqua continerimuniſſime v̓o dicitur eo modo quo dicit Auguſt.Code videndo deo. Scientia noſtra cōſtat ex rebus viſis etcreditis. ſed his que vidimus et videmus noſipſi teſtesſumus: his autem que credimus alijs teſtibus commonemur ad fidem. cum earum rerum quas nec vidiſſe recolimus nos nec videmus: videntur ſigna in vocibꝰ vellitteris vel quibuſcunqꝫ documentis: quibꝰ viſis nō viſa credantur. Nō immerito gͦ ſcire nos dicimus nōſolūea que vidimus vel videmus: verumētiam ea que ydoneis teſtibꝰ vel teſtimonijs credimus.¶ Articulus quartus

Einde querendum eſt ꝑ comꝑatōnem cogninis per naturalem rationem ad cognitōeꝫper gratiam fidei de ꝓbatione credendorumꝑ gram. nam dicit beatus greg. fides nō hꝫ meritū vbihūana ratio p̄bet experimentū. gͦ fidē ꝓbare eſt merituꝫfidei euacuare. ¶ Item ad Hebre. xj. Fides eſt ſubſlantia rerum ſperandarum argumentū nō apparentiuꝫ. cūgͦ fides ſit argumentum: ergo probās nō ꝓbatū. ¶ Iteꝫcū dicat aucͣtas ꝙ nihil eſt certius homini ſua fide. oīsaūt ꝓbatio eſt ꝑ certius: ergo fides nō poterit ꝓbari ſuperuacue ergo ⁊ vane ſunt ratōes ad ꝓbandum credēda. ¶ Itē ip̄a credenda ſunt ſuꝑ omne intellectū et rationem. Sed quecunqꝫ ꝓbant̉ naturali ratione ſunt intra intellectū et rationem. ergo credenda nō poſſunt ꝓbari naturali ratione. ¶ Contra. Richardus in li. de trinitate. credo ſine dubio ad quecunqꝫ que neceſſe eſt eſſe.nō tm̄ ꝓbabilia: immo etiā nccͣria argumēta nō deeſſe.cū gͦ credēda maxīe ncc̄e ſit eē: ad ip̄a ꝓbāda maxīe ſunnecria argumēta. ¶ Rn̄ſio ſicut qdā dixerūt ⁊ bene. triplici ratōe pn̄t ꝓbari credenda ꝑ naturales rōes. Prīaratio eſt ꝓpter nos. ſcꝫ intelligētia credite veritatis quāſemꝑ debemus inueſtigare. iuxta illud pſalmiſte. Querite faciem eius ſemper. vnde propter hanc intelligentiam veritatis quam credimus obtinendā. poſſumus excogitare rationes ad quas inueniendas illuminat ipſagratia fidei. Secunda ratio eſt ꝓmotio ſimpliciū ad ꝑfectam fidem. ſicut em̄ ꝑ bona tꝑalia ſimplices ꝓmouētur ad diuinū amorē ſic ꝑ hmōi ratōnes ꝓmouentur adꝑfectaꝫ ſeu maiorē fidem. vnde ꝓpter hoc p̄latis dicit̉ .j.petri. iij. vt om̄i poſcēti ꝑati ſint reddere rōnem de eain eis eſt fide ⁊ ſpē. Tercia ratio eſt reuocatio infideliad fidem. ſicut em̄ dicit Ioh̓. damaſ. primo libro. ꝙͣuiscognitio exiſtendi deum naturaliter nobis inſerta ſit tamen intantum preualuit pernicioſa malicia hominumvt dicant nō eſſe deum. ẜm ꝙ dicit dauid. Dixit inſipiēsin corde ſuo nō eſt deus. ꝓpterea ad tales reuocandasneceſſe ſunt ratōnes. ¶ Ad primū ergo obiectū dicendūꝙ ꝙͣuis credendo cognoſcatur per naturalem rationem⁊ ꝑ fidē: tn̄ aliter ⁊ aliter. Nam in cognitione quam habemus de credendis per naturalem rationem acquieſcimus veritati ip̄i. ꝓpter teſtimonium ꝓprium quod habemus in nobis: ſcilicet ip̄am rationem qua cognoſcit̉intellectus. In cognitōe v̓o ꝑ fidem acquieſcimus ip̄i veritati. non ꝓpter teſtimonium propriū ſed alienum ſcꝫdiuinum ſeu prime veritatis. et hoc inſinuat aug. ſuprain de videndo deo. ¶ Ad illud gͦ quod obijcitur. ꝙ fidesnō habet meritum ⁊cͣ. dicendū ꝙ humana ratō p̄bet experimentū ei qui innitit̉ ſoli ratōni. vt ſcꝫ credat ipſamveritatē ꝓpter ratōnem: ⁊ illi euacuat̉ meritū. ei v̓o quinō innititur rationi. immo acquieſcit ip̄i veritati per teſtimoniū prime veritatis: hūana rō nō p̄bet exꝑimentūꝙͣuis habeat ratōem credendoꝝ: non tamen ei innitiur ⁊ hoc modo eſt in fidelibus quod ſignatū fuit Ioh̓.iiij. In ſamaria qui dixerunt mulieri. iam non ꝓpter tecredimus. ¶ Ad ſcd̓m quod obijcit̉ ꝙ fides eſt argumētum ⁊cͣ. eleganter quidam reſpondendo dixerunt. ꝙ aliter ſe habet ratō in logicis ad fidē aliter in theolosIn logicis em̄ ratio creat fidē. vnde argumentū eſt ralōrei dubie faciēs ſidē. In theologicis v̓o eſt econuerſo. qꝛfides creat rationem. vnde fides eſt argumentū faciensratōnem. fides em̄ qua creditur eſt lumen animarum. qͦquanto quis magis illuſtratur tanto magis eſt ꝑſpicaxadinueniendas rationes quibus probantur credenda.¶ Ad terciū quod obijcitur ꝙ nihil eſt certius hominiſua fide. diſtinguēdū. ꝙ eſt certitudo ẜm ſpeculaiōnemintellectus que eſt ꝑ modum viſus. et eſt certitudo ſcd̓mſenſum affectus que eſt per modum adherentie voluntatis vel amoris. et hoc ſcd̓o mō intelligit̉ nihil eſt certiushomini ſua fide non primo. ¶ Ad quartum dicendum.ꝙ quedā ꝓbant̉ ꝑ priora q̄dā ꝑ poſteriora. ꝑ poſterioravt cauſa per effectus. ꝑ priora vt effectus per cauſam.