TitulusAL.

ſpeciem quantū ſpecies qͦ ad genus. de appell̓. c. ij. li.vj. Et de hoc. xxiij. di. ꝙͣꝙͣ. Item nota. ꝙ licet ꝑ ſpēmgeneri deroget̉. vt hic in regula tn̄ ſpēs ſub genere bene ꝯtinet̉. xiij. q. ij. Nō extimemꝰ. Semꝑ em̄ in generalibꝰ ſpālia inſunt ⁊cͣ. Ioh̓. an̄. Extende ad ſtatutaciuitatis. qꝛ ꝑ hanc legē que eſt ſpūalis alicuiꝰ ciuitatis: derogat̉ legi generali imꝑiali. in eo ꝙ eſt ꝯtra.Et legi generali q̄ om̄s eccl̓ie ⁊ monaſteria in aliquadyoceſi ſubſunt dyoceſano. derogat̉ ꝑ ſpālia priuilegia mendicantiū .ſ. p̄dicatoꝝ. minoꝝ. heremitaꝝ. carmelitaꝝ. ſeruitaꝝ. ⁊ alijs exemptoꝝ monachoꝝ.Homagiū indignū ē et a romana eccl̓ia alienū: vt ꝓ ſpālibꝰ facere homagiū compellat̉ quis. Hec regula habet̉ d̓ re. iu. in decreta. Etẜm glo. ibi homagiū dr̄ iuramentū fidelitatis qd̓ nōlicet facere ꝓ aliqͦ ſpūali: cum hͦ ſit ſymoniacū. de ſymo. ex diligēti. Alioquin clericus tenet̉ p̄lato facereobedientiā. ⁊ in caſibꝰ iuramentū facere de obedientia. vel de fidelitate: ⁊ hoc pꝰ receptā adminiſtratiōeꝫde iureiurā. nullus. Et. xxiij. di. ꝙͣꝙͣ. Al̓s in ſpūalibusnullū iuramentū. nulla pactio. nulla obligatio debꝫinteruenire. Etſi interuenerit. nullā obligationemde iure vel de facto induceret. vt de pac. pactōnes. Aromana ⁊cͣ. Ergo ⁊ a ꝯſuetudine aliaꝝ eccl̓iaꝝ debeteſſe alienū: qꝛ qd̓ romana eccl̓ia approbat vel reprobat ⁊ alie eccl̓ie hoc facere debent: cū ab ipſa ſuaꝫ habeant inſtitutōeꝫ ⁊ auctoritatem. di. xj. ꝯſequens. etc. nolite. Bern̄.In iudicijs nō eſt acceptioꝑſonaꝝ habenda. Pone caſum. iij. q. ix. neceſſe. Et d̓indic. nouit. Alioꝝ em̄ honores alijs nō debēt eē occaſio nocendi. C. de ſtatu. ⁊ yma. l. vlti. Ad hoc. xj. q.iij. ſiquis. Signant̉ ꝯtraria ad hāc regulaꝫ. xl. di. c. j.Et. xlv. di. cum beatus. Et. xcvij. di. nobiliſſimus. deoffi. deleg. ſane. So. In penis defert̉ dignitati ⁊ ꝑſone. vt ibi. Et de hoc tranſac. c. vlt. Idem in ſedendo⁊ aſſurgendo. di. xciij. nō oportet. Et nota. iij. q. ix. c.vlti. In iudicijs aūt vel ſnīa nō eſt habēda acceptioꝑſonaꝝ. vt hic. In eis em̄ eſt equalitas ſeruanda. vthic in regula. Item in pnīe exhibitōne. xxvj. q. vij. ſacerdos. Item in fide xp̄i ſuſcipienda. de ꝯſe. diſtī. iiij.nec ꝙͣꝙͣ. Et in alijs ſacramētis. de ꝯiug. ſeruo. c. j. Etin paupeꝝ receptōne cum ſufficere poſſumꝰ. xlij. di. qͥeſcamus. Et in alijs oꝑbus pietatis. xvj. q. j. ſi cupisHoc ergo ꝙ dicit ī iudicijs ſoluit ꝯtraria. Et notaꝙ iudiciū interduꝫ ponitur ꝓ eo qd̓ p̄cedit ſnīam. vthic in regula. Interdū ꝓ ꝯdemnatōne. de ꝯſe. di. ij. timorem. Interdū ꝓ diſcretōne. iij. q. vij. §. tria. Interdum ꝓ vltima voluntate. de ſepul. c. penul. F Et nota. ꝙ licet iudex vti nō debeat acceptione ꝑſonarū iniudicijs. vt hic: tamen vtile eſt in arbitrarijs: iudicēgratioſum habere. de offi. delega. ꝯſuluit. Caueat tamen ne in faciendo gratiā incurrat penā ꝯſtitutōis.de re iudi. cum eterni. li. vj. ¶ Extende ꝙ deus nō eſtacceptor ꝑſonaꝝ: ex eo ꝙ vni dat gratiā nō alteri. qͥaꝑſonaꝝ acceptio habet locum in his. q̄ quis hꝫ dareſeu diſtribuere ex debito: deus nulli eſt debitor. ergo ⁊cͣ.Ignorātia facti nō iuris excuſat. Pone caſum in igͦrantia facti d̓ ordinato ignoranter a ſymoniaco: qd̓ .ſ. neſciebat eſſe ſymonia cumid eſt ꝯmiſiſſe tale factū jͣ. q. j. ſi qͥ a ſymoniacis. Itin eo qͥ ignorabat bn̄ficiū reſeruatū ꝑ papam vel al̓scollatū: de p̄ben. ſi bn̄ficia. li. vj. ¶ De ignorantia iuris pone caſum. j. q. iiij. §. notanduꝫ. in fi. Hec regulanō indiget glo. cū eiꝰ materia pleniſſime habeat̉ ī dicto. §. notandū. in textu ⁊ glo. ⁊ diſ. xxxviij. in ſumma.

¶ Unum nota ꝙ cum querit̉ de ꝯdemnatōne expenſaꝝ litis dicimus ꝙ in principali cauſa ꝓbabilis error excuſat ꝯdemnatōne expenſaꝝ. ij. q. iij. c. paulumSed in cauſa appellatōnis indiſtincte victus ꝯdemnator victori in expenſis. ij. q. vj. om̄i modo. Rō huius diuerſitatis colligit̉ ꝑ hanc regulā. In principali em̄ cā eſt error facti. qꝛ in ea ex ꝓbatōnibꝰ que in facto ꝯſiſtunt ꝓcedit̉. ſed in appel. cauſa ꝓcedit̉ ex actꝭprioris cauſe. vnde ibi eſt error iuris: ⁊ ideo nō excuſat a ꝯdemnatōne. vt hic in regula. Tamen ẜm Inno. ⁊ Hoſti. ſi in cauſa appellatō nō ꝓcedit̉ ꝑ ſola antiqua acta. ſed inducunt̉ ꝓbatōnes noue. ꝑ quas ꝓnuncietur ꝓbabilis error: tūc bn̄ excuſat victū a condemnatōne: qd̓ verū puto. ¶ Extende materiam. qꝛvtilis eſt. Duplex ignorantia .ſ. facti ⁊ iuris. Ignorātia facti excuſat a toto. Si quis dabat operam rei licite: ⁊ adhibuit debitam diligentiā. Nec eſt contra.xxxiiij. q. ij. in lectum. vbi imponit̉ penitētia ignoranti ꝓbabiliter factū in re licita. Sed illud fit ad cautelam. Si aūt daret operā rei illicite. vt ludendo ludo noxio. inaduertenter occidit: vel nō adhibet diligentiam nō excuſat̉ a toto ſed a tanto. Ignorātia iuris diuini ⁊ naturalis. in his q̄ ſunt neceſſaria ad ſalutē. neminē excuſat hn̄tem vſum rōnis a toto. ſꝫ a tanto. di. xxxviij. §. j. Si eſt craſſa .i. ex negligentia procedens: ſꝫ ſi eſt affectata. vt .ſ. liberius peccet nō vult ſcire: nō excuſat ſꝫ auget peccatū. īmo eſt ſpāle peccatū.Ignorantia aūt iuris canonici vel ciuilis ꝙͣtum adcōia p̄cepta eccl̓ie. nō excuſat a toto eos: qͥ potuerūthabere copiā docentiū. Nec p̄latos. religioſos ⁊ clericos. ꝙͣtum ad ea q̄ ꝑtinent ad ſtatuꝫ ſuum. di. xxxviij.ſi in laicis. Sed illos qui nō habuerūt copiā addiſcēdi. vt in dicta di. §. j. Ꝙtum aūt ad lucrū captanduꝫvel damnū temꝑale vitanduꝫ: quō excuſet. vide. jͣ. q.iiij. §. notandum. Et de ignorantia habes infra. ī. ij.parte.Ignorantia preſumit̉ vbiſcientia nō probatur. Pone caſum. lxxxij. di. ꝓpoſuiſti in fi. ẜm ꝙ ibi iacet litera. Sed ꝯtra. xvj. diſtī. Qd̓dicitis. Et. ix. q. j. ordinatōnes cum ſimilibꝰ. in quibꝰiuribus dicitur ꝙ nō preſumit̉ ignorantia ſed ſcientia. So. dic vt in predicto. c. ꝓpoſuiſti. ꝙ circa ea quepublice fiuntip̄ſumitur ſcientia niſi ꝓbetur ignorātia. Sed circa ea que fiūt occulte. preſumit̉ ignorantia niſi ſcientia ꝓbetur vt hic. Et ſcias ꝙ hec regulavera eſt in his. que quis ſcire vel indagare nō tenet̉.In his autem que ſcire vel indagare tenet̉. non habet locum. ſicut in eligendo prelato. lxj. di. c. ij. ⁊ viij.q. ij. dilectiſſimi: et ideo preſumitur ſcientia niſi probetur ignorantia. Ad hoc eſt quod lex dicit. ꝙ magiſtratus tenetur de idoneitate tutoris vel curatorꝭ inquirere quem nominauit. ¶ Ꝙ autem regula dicitpreſumitur eſt huiꝰ virtutis hec preſumptio: vt trāſferat onus probandi in aduerſarium. ⁊ ideꝫ ē in alijscaſibus. qui no. vj. qō. vlti. Actor. ¶ Item nota. ꝙignorantia tribus modis ꝓbatur. Prima per ſacramentum: vt cum iuro me ignoraſſe: ⁊ tūc demum admittitur ꝓbatio: hec cum eſt ꝓbabilis. Scd̓o quando id ꝓbatur exquo ſequitur neceſſario me ignoraſſe: puta me tunc fuiſſe anniculuꝫ vel furioſum. Tercio quando ꝓbatur id. nō ex quo neceſſario ſꝫ veriſimiliter ſequit̉ me ignoraſſe: puta me tūc abſentē fuiſſę. ⁊ hoc dicere voluit Io. j. q. j. ſi qui a ſymoniacis.Et licet in facto ꝓprio ꝓbabilis ſit aliqn̄ ignorantiaꝓbabilior tamē in alieno: qd̓ dic vt no. j. q. iiij. §. notandum. Et in regula ignorantia facti. Et qꝛ ignorantia iuris naturalis nō excuſat: ideo de tali nō loquit̉ hec regula Io. an.