Titulus.XV.

Uarta lex euangelica ſiue noui teſtamēti: que etiā videt̉ lexindita .ſ. in cor: ſeu lex gr̄e quā ꝓmiſit dominꝰ dandā Hiere. xxxj. cu ait. Ecce dies veniēt dicit dn̄s. ⁊ ꝯſumabo ſuꝑ domū iſrahel. ⁊ ſuper domū iuda teſtamētū nouū. Et exponēs qd̓ ſit hͦt eſtamentū ſubdit. quia hoc eſt teſtamētū qd̓ diſponam domui iſrahel: dando leges in eas in mēte eorū.et ī corde eoꝝ ſuꝑſcribā eas. Quā aucͣteꝫ īducit apl̓sad Heb̓. viij. Et de ea pōt ītelligi illud Pſal̓. Bonūmihi lex oris tui: ſuꝑ milia auri et argenti. Precipueaūt lex euāgelica dicit̉ lex oris dei. qꝛ ab ip̄o incarnato ꝓnūciata ⁊ data fuit. ⁊ cū ea gr̄a collata. Un̄ Matheus euāgeliſta narrat quō cepit eis xp̄us p̄dicare:d. Aꝑiens os ſuū docebat diſcipulos ſuos: dicēs. Beati pauꝑes ⁊cͣ. Math̓. v. Et hoc in monte qͥ deſignatẜm Aug. inſignē ꝑfectāqꝫ iuſticiā: quā continet ipſalex ſuꝑ oēs alias leges. Et ꝓpterea dicit Pſal̓. ꝙ ē ſibi bonū ſuꝑ milia .i. melior ꝙ diuitie tꝑales auri ⁊ argenti. vel diuitie ſpūales cuiuſcūqꝫ ſciētie vel eloq̄ntie ſeu legis: q̄ deſignātur ꝑ aurū ⁊ argentū. Cōtinetem̄ lex euāgelica non ſolū documēta q̄ ibi cōtinent̉: ſꝫetiā gr̄am ip̄ius xp̄i: q̄ ducit ad gloriā. Et ideo melior ſuꝑ omne ſubſtantiā: ſapīam ⁊ ſciētiā: ⁊ mūdi gloriam. Sꝫ ꝓ hoꝝ declaratōe dicit. b. Tho. pͥma ſecūde. q. cvj. arti .j. ꝙ vnaqueqꝫ res illud videt̉ eſſe qd̓ eſtin ea potiſſimū: vt dicit phus in. ix. Ethi. Id aūt qd̓eſt potiſſimū in lege noui teſtamēti ⁊ in quo tota virtus eius cōſiſtit eſt gr̄a ſpūſſancti: q̄ datur ꝑ fidē xp̄i⁊ ideo principal̓r lex noua eſt ip̄a gratia ſpūſſancti. q̄datur xp̄ifidelibꝰ. Et hoc manifeſte apparet ꝑ apl̓mqͥ ad Ro. iij. dicit. Ubi ē gloriatio tua .ſ. o iudea. excluſa eſt: ꝑ quā legē: ſanctoꝝ: Non: ſed ꝑ legem fidei.Ip̄am em̄ fidei gr̄am legē appellat. Et expreſſius adRo. viij. dr̄. Lex ſpūs vite in xp̄o Ieſu liberauit me alege peccati ⁊ mortis. Unde ⁊ Augꝰ. in li. de ſpū ⁊ lr̄adicit. ꝙ ſicut lex ſanctorū fuit in tabulis lapideis. italex fidei ſcripta eſt in cordibꝰ fideliū. Habꝫ tn̄ lex noua quedaꝫ ſicut diſpoſitiua ad gr̄am ſpūſſancti: ⁊ advſum huiꝰ gratie ꝑtinētia q̄ ſunt qͣſi ſecūdaria ī legenoua. de quibꝰ oportuit inſtrui fideles xp̄i ex verbis ⁊ſcripturis tam circa credēda ꝙͣ circa agenda. Et id̓odicendū eſt ꝙ principal̓r lex noua hec eſt indita nonqͣſi aliqͥd ꝑtines ad naturā hūanā. qꝛ ſic eſt īdita lexnaturalis: ſed qꝛ nature aliqͥd ſuꝑadditū: ꝑ donū gr̄eadiuuās adimplendū qd̓ docet: qd̓ non facit lex naturalis vel ſcripta. Secūdario autē lex noua eſt lex ſcripta. ⁊ in ſcriptura qͥdē euāgelij cōtinentur ea q̄ pertinent ad grām ſpūſſancti. Uel ſicut diſpoſitiua: vl̓ ſicut ordinātia vſuꝫ huiꝰ gratie. Sic̄ diſpoſitiua qͥdeꝫꝙͣtuꝫ ad intellectū ꝑ fidē ꝑ quā datur ſpūſſancti gr̄aꝯtinent̉ in euāgelio ea q̄ pertinēt ad manifeſtādā diuinitatē vel hūanitatē xp̄i. Unde dr̄ Ioh̓. vlti. Hecautē ſcripta ſunt vt credatis: qͥa Ieſus eſt filius dei.Scd̓m v̓o affectuꝫ cōtinent̉ in euāgelio ea q̄ ꝑtinentad cōtemptū mūdi ꝑ quē cōtemptuꝫ fit homo capaxgr̄a ſpūſſancti. Mundꝰ em̄ .i. mūdi amatores: nō pn̄tcaꝑe ſpm̄ſanctū: inqͥt xp̄us Ioh̓. xiiij. Uſus v̓o ſpūalis gratie eſt in oꝑbꝰ virtutū: ad q̄ multipliciter ī doctrina noui teſtamēti oēs exhortātur. vt patꝫ in ſermone dn̄i in montē Math̓. v. ⁊ in alijs locis. ¶ Ubietiā notanduꝫ ꝙ nullus vnqͣꝫ habuit grām ſpūſſancti: niſi per fidē xp̄i explicita: vel ſaltē implicitā ꝙͣtūad eos qͥ fuerūt in veteri teſtamēto. ꝑ fidē aūt xp̄i ꝑtinet homo ad nouū teſtamētuꝫ. Unde qͥbuſcūqꝫ fuit lex gratie indita in veteri teſtamento: ſiue iudeis ſiue gentilibꝰ: omnes illi ẜm hoc ad nouū teſtamentūꝑtinebāt. Et ſic patꝫ quō lex oris dei bonū eſt .i. melius: ſuper milia auri ⁊ argenti .ſ. per grām ſpūſſancti

in ea comp̄henſam. Et ẜm hoc (qd̓ eſt in ea principale) lex euāgelij habꝫ iuſtificare hoīeꝫ. Ad qd̓ facit qd̓ait apl̓us ad Ro. j. Non erubeſco euangeliū. virtꝰ eſtem̄ dei in ſalutē omni credenti .i. ducens ad ſalutem q̄non poteſt eſſe niſi ꝑ purificatōem. Ꝙͣtuꝫ autē ad doctrinam que eſt in euāgelio ⁊ p̄cepta ⁊ cōſilia ordinātia intellectuꝫ: affectū ⁊ actum. lex euāgelica non iuſtificat. ſed de ea etiam verificat̉ qd̓ ait apl̓us. ij. Corinth̓. iij. Lr̄a occidit ſpūs autē viuificat. Occidit .i.non viuificat ad iuſtificandū. Ipſa em̄ doctrina euāgelij etſi multū inſtruat clare ad bene operanduꝫ: etad occaſiones maloruꝫ tollenduꝫ. non tamē adiuuatefficaciter adimplendū. Nam etſi gratia in euāgeliocomp̄henſa adiuuet hoīem ad non peccandū: non tn̄cōfirmat vt peccare non poſſit. qꝛ hoc ꝑtinet ad ſtatum glorie.Ipſa aūt lex euage­ .§. j.lica n̄ fuit data a prīcipio mūdi t̓plici rōe: ẜm Tho.prima ſcd̓e. q. cvj. arti. iij. Quaꝝ prima eſt. qꝛ lex noua (ſicut dictū eſt) principal̓r eſt gratia ſpūſſancti q̄abundāter dari nō debuit anteqͣꝫ impedimētuꝫ peccati ab humano genere tolleret̉: cōſumata redemption per xp̄m. Unde dicit̉ Io. vij. Nonduꝫ erat ſpūsdatꝰ. qꝛ Ieſus nōdū erat gl̓ificatꝰ. Et hanc rōeꝫ aſſignat māifeſte apl̓s ad Ro. viij. vbi poſtꝙͣ p̄miſerat delege ſpiritus vite ſubiūxit. Deus filium ſuū miſit ī ſimilitudinē carnis peccati: vt de peccato dānaret peccatum in carne: vt iuſtificatio legis impleret̉ in nobis. Secūda ratio poteſt aſſignari ex perfectione legis noue. Non enim aliquid ad perfectum adducitur ſtatim a principio: ſed quodaꝫ temꝑali ſucceſſionis ordine. ſicut aliquis prius eſt puer ⁊ poſtmodū ēvir. Et hanc ratōem aſſignat apoſtolus ad Gal̓. iij.dicens. Lex pedagogus noſter fuit in chriſto vt ex fide iuſtificemur. at vbi venit fides: iam nō ſumus ſubpedagogo. Et. j. Corint̓. xv. Nō prius qd̓ ſpūale eſt:ſed qd̓ animale. Lex autē euāgelica maxime eſt ſpiritualis. ⁊ ideo nō priꝰ debuit dari: ſed poſteriꝰ. ¶ Tertia ratio ſumitur ex hoc ꝙ lex noua eſt lex gratie quahomo indiget ad bene operādum. ⁊ ideo primo oportuit ꝙ homo relinqueretur ſibip̄i in ſtatu legis veteris: vt cadendo in peccatum: cū per illam iuuari nōpoſſet ſuam infirmitatem recognoſcens: ſciret ſe gratia dei indigere ad bene operandum. et ad hanc procurandam ſe humiliaret. Nil enim magis gratie recipiende obſiſtit qͣꝫ ſuperbia. cum ſcilicꝫ quis confidit de viribus ſuis ad bene operandum. Propter qd̓dicit Iacobus. Deus ſuperbis reſiſtit. humilibꝰ autem dat gratiam. Hanc ratiōem aſſignat apoſtolusad Roma. v. dicens. Lex ſubintrauit vt abundaretdelictum. vbi autem abundauit delictuꝫ: ſuperabūdauit ⁊ gratia. Nec ex hoc poteſt dici deus acceptorperſonarum. quia ſcilicet prouidit eis de lege gratiehominibus noui teſtamenti ⁊ non hominibus veteris. Nam humanuꝫ genus propter peccatum primiparētis meruit priuari auxilio gratie. ⁊ ideo quibuſcūqꝫ non datur gratia: hoc eſt ex iuſticia. quia hoc illi meruerūt. Quibus autem datur: hoc eſt ex gratiaſeu liberalitate. Non autem eſt acceptor quis perſonaruꝫ ſi de ſuo: in quo non eſt alicui debitor: non datvni quod dat alteri. Nō ergo ex hoc ꝙ hominibus aprincipio mundi non dedit deus legem gratie iniuriam fecit. vel acceptor ꝑſonaꝝ fuit: cum ⁊ ip̄a lex debito ordine danda eſſet.De duratiōe legis .§. ij.euāgelice .ſ. ꝙ durat vſqꝫ ad finē ſcl̓i. nec ē expectādaalia lex q̄ ei ſuccedat: vt qͥdā male ſēſer̄t. Pro cuiꝰ declaratōe dic̄. b. Tho. pͥma ſecūde. q. cvj. ar. iiij. ꝙ ſta-