Capitulum

ꝓfundū inferni demergi. xxxij. q. v. c. Si paulꝰ. IteꝫAug. Sic̄ difficile ſū exꝑtꝰ meliores qͣꝫ qͥ ī monaſterijs ꝓfecerūt. ita nec det̓iores ꝙͣ qͥ ī moaſterijs defecerunt. di. xlvij. c. Quātūlibet. Uēti varij tentationifaciunt naues religionis ſubmergi ⁊ deficere. ⁊ iō inuocare oportet diuinū auxiliū.rxvDe tercia naui .ſ..9. C.pnīe pōt intelligi illd̓ Sap̄. xiiij. Exiguo ligno .ſ. nauicule ꝯmittunt hoīes aīas ſuas. ⁊ trāſeūtes mareratē lib̓ati ſunt. Exiguū dr̄ illud lignū. qꝛ ī hūilitate fundat̉ pnīa. Cōmittunt autē aīas ſuas hoīes eiqꝛ ſperāt ꝑ ip̄m ſaluari gr̄a dei. Nemo em̄ pōt digneagere pnīam niſi qui ſꝑauerit veniā inqͥt Amb̓. d̓ peni. di. j. Et ꝑmanēdo ī ea ꝑuenit̉ ad portū ſalutis cūmercibꝰ meritoꝝ. ſed ad verā pnīam preexigit̉ vt p̄ambulū eius reſtitutio ſeu ſatiſfactio debitorū. Nāvt dicit Aug. xiiij. q. vj. Si res que ablata eſt nonreſtituitur ſi poteſt reſtitui. penitētia nō agit̉. ſed ſimulat̉. ¶ Sciendū igitur ꝙ ē triplex differētia reſtitutionis .ſ. deceptiua. damnatiua. et retributiua. Ethec vltima ꝑtinet ad nauim pnīe ꝑ quam fit ſalus.Deceptiua reſtitutio habet. vij. deceptiones .ſ. ꝓlonzatiuam. inflatiuā. placatiuam. excecatiuā. diminutiuā. diſtributiuam defraudatiuā. ¶ Eſt igit̉ primadeceptiua reſtitutio ꝓlongatiua. Nam quidam etſireſtituere intendūt aliena. reſtitutionē tn̄ illā differunt quantū pn̄t auctoritate ꝓpria dilationē ſibi accipiētes. Sed vbi imminet ꝑiculum vitāda ē mora.vt dr̄ di. v. Cū enixa. Mira certe ignorātia volūt tales abſqꝫ mora gratiā eis ablatā ſibi reddi. ⁊ tamenpauꝑi reſtituere nolunt illud ꝓpter quod gratia ſūtpriuati. cū tn̄ pauperē prius ſpoliauerūt temꝑali ſb̓ſtātia ꝙͣ priuati fuerint ſpūali gr̄a. ¶ Secunda deceptiua reſtitutio dr̄ inflatiua. Nā qͥ ꝑ illicitos cōtractꝰ atqꝫ vſuras aliena occupauerūt vbi de culpa ſuadebuerunt humiliari. ⁊ de iniuria illata creditoribꝰveniam poſtulare. Econtrario ipſi debitores quadam inflata arrogantia dum iacent in lecto infirmitate grauati dicūt ip̄is creditoribꝰ. Si ego nō fuiſſem perijſſes tu ⁊ familia tua fame. ſed ſi deo placuerit cito conualeſcā. quaſi dicere velint. Si deo me liberare placuerit. faciā quod ei grauiter diſplicebit.qꝛ nunqͣꝫ reſtituā. immo qͥdaꝫ mente inflati ad iniuriam ſibi deputant ꝙ creditores eoꝝ in vita vl̓ ī morte petunt ſibi reſtitui ſua. quibꝰ gratias agere deberent immenſas tanꝙͣ adiutoribꝰ ſue ſalutis repetendo ſua. cum aliter vere penitere nō poſſint. vt de peni. di. v. c. falſas. ¶ Tercia deceptio dr̄ placatiua. hacfallacia decipiunt̉ qͥ cū debeāt reſtituere aliena pacficāt ſolum clamores exteriores. puta dantes bonasreſpōſiones ſi qui repetant debita. nil faciētes vel ꝓuidentes de reſtitutione. vel qꝛ contractꝰ ſunt palliati cū nil repetat̉ a creditoribꝰ vſuraꝝ. quia erubeſcerent. ip̄i non curant de reſtitutione clamorū conſcīeqͥ eos ſequit̉ vſqꝫ ad ſempiternū iudiciū nō audiētesqꝛ etſi remordet conſcīa nolunt tamē reſtituere. Sꝫvermis eoꝝ .ſ. conſcīe nō moriet̉. ⁊ ignis eoꝝ nō extinguetur Iſa. vltimo. ¶ Quarta eſt excecatiua. Sūtnanqꝫ plurimi qui cū grauiter infirmant̉ ꝓponūtſtituere aliena ſi cōtingat eos mori. nō autē ſi moreuadāt. hi taliter pacem cū deo volunt inire ꝙ ſi eosmori contingat ampliꝰ eū moleſtare nō intendūt. ſecus ſi euadunt. Sed tales ꝓ certo ſciāt ꝙ ſiue viuātſiue moriant̉. deꝰ mīme cū eis facit pacem. ſicut Iſa.xlviij. teſtat̉. Non eſt pax impijs dicit dn̄s. Peccataem̄ te dimiſerunt nō tu illa. dicit Aug. de penitencā mortis. de peni. diſt. vij. Si qͥs. ¶ Quinta reſtitio deceptoria nuncupari poteſt diminutiua. Namſunt qͥdam qͥ iuxta poſſe non reſtituunt integraliter

creditoribꝰ quod debēt. ſed certā portionē cū conditione ꝙ remittant reſiduuꝫ creditores. que remiſſionō valet. quia coacte fit. vult em̄ potius creditor aqͥd habere ꝙͣ nihil. vn̄ remittit. Certe nō ſic egit Zcheꝰ princeps publica noꝝ. ſed ait xp̄o. Si qͥd aliquēdefraudaui reddo quadruplū. Omnia reddam tibidixit ſeruꝰ dn̄o Math̓. viij. ¶ Sexta deceptio diſtributiua dicenda ē. Magna inſania quorūdam ē quibus nō ſufficit ꝙ aliena rapuerint cuꝫ multitudinepeccatoꝝ. ſed cū multis alijs culpis illa relinquūt. ſāctiſſimū opus ⁊ pijſſimū arbitrantur. dum illa q̄ certis ꝑſonis reſtituere obligantur. volunt in pias cauſas diſpenſare. vel erigendo capellas vel altaria. autdotando eccl̓ias ⁊ fabricando. faciendo calices ⁊ paramenta. tradendo nuptui puellas. dando pauꝑibveſtiendo nudos. et faciendo hoſpitalia cum armiſuis. Et quid ē aliud hoc ꝙͣ culpis ꝑpetratis in vitaaddere alia in morte dum debita certis perſonis diſtribuunt ad pompam ⁊ oſtentationem. Tales nonexcuſant̉ pauꝑibꝰ dando quod ē certaꝝ ꝑſonarum.vt dicit̉ extra de homi. c. ſicut dignū. ⁊. jͣ. q. j. c. Non ēputanda. ¶ Septima ē que dicit̉ defraudatiua cumſcꝫ quis cōmittit alteri reſtitutioneꝫ cum ip̄e pōt facere. Et hoc ꝑtinet ⁊ concurrit ad ſecundā reſtitutionis drn̄tiā q̄ dicit̉ damnatiua .ſ. ſui ⁊ ſuoꝝ hereduꝫqn̄ .ſ. dimittit he redibꝰ vt poſt mortē ſuaꝫ reſtituant⁊ non facit cū ip̄e pōt. talis em̄ ſubſtantia ſic legatanec ip̄m ſaluat ⁊ heredes damnat. qꝛ cōmuniter ip̄inō reſtituūt. Oſee em̄. ix. dr̄. Effraym qui interp̄tat̉creſcens ducit ad interfectionē filios. Exemplū narrat Pe. damianꝰ ꝓut recitat Uincen. in Specu. hyſtor̄. de quodā nobili viro qui ſucceſſit cuidā in hereditate. ⁊ inter cetera bona hereditatis deuenit ad eūquedam poſſeſſio cuiuſdam eccl̓ie quam ille per hereditatem dimiſerat illi nobili vt ſuaꝫ tenebat legatam ſibi a p̄deceſſoribus ſuis. Erat autē nobilis illeal̓s vir bone conditionis modeſtus ⁊ piꝰ eccl̓ias viſitans. contigit autē ip̄m mori. ⁊ poſt mortem inde adpaucos dies cū quidaꝫ notus eiꝰ oraret ꝓ ip̄o in ſpūvidit terrā apertā. ⁊ flamā infernalē. et in ea ſcalamquandā octo gradus habentē. ⁊ in primo gradu ſuꝑiori vidit illu nobilē defunctū paulo an̄. In ſecūdogradu vidit ſedere eū qͥ legauerat ſibi. ⁊ ſic deincepsalios vſqꝫ ad vltimū gradum. omnes illi octo iniuſte poſſederant ⁊ iniuſte alijs legauerāt. Erat auteꝫtalis ordo conſtitutꝰ ꝙ qn̄ vnꝰ de p̄ſidētibꝰ moriebat̉deſcendebat ad primū gradum. ⁊ qͥ primꝰ erat illi deſcēdebat ad ſecundū. ⁊ ſecundus ad terciū ⁊ ſic alij.vbi oſtēſum ē ꝙ ꝓpter illā iniuſtam detentionē poſſeſſionis omnes illi dānati erāt. ex deſcēſione ꝑ gradus notabit̉ augmētū pene ꝑ iniuſtā legatiōꝫ factānō fuerunt excuſati ex ignorātia. qꝛ aut fuit in eis iuris q̄ nō excuſat. aut facti .ſ. craſſa ⁊ ſupina q̄ nō excuſat. vt. jͣ. q. iiij. ꝑ totum. Et ꝙ nō ſufficit ad ſalutē alteri cōmittē reſtitutionē ei qͥ pōt ſatiſfacere eam qd̓ꝑbari poteſt ſeptēplici rōne.Primo ꝓpter improprietatēSecundo ꝓpter inutilitatē.Tercio ꝓpter tepiditatē.Quarto ꝓpter infidelitatē.Quinto ꝓpter doloſitatē.Sexto ꝓpter impoſſibilitatē.Septimo ꝓpter cupiditatē.Primo īquā ꝓpt̓ īproprietatē. qꝛ ſic̄ dicit Tho. ſcd̓aſcd̓e. q. lxij. ⁊ ſupͣ dictū ē. ille ꝑ ſe ad reſtitutiōeꝫ tenet̉qui intulit damnū. ¶ Scd̓o ꝓpter inutilitatē. qꝛ cūreſtitutio ad ſatiſfactionē p̄ambula ſit. nō eſt vere etſufficienter penitens nec abſolutus qui pōt eā facere ⁊ non facit. ¶ Tercio ꝓpter tepiditatē. qꝛ qd̓ alteri committit cum facere ꝑ ſe poſſit. aut eſt ex ficta ⁊