Titulus.71 I.
nent ad ꝯcupiſcētiā oculoꝝ. ⁊ delitijs carnis que ꝑtinent ad ꝯcupiſcētiā carnis. ⁊ honoribꝰ qui ꝑtinēt adſuꝑbiā vite. vt ptꝫ. j. Ioh̓. ij. Hec igit̉ tria relinquereꝑtinet ad ꝯſilia euāgelica: relinquere dico ẜm ꝙ poſſibile eſt. in quibꝰ tribꝰ fundat̉ oīs religio. que ſtatuꝫꝑfectōnis ꝑficit. Nā diuitie abdicant̉ ꝑ pauꝑtatē. delitie carnis ꝑ ꝑpetuā caſtitatē. ſuꝑbia ꝑ obediētie ſeruitutē. Hec aūt ſimpl̓r obẜuata. ꝑtinēt ad ꝯſilia ſimpliciter ꝓpoſita. Sed obſeruatio vniuſcuiuſqꝫ eoꝝ inaliquo caſu. ꝑtinet ad ꝯſiliū ẜm qͥd .ſ. in caſu illo: puta. cū hō dat aliquā elemoſinā pauꝑi quā dare nō tenetur. ſequit̉ ꝯſiliū ꝙͣtū ad factū illud. Sil̓r qn̄ in aliquo tꝑe determīato a delectatōnibꝰ carnis abſtineatvt or̄onibꝰ vacet: cōſiliū ſequit̉ ꝓ tꝑe illo. Sil̓r qn̄ aliquis nō ſequit̉ volūtatē ſuā in aliquo facto. quo licite facere poſſet: ſequit̉ ꝯſiliū in caſu illo. Sil̓r ſi benefaciat inimicis qn̄ nō tenet̉. Uel ſi offenſam remittatcuiꝰ iuſte poſſet exigere vindictā. ꝯſiliū ſequit̉ in caſuillo. Et ſic oīa ꝯſilia ꝑticularia ad illa tria generalia⁊ ꝑfecta reducūtur. ¶ Et nota qͣꝫuis p̄dicta ꝯſilia deſe ſint oībꝰ expediētia. tn̄ ex indiſpoſitōe aliquoꝝ ꝯtīgit. ꝙ alicui expediētia nō ſunt. qꝛ eoꝝ affectꝰ nō inclinatur ad hoc. Et ideo xp̄c cū iſta cōſilia ꝓponit. ſꝑ facit mētionē de idoneitate hoīm ad obſeruātiā cōſiliorum. Dās em̄ cōſilium ꝑpetue pauꝑtatis p̄mittit. Sivis ꝑfectꝰ eſſe Math̓. xix. Et ſubdit. vade ⁊ vende oīaque ha. ⁊ da pau. Sil̓r dans cōſiliū ꝑpetue caſtitatiscū dixiſſet: ſūt eunuchi qͥ caſtrauerūt ſeip̄os ꝓpter regnū celoꝝ. ſtatim ſubdit. Qui pōt caꝑe capiat. Sil̓rapl̓s dato cōſilio virginitatis: ſubdit. hmōi ad vtilitatē veſtrā dico. nō vt laqueū vobis inijtiā. Cōſiliuꝫaūt obedientie ꝑticularit dedit xp̄c: cū dixit. Uade ⁊vende oīa ⁊ ſeq̄re me. Uel etiā cū ait. Qui vult venire poſt me. tol. cru. ſuā ⁊ ſe. me. que ſeq̄la intelligit̉ nōſolū imitādo oꝑa ſua. ſed etiā obediēdo mādatis. ẜmillud. Oues mee vo. meā au. ⁊ ſe. me Ioh̓. x. Que aūtdicūtur a xp̄o de dilectōe inimicoꝝ ⁊ ſil̓ibꝰ. q̄ habēturMath̓. v. ⁊ Luc. vj. ꝙͣtuꝫ ad p̄ꝑatōeꝫ animi ſunt ī p̄cepto: vt .ſ. ſit hō paratꝰ bn̄facere etiaꝫ inimicis. cū ſubeſt aliqͣ neceſſitas. Sed ꝙ aliqͥs in ꝓmptu hͨ exhibeatinimicis. vbi neceſſitas ſpālis nō occurrit. ē in ꝯſilio.Et de cōſilio v̓ginitatis ſeu caſtitatis. dīc Amb̓. Integritas corꝑis expetēda a nobis ē. quā ꝓ cōſilio ſuadeo. nō ꝓ imꝑio p̄cipio. Sola em̄ v̓ginitas ē que ſuaderi pōt. imꝑari nō pōt. Res eſt magis voti .i. voluntatis libere. ꝙͣ p̄cepti: habent̉ hec. xxxij. q. j. integritasDe cōſilio obediētie ait Stephanꝰ papa cuidā vxoricide. Placeat tibi ꝯſiliū meū qd̓ tibi meliꝰ ⁊ vtiliꝰ videri pōt. Relinque hoc ſeculū malū. ingredere monaſteriū. humiliare ſub manu abbatis. cūcta facito ſimplici aīo que tibi fuerint imꝑata. xxxiij. q. ij. admonere. De pauꝑtate dīc Urbanꝰ papa. Quicūqꝫ noſtraꝫꝯmunē vitā ſuſceptā habet. ⁊ fouet ſe nihil ꝓpriū habere. videat ne pollicitatōeꝫ ſuā irritā faciat. ſed hocꝙ dn̄o eſt pollicitꝰ fideliter cuſtodiat ne dānatōeꝫ ſedpremium ſibi acquirat. xij. q. j. Scimus. Et nota. ꝙiſta que de ſe ponūtur ſub cōſilio. poſtꝙͣ promiſſa fuerint per votum. cadunt in preceptum vt patet in religioſis quo ad paupertatem. caſtitatem. ⁊ obedientiam.Titulus ſedecimus. de lege quinta que dicitur cōſuętudo vel mos.¶ Capitulum vnicum de conſuetudinis quidditateactione ⁊ differentia.
VI.Ro quīta lege ponitur ꝯſuetudo ſeu mos. Dicit em̄ Aug. ad¶ Caſulanū. ꝙ mos ppl̓i d̓i. ⁊ inſtituta maiorū ꝓ lege tenēda ſūt: ⁊ ſicut p̄uaricatores legū diuinaꝝ. ita ꝯtēptores cōſuetudinū eccl̓iaſticarū: cohercēdi ſunt. di. xj. In his. Et dīc Gratia. di.vij. §. j. Oꝛ ius ꝯſuetudinis pꝰ naturalē legē exordiuꝫhabuit. exqͦ ꝯueniētes in vnū ſimul ceperūt habitareqd̓ ex eo tꝑe factū eſſe credit̉ quo Caym ciuitatē edificaſſe legit̉: qd̓ cum ꝑ diluuiū videbat̉ extinctū. poſtmodū tꝑe Nemroth fuit reꝑatū ſeu īmutatū. hec ibiFuit ergo ante cōe ius humanuꝫ. ⁊ aliqn̄ etiam tollitipſum ſeu p̄iudicat: vt dicet̉.Diffinit aūt ſic ab.§. j.Iſido. v. ethimo. Mos ē lōga ꝯſuetudo de moribꝰ tm̄modo tracta. Cōſuetudo aūt eſt quoddā ius moribꝰinſtitutū. qd̓ pro lege ſuſcipit̉ cū deficit lex. diſ. j. Ubiglo. Obijcit ꝯͣ deſcriptōeꝫ pͥmā tanqͣꝫ nō bonā. Prīo:qꝛ idem ponit̉ in deſcripto ⁊ deſcriptōne eiꝰ. Mos eſtem̄ qui deſcribit̉. et in deſcriptōne eiꝰ dr̄ de moribꝰ tm̄modo tracta. Scd̓o obijcit. qꝛ cū ꝯſuetudo videat̉ eēſpēs moris. ⁊ mos genꝰ incōueniēs eſt ꝙ ſpēs ponat̉diffinitōe generis ſui. Sicut ſi diffiniēdo aīal. diceret̉ꝙ eſt hō. eſſet incōueniēs. Sed ad pͥmū rn̄det̉. ꝙ mosſumit̉ tripl̓r. Uno mō ꝓut genꝰ ad oēm legē humanāſcriptā ⁊ nō ſcriptā. Et ſic ſumit Grati. in pͥn. decretoꝝ cū ait. Genꝰ humanū duobo regit̉. naturali .ſ. iure ⁊ moribꝰ .i. iure poſitiuo ſcripto vel nō ſcripto. Secūdo mō dr̄ mos actꝰ frequētatꝰ ⁊ p̄cipue morigeratus ſeu ẜm rōeꝫ. Et ſic ſūmit̉ in diffinitōe moris ⁊ cōſuetudinis. Tercio mō ſāmit̉ ꝓ iure hūano nō ſcpͥto.⁊ ſic ſumit̉ cū hic dr̄. ꝙ mos ē longa cōſuetudo. Et ſicetiā ꝯſuetudo aliqn̄ ſumit̉ ꝓ omni iure poſitiuo ſcpͥtovel nō ſcripto. ⁊ ſic ſumit̉ cū dr̄. Mos ē longa ꝯſuetudo. Aliqn̄ ſumit̉ ꝓ iure poſitiuo nō ſcripto. ⁊ ſic ſumitur cū diffinit̉ ꝯſuetudo. ꝙ ē qd̓daꝫ ius ⁊cͣ. ¶ Archi.in roſario ſuꝑ v̓bo mos dic̄. ꝙ mos et cōſuetudo qn̄qꝫſunt noīa iuris. ⁊ ẜm hoc h̓ diffiniūtur vt dictū eſt. etaliqn̄ ſūt ſinonima. Aliqn̄ v̓o ſunt noīa qͣlitatis. Etẜm hoc idē videt̉ eſſe mos ⁊ ꝯſuetudo .ſ. qͣlitas ſeu habitus mētis. exqͦ hō diſponit̉ ad hͦ vel illud faciēdū. ⁊ſi ad malū vitiū eſt. Et ꝙͣuis large dicat̉ talis habitꝰmos vel ꝯſuetudo: tn̄ ꝓprie loquēdo nō ſimpl̓r dici deberet. ſꝫ cū adiectōne .ſ. malꝰ mos ſeu mala ꝯſuetudo.Si v̓o talis habitꝰ ad bonū inclinat dr̄ virtꝰ vel bona qͣlitas mētis. ⁊ nō ſolū dr̄ cū additōne bonꝰ mos ⁊bona ꝯſuetudo. ſꝫ ſimpl̓t mos ⁊ ꝯſuetudo. Et idē ſūtmos ⁊ ꝯſuetudo .ſ. qͣlitas veniēs ex actibꝰ iteratis ſil̓ibus. ⁊ ſic ſumit̉ in diffinitōne cū dr̄. moribꝰ .ſ. ꝓ actibꝰiteratis pluries ⁊ bonis. Idē ſuꝑ v̓bo ꝯſuetudo. vbidr̄. ꝙ ē ius quoddaꝫ. Obijcit̉. qꝛ ꝯſuetudo eſt facti. vtdr̄ extra de ꝯſti. licꝫ. li. vj. Quia ꝯſuetudo ꝯͣhit̉ ſaltimtacite. qm̄ ē pactū tacitū. ſꝫ paciſci ⁊ ꝯͣhere ē qͥd facti.ff. de pact. l. j. gͦ nō ē ius quoddā. Rn̄det Archi. ꝙ cōſiderādo actꝰ ex qͥbꝰ elicit̉ ꝯſuetudo. ſic ip̄a cōſuetudoeſt factū. Sed exqͦ ē elicita. ſic ē ius. ⁊ ſic eſt h̓ in diffinitōe. Moribꝰ inſtitutū .i. actibꝰ aſſiduis qd̓ ꝓ lege ſuſcipit̉ .ſ. ꝓ lege ſcripta. accipit̉ qd̓ nō eſt ſcriptuꝫ vt lex.ſed ꝯſuetū. cū deficit lex .ſ. ſcripta: puta. cū negociū tale emergit: cuiꝰ declaratio nō reꝑit̉ ī lege ſcripta. ⁊ tūcrecurrēdū eſt ad ꝯſuetudinē. Et vtroqꝫ deficiēte. velſuccedit rō naturalis. vel de ſil̓ibꝰ ad ſil̓ia ꝓcedēdumvt fiat. ſicut dr̄ di. xx. de libellis.De virtute ⁊ effectu. §. ij.ꝯſuetudinis q̄ eſt ml̓tiplex. ꝓpter qd̓ dr̄. ff. de ꝯſue. Cōſuetudinis vſuſqꝫ longeui nō vilis autoritas. Et ponit Archi. pͥmā eſſe. ꝙ ē iuris inductiua ⁊ ſuppletiua