Titulus.XIIII.
Sextū preceptū eſt. §. x.Non mechaberis Exo. xx. Poſt iniuriā ꝓprie ꝑſonenulla maior reputat̉ qͣꝫ adulteriuꝫ: qd̓ dr̄ mechia. qd̓cōmittit̉ in ꝑſonā ꝯiūctā: q̄ reputat̉ qͣſi vna ꝑſona cūcōiuge ſuo. Math̓. xix. Itaqꝫ nō ſūt duo: ſꝫ vna caro.Et qͣꝫuis mechia ꝓprie dicatur adulteriū .i. acceſſusad alienū thoꝝ: tn̄ ſub iſto noīe ītelligit̉ ꝓhibita oīsſpēs luxurie: ⁊ oīs actꝰ venereꝰ extra matrimōiuꝫ debite ſeruatꝰ. Un̄ Aug. ī li. de qōibꝰ Deutro. dic̄. Meretrices eſſe ⁊ ad meretrices accedere ꝓhibet dominꝰQuaꝝ turpitudo eſt venalis: cū .ſ. dn̄s dicit ī lege: vtnotat̉ hic gloſa. Non erit meretrix de filiabꝰ iſrahel:nec ſcortator de filijs iſrl̓. Et paulo poſt. Sꝫ ſicut ſb̓furti noīe intelligit̉ ꝓhibita oīs illicita vſurpatio reialiene: a ꝑte volēs ītelligere totuꝫ. ſic noīe mechie oīsillicitꝰ ꝯcubitꝰ: atqꝫ illoꝝ mēbroꝝ non legitimꝰ vſusꝓhibitꝰ debet ītelligi. xxxij. q. iiij. meretrices. Et Iſidorus ſuꝑ Exo. ait. Nō mechaberis .i. nec quiſqͣ p̄termatrimonij federa alijs femīs āmiſceatur. xxxij. q. v.Ideo aūt ī decalogo potiꝰ exp̄ſſe ꝓhibetur mechia .i.adulteriū ꝙͣ alie ſpēs luxurie. qꝛ cuꝫ p̄cepta decalogiꝑtinēt ad iuſticiā q̄ reddit debitū alteri: ⁊ nemī inferat nocumentū vel iniuriā magis fit clare iniuria ꝓximo ꝑ adulteriū ꝙͣ ꝑ alios modos luxurie. ⁊ iō exp̄ſſe ꝓhibetur. ¶ Circa hͦ pōt īduci illud Pſal̓. Ambulās in via īmaculata: hic mihi mīſtrabat. Ꝙͣuis oīsculpa mortalis ẜm Tho. ī. iiij. maculā aīe ingerat: q̄nō ē aliud qͣꝫ priuatio pulchritudīs aīe q̄ reſultat exd̓bita ꝯmēſuratōe opeꝝ: ẜm .ſ. rōeꝫ cū qͣdā refulgētiagr̄e. p̄cipue tn̄ pctā luxurie magis dicūtur macularehomineꝫ. quia corpus ⁊ famam ⁊ aīam maculant. etabſorbent̓ pre ceteris lumen rationis. Un̄ de Salo.ꝓpt̓ luxuriā eiꝰ dr̄ infectū. Ecc̄i. xlvij. Tu aūt poſuiſti maculaꝫ ī gl̓ia tua. inclīaſti femora tua mulieribꝰ.In via gͦ īmacl̓ata ābulat qͥ caſte viuit: ſeruās illd̓ p̄ceptū Nō mechaberis. Et hic vt fidel̓ bonꝰ mīſtrat.i. ſeruit deo. ad Heb̓. xiij. Honorabiles nuptie ⁊ thorus īmaculatꝰ. Et ml̓tomagis ei ſeruit et acceptiꝰ qͥābulat ī via īmacl̓ata viduitatis vl̓ virginitatis mūde. Un̄ canit eccl̓ia de Agatha v̓gine. Immacl̓atusdn̄s īmacl̓atā ſibi ſpōſaꝫ elegit. Et de v̓gine dei mr̄e.Sācta ⁊ īmacl̓ata v̓ginitas ⁊cͣ. Et qͥ mihi mīſtrauerit: ait dn̄s: honorificabit eū pr̄ meꝰ qͥ ē in cel̓ Io. xij.Et in cel̓ ſine macl̓a ſt̓ an̄ thronū dei Apoc̄. xiiij. Fiaūt qͣdrupl̓r qͥs macl̓atꝰ ꝑ luxuriā faciēs ꝯͣ hͦ p̄ceptū.Cū agit turpiter in ſeip̄m.Cum cognoſcit neqͥter vas femineū.Cū ſe iūgit ſceleriter ad ſimilē ſexū.Cū accedit carnaliter ad aīal brutuꝫ.¶ Ꝙtuꝫ ad primū maculat̉ qͥs ꝑ luxuriā oꝑādo turpia ꝑ ſeip̄m: qd̓ dr̄ mollicies. jͣ. Corī. vj. Neqꝫ mollesregnū dei poſſidebūt. Quia illud mortale ē ⁊ ꝯͣ hͦ p̄ceptū. Rō huiꝰ ē ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cliij. arti. ij. Peccatū in hūanis actibꝰ ē qd̓ ē ꝯtra ordinē rōis. hꝫ hocrōis ordo vt q̄libꝫ ordīat ⁊ dirigat ad finē ſuū. Un̄ ſicut nō ē pctm̄ ſi ꝑ rōnē hō vtat̉ aliqͥbꝰ rebꝰ ad finem:ad quē ſt̓ mō ⁊ ordine ꝯueniēti: dūmō ille finis ſit aliqd̓ vere bonū. Ita peccatū ē ſi vtat̉ hō aliqͥbꝰ rebusad finē ad quē nō ſt̓ ordīata: vl̓ ſi nō debito mō hͦ faciat. Eſt āt ve bonū vt ꝯẜuet̉ natura īdiuidui qd̓ fit ꝑeſuꝫ ciboꝝ. Et ſil̓r bonū ē ⁊ magis excellēs qd̓ ꝯẜuernatura ſpēi: qd̓ fit in gnaͣtōe ꝑ actuꝫ venereū. Sic̄ gͦvſus ciboꝝ ſi n̄ fiat ad debitū finē .ſ. ſuſtētatiōis corporis vl̓ n̄ d̓bito mō ē pctm̄. ita vtēdo venereis nō adfinē hūane gnaͣtiōis vl̓ īdebito mō: vt cū n̄ ſua vxorepctm̄ ē. Sꝫ polluēdo ſeip̄m: certū ē ꝙ fruſtrat̉ oīno ītētio naͣe: cū ſi poſſit ſeqͥ gnaͣtio. vn̄ pctm̄ ē ⁊ mortaleexqͦ excludit a regno dei ẜm apl̓m. Et ꝙͣuis ſemē hūanū dicat̉ ſuꝑ ſiuū ī aīali. nō tn̄ ē ſimpl̓r ſuꝑfluū: ſed ex
eo ꝙ ē reſiduū oꝑatōis v̓tutis nutritiue: tn̄ eo īdigetur ad virtutis generatiue opꝰ. ⁊ id̓o cū ꝓcuret̉ emitri īdebite .i. extra actū cōiugalē peccatū ē. Nō ſic ē dealijs ſuꝑfluitatibꝰ corꝑis. qͥ qͣlitercūqꝫ emittātur ſalna decētia cōuictꝰ hūani ſine pctō ē. Si aūt accidatemiſſio ſemīs ī vigilia vl̓ ſomno ſine ꝓcuratōe aliqͣ: ⁊p̄ter oēꝫ ītētōꝫ: nō ē pctm̄ ẜm Tho. ¶ Scd̓o fit quismacl̓atꝰ femīaꝫ cognoſcēdo nō ſuā. Thob̓. iiij. Attēde tibi ab oī fornicatōe. ⁊ p̄ter vxorē tuā nunꝙͣ patiaris crimē ſcire. Sūt āt diuerſe ſpēs luxurie cuꝫ ml̓ieribꝰ: ⁊ diſtīcte cōfitēde. Naꝫ ſi pctm̄ carnis cōmittat̉ſoluti cū ſoluta: dr̄ ſimplex fornicatio. vt accedere admeretrices vl̓ cōcubīas ⁊ hmōi. qd̓ quidā arbitrāturlicitū nō cōiugatis: nec eē pctm̄. Sꝫ. b. Tho. ſcd̓a ſecūde. q. clij. arti. ij. dic̄ eē mortale: ⁊ cōtra hoc p̄ceptūApl̓us ad Ephe. v. Oīs fornicator aūt īmūdꝰ nō hꝫhereditatē ī regno dei ⁊ xp̄i. Si cōmittat̉ cuꝫ v̓ginibꝰdr̄ ſtupꝝ. Si cū cōſanguineis vl̓ affinibꝰ dr̄ īceſtꝰ. Scuꝫ cleris vl̓ religioſis vl̓ mōialibus dr̄ ſacrilegiū: vl̓etiā cuꝫ pr̄ibꝰ ſpūalibꝰ vt cōfeſſoribꝰ vel cōmatribus.Si ꝑ violentiā mulieris vel parentū dicit̉ raptꝰ. Sicuꝫ vxore alteriꝰ vel viro cōiugato muliere etiā ſolūta dicit̉ adulteriuꝫ. j. ad Corī. vj. Neqꝫ adulteri regnuꝫ dei poſſidebūt. Et vt dicit. b. Tho. ī tractatu d̓decē p̄ceptis. Mulier adulterās tria mala facit: q̄ notātur Eccl̓i. xxiij. Oīs ml̓ier relinq̄ns viꝝ ſuuꝫ peccabit. Prīo ī lege altiſſimi īcredibilis fuit. Scd̓o viꝝ ſuum dereliqͥt. Tercio ī adulterio fornicata ē ⁊ ex alioviro ſb̓ſtituit filios. ⁊ ſic legi dei non credit: qͥ ꝓhibetadulteriuꝫ ⁊ ſacr̄m violat. Fidē frāgit viro ⁊ ꝓditōeꝫ⁊ furtuꝫ: ſi generat ex adulterio filios qͦs nutrit d̓ ſb̓ſtātia viri. Uir āt adulterās ⁊ ip̄e tria mala fac̄. Primo qꝛ cuꝫ ſit caput vxoris: deberet eā ducere exēploſuo ad honeſtatē: ⁊ facit cōtrariuꝫ. Scd̓o qꝛ hꝫ rōeꝫmagis vigoroſam qͣꝫ mulier. ⁊ iō pōt magis repͥmerecōcupiſcētias. Tercio facit ꝯtra eqͣlitate. qꝛ ita tenetur ſibi ſeruare fidē ſicut illa ſibi. Hinc Augꝰ. in li. dedecē cordis ait. Nō mechaberis .i. nō ibis ad aliaꝫ ꝙͣvxorē tuā. tu exigis hoc ab vxorē: ⁊ nō vis hoc reddere vxori: cum tn̄ debeas in virtute vxoreꝫ p̄cellere: qm̄caſtitas virtus eſt. vis tuā vxorē eſſe victricē: ⁊ tu victus iaces. xxxij. q. vij. ¶ Tercio fit qͥs maculatꝰ agēscōtra hoc p̄ceptuꝫ ꝑ viciū zodomiticū. De quo apoſtolꝰ ad Ro. j. Tradidit illos deus .i. tradi ꝑmiſit inpaſſiōes ignominie .i. vicia īnomināda. Nā femīe eorum īmutauerūt naturalē vſuꝫ in eū qui eſt cōtra naturā. Simil̓r ⁊ maſcl̓i relicto naturali vſu femīe: exarſerūt in cōcupiſcētijs ſuis ſibīuiceꝫ maſcl̓i in maſculos: turpitudinē oꝑātes. Et ad quāta mala tales poſtea deueniāt ſubdit apl̓s: dicēs. Tradidit eos dn̄s īreprobū ſenſuꝫ .i. tradi ꝑmiſit repletos om̄i iniqͥtate:malicia: fornicatiōe: auaricia: neqͥtia ⁊cͣ. Et ad hocetiam ꝑtinet vxore vl̓ alia femīa abutēdo extra vasdebituꝫ. Unde Auguſ. xxxij. q. vij. adulterij enumeratis quibuſdā ſpeciebo luxurie: ſubdit. Horuꝫ oīm peſſimuꝫ eſt qd̓ eſt cōtra naturā. vt ſi vir mēbro mulieris ad hoc cōceſſo vti voluerit. ⁊ iſte vſus cōtra naͣmexecrabilis fit ī me retrice: execrabilior ī vxore. Hec ille. Et dicit̉ tale viciū peſſimuꝫ. qꝛ deſtructiuū humani generis. Unde dicit̉ de zodomitis ꝙ erāt peſſimicorā dn̄o. quos deꝰ igne ⁊ ſulphure cōſumpſit. ⁊ ciuitates ſubuertit. vt ptꝫ Gen̄. xix. Et ẜm leges tales debent decapitari. et mediatores huiꝰ. vt. C. de penis. l.qui abducto. ¶ Quarto fit quis maculatꝰ cum animalibus brutis cōmiſcēdo. Exo. xxij. Qui cōierit cūiumento morte moriatur. Et Leuit̓. xx. Qui cōieritcuꝫ iumēto aut pecore morte moriatur. pecus quoqoccidite. Ubi Auguſ. Pecora inde credendū eſt iuſſa interfici. quia tali flagitio cōtaminata indignā refricant facti memoriā. xv. q. j. mulier. Cōtra iſtud pre