Druckschrift 
Biblia latina : Cum postillis Nicolai de Lyra et expositionibus Guillelmi Britonis in omnes prologos S. Hieronymi et additionibus Pauli Burgensis replicisque Matthiae Doering.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Iohannes

⁊ª dixit eis: Pax vobis. Deindeᵇ dicit thome: Infer digitum tuum huc: ⁊ vide manꝰmeas: ⁊º affer manum tuam⁊ mitte in latus meum: ⁊ nolieſſe incredulus ſed fidelis. Reſponditᵉ thomas ⁊ dixit: Dominusᶠ meus ⁊ deus meus. Dicitˢ ei iheſus: Quia vidiſti methoma credidiſti: beatiʰ qui nōviderunt ⁊ crediderunt. Multaⁱ quidē ⁊ alia ſigna fecit iheſus in conſpectu diſcipulorumſuorum: que nō ſunt ſcripta inlibro hoc. Hecᵏ autem ſcriptaſunt ut credatis quia iheſus ēfilius dei: ⁊ utᵐ credentes vitāhabeatis inⁿ noīe eius. Xxl

Oſteaᵈ manifeſtauitſe iterū iheſus adᵖ mare tyberiadis. Manifeſtauitª aūt ſic: Erant̉ʳ ſimulſimon petrꝰ: ⁊ thomas qui dicitur didymus: ⁊ nathanahelquierat a chana galilee: ⁊ filicebedei ⁊ˢ alij ex diſcipulis eiusduo. Dicit eis ſimon petrus:Uādo piſcari. Dicunt ei: Uenimus ⁊ nos tecum. Etᵛ exierunt ⁊ aſcenderunt in nauim:⁊ˣ illa nocte nihil prendiderūt.Maneʸ autem facto ſtetit iheſus in littore: nō tamē cognouerunt diſcipuli qꝛ iheſus ē.Dicitª ergo eis iheſus: Puerinūquid pulmentariū habetis?

ſicut prius expob gainde dicit thome infer digitum tuum huc. quaſi reſpondens petitioni eius ſuprapoſite. In hoc etiam ſuam deitatem declarat. inqͣꝫtum abſens corporaliter eius verba ſciebat. c Etvide manꝰ meas. Uidetur enim ꝙ deberet dicere tange manꝰmeas. Dicēdū ꝙ viſus ꝓpt̓ ſui certitudinē accipit̉ pro oīſenſu. īmo etiā aliqn̄ accipit̉ ꝓ ītellectu. ſic̄ dicit̉ alicuivides tu hoc. id eſtintelligis. ⁊ Exo.xx. Cunctus populus videbat vocesid eſt audiebat. itaꝙ ibi accipitur viſus ꝓauditu. ⁊ eodem modo hic accipit̉ pro tactu. Uelaliter quia ſicut dictū eſt. thomas volebat certificari duplici ſenſu. ſcꝫ viſtin aſpectu manuū.⁊ tactu per lateristactum. ideo ſequitur: d Et affer manum tuam ⁊noli eſſe incredulusſed fidelis. hoc dixit iheſus. quia thomas dixerat diſcipulis nunciātibꝰ xp̄i reſurrectionē ſe alit̓ nō crediturū eā. eRn̄dit thomas. non ſolum corde credendo ſed etiam ore confitendo. quia vtrūqꝫ requiritur ad ſalutem ut frequenter dictum eſt ſupra. f Dominus meus ⁊ deus meus. In hocmanifeſte confitetur deitatem in chriſto contra perfidiā arriani. Supra enim bene vocauerant ipſum iheſum dominū. ſed nōvocabant eum deum expreſſe. licꝫ dixerint aliqua verba per queeius deitas poteſt intelligi: ut patuit ex ſupradictis. Sed thomas hic factus perfectior in cognitione poſt chriſti reſurrectionem manifeſtatam confeſſus eſt ipſum deum eſſe. g Dicit ei iheſus quia vidiſtime thoma credidiſti. Contrarium videtur per hoc quod dicitur ad Heb̓. xj. Fides eſt ſubſtantia rerum ſperandarum argumentum non apparentiū. ⁊ ſic patꝫ ꝙfides ſaltem ꝙͣtum ad actum non poteſt eſſe de viſis. Vtrumautem poſſit eſſe de eis ꝙͣtum ad habitum non eſt preſentis ſpeculationis. Dicendum ꝙ thomas aliud vidit ⁊ aliud credidit.quia humanitatem vidit ⁊ deitatem que in preſenti videri nōpoteſt credidit. h Beati qui non viderunt ⁊ crediderunt.In hoc cōmendat aliorum promptitudinem ad credendum. ⁊in hoc ſtat conſolatio noſtra qui non vidimus ⁊ tamen credimus per doctrinam xp̄i ⁊ apoſtolorū xp̄m videntiū ad nos deriuatam. Sed huic dicto videtur cōtrariū quod dicit̉ Lucex. Beati oculi qui vident que vos videtis. Dicēdū ꝙ duplexeſt beatitudo. Una rei q̄ conſiſtit pͥncipaliter in aſpectu ⁊ fruitione deitatis ⁊ ex cōſequenti in viſionē humanitatis xp̄i: utdictū ē ca. x. ⁊ de hac beatitudine intelligit̉ verbū Luce. Aliaē beatitudo ſpei q̄ hr̄ in p̄ſenti. ⁊ iſta ꝯſiſtit in merito future beatitudinis. ⁊ ideo beatior eſt hoc modo qui plus meretur. plusautem meret̉ qui credit non videns qͣꝫ videns predicto modo⁊ ſic intelligitur verbum xp̄i. Qui non viderunt. hoc antē dictum licꝫ ſit verum. tn̄ qͣꝫtum ad primam partem nō valet adpropoſitum. quia apoſtoli quibꝰ chriſtus loquebatur Luce. x.nō erant beati in re. propter qued dicendum ꝙ illud Luce. x.intelligitur de viſione xp̄i in preſentia mortali. que fuit multūdeſiderata a ſanctis patribus ve. te. ſicut patꝫ per litteram ſequentem Luce. x. i Multa quidem. Hic ponitur epilogreſpectu predictorū in quo oſtenditur inſufficientia huius ſcripture reſpectu excellentie xp̄i in opere ⁊ doctrina que tanta eſtꝙ non poſſet litteris cōprehēdi. ⁊ hoc eſt quod dicitur: Multa quidem ⁊ alia ſigna fecit iheſus in conſpectu diſcipulorum

ſuorum que nō ſunt ſcripta in libro hoc. hoc ſignanter dixit: ne aliquis forte crederet canon eſſe vera que ſcripta ſunt ab alijs euangeliſtis ⁊ a iohanne dimiſſa. Oſtenditur etiam in hoc epilogo vtilitas huius doctrine. cum ſubditur: k Hec autem ſcripta ſunt utcredatis. fide formata caritate. l Quia iheſus eſt filius dei. ſcꝫnaturalis in potentia ſibiequalis. ⁊ per conſequēsidem in deitate. quia natura diuina eſt indiuiſibilis. Sicut enim fuit dictū a principio principalis intentio iohannis eſtin hoc euangelio declarare diuinitatem chriſti ⁊eternam eius generationem a patre. m Utcredentes vitam habeatꝭ.ſ. eternā in qua clare videbitur quod nunc creditur: n In nomineeius .i. per fidem noīs xp̄i.qꝛ ẜm ꝙ dicit̉ Actꝭ. iiij.Neqꝫ enī aliud nomē eſtſub celo datū hominibꝰ inquo oporteat nos ſaluosfieri. o Cap̄. xxj.Oſtea aūt manifeſtauit. hic poappiritio qua manifeſtanit̉ tertia chriſtita eſt ſua reſurrectio aliquibus diſcipulis ſpecialiter. Et ſi ordinem iſtaꝝtrium apparitionū conſiderems. in prima oſtendit chriſtus ſuā deitatem ſpiritū ſanctum inſufflādo. in ſecūda ꝟo humane nature idētitatem. cicatrices oſtendendo. in iſta tertia oſtendit humane nature veritatem. cum apl̓is comedēdo. In hac autē apparitione deſcribenda ſic ꝓcedit iohannes. quia primo oſtendit quid iheſus exhibuitpluribꝰ diſcipulis. ſecūdo quid exhibuit duobꝰ ſpecialit̓ predilectisſ. petro ⁊ iohanni. ibi: Cū gͦ prandidiſſent. Prima in tres. qꝛ primodeſcribitur xp̄i apparitio. ſecūdo xp̄i apparentis cognitio. ibi: Dixitergo diſcipulus ille. tertio predictorū epilogatio. ibi: Hoc iam tertio. In prima parte dicitur ſic: Poſtea manifeſtauit ſe iterū iheſusi. facto interuallo tēporis. quia nō manebat continue cū apoſtoliscuius cauſa dicta eſt ca. precedenti. p Ad mare tyberiadis. Exquo pꝫ ꝙ illa apparitio fuit in galilea vbi eſt illud mare ſicut ſupradictū eſt ca. vj precedentes apparitiones fuerunt in hieruſalē ex quibus apoſtoli iam cōfortati abierūt in galileam vbi promiſerat ſe eismanifeſtaturū: ut habet̉ Math̓. vltꝭ. q Manifeſtauit aūt ſic.i. per modū qui ſequit̉: r Erant aūt ſimul ſimon petrꝰ. Iſta duonomina ſimul cōiūgit. quia ſimon fuit nomē eiꝰ primū. petrus autēerat nomē ſibi de nouo a xp̄o impoſitū: ut ſupra declaratum eſt ca. j.ſequit̉: s Et alij ex diſcipulis eius duo. iſtos nō exprimit nominatim. quia erant minores. ꝙ autem tot nomina propria hic exprimit. hoc eſt ad maiorem expreſſionem rei geſte. t Sicit eis ſimonpetrus vadopiſcari. Erant enim pauperes. ⁊ ideo ad procurandumneceſſaria vite licite poterant redire ad exercendum negociū quoſine peccato poterat exerceri. Matheus autem nō redijt ad tractandum negocium telonei. quia vix aut nunqͣꝫ poteſt ſine peccato fieri.propter quod paulus artem ſceno factoriā didicit: ut cū neceſſitasoccurreret uel vtilitas eccleſie de labore ſuo viueret: ut habetur inactibus apl̓orū. xx. ca. v Et exierunt ⁊ aſcēderūt in nauim. alienam eis accōmodatam uel locatam ſeu alio modo licito adeptam.quia a principio ſue vocationis nauem ⁊ retia reliquerāt. x Etilla nocte nihil prendiderunt. hoc factum eſt ut captio ſequens manifeſte miraculoſa appareret. y Mane autem facto ſtetit iheſus in littore. non apparuit ſaper aquam ſed in terra ſolida. ad oſtendendum ꝙ amplius non erat cum eis in fluctibus vite corruptibilisſed magis tranſierat ad ſtatum vite īmortalis. z Nō tamē cognouerūt ⁊cͣ. Sicut enī ſupra dictū eſt corpꝰ glorioſū ē totalit̓ inptāte aīe. ⁊ iō ẜm ꝯceptū aīe pōt viſū diuerſimode immutare: ⁊ ꝑcōſequens cognoſci uel non cognoſci. a Dixit ergo ⁊cͣ. nūquidpulmētariū habetis. id eſt aliquid quod poſſet decoqui ⁊ comedi.