Druckschrift 
1 (1486)
Entstehung
Seite
131b
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.XII.

diligent̓ pͣs. on̄debat ſe facere: dicēs. Exitus aquaꝝdeduxerūt oculi mei .i. habundantiā lacrimaꝝ extritōne p̄cedentē. qꝛ cuſtodierūt legeꝫ tua ſenſusmei vel etiam ꝓximi mei. Un̄ et xp̄s ait Mat. v. Iota vnū aut vnus apex p̄teribit a lege. donec omīafiant. Sicut de cerimonialibꝰ erāt in figurā xp̄ieccleſie. nihil p̄terijt qd̓ ſit impletū: ita de moralibꝰ. nec quo ad maiora p̄cepta. quoꝝ qd̓libet iota dici poteſt. nec minora apices dicunt̉. vnū p̄termitteqd̓ ſaluet̉ voluerit ſaluꝰ eſſe. Un̄ ſeqͥt̉. Qui ſoluerit vnū de mandatis iſtis minimis .i. ꝯtrafecerit.docuerit ſic hoīes .i. p̄dicauerit al̓s bona. ip̄e in vnop̄cepto deficiat. ſeruādo: minimꝰ vocabit̉ in regnocelorū .i. nullus. qꝛ intrabit illuc. Inclinate ergoau. ve. ⁊cͣ. in v̓ba .ſ. ſingl̓a legis. aliquot vt oīa ſeruetis ad plenū. Scd̓o debet legi obediri intentionalit̓ .i. ẜm intētionē legiſlatoris. ẜm v̓ba tm̄. Un̄dicit regula iuris. Certū eſt is cōmittit in legeꝫ.v̓ba legis amplectēs. ꝯtra legis nitit̉ voluntatem. dere. iur̄. ī. vj. Ad qd̓ etiaꝫ facit qd̓ Greg. in moral̓. ait .ſ. intētio verb̓. ſꝫ v̓ba debent deſeruire intētioni.xxij. q. v. hūane. Qd̓ etiā notat ph̓us ī li. ethi. magis attendendū ē ad intentōnem inſtituētis aliquaꝫlegē. qͣꝫ ad v̓ba legis. Modo ad ꝓpoſitū. Precepit dominꝰ ī antiqͣ lege. aliqͣ ad tp̄s ſeruāda ẜm lr̄aꝫ. erātin figuraꝫ futuroꝝ: vt oīa ceremonialia. quouſqꝫ ipſafigurata exhiberent̉ in vitate. Un̄ apl̓us ad Heb̓. x.ait. Umbrā hn̄s lex futuroꝝ bonoꝝ. ergo implete ſunt ille figure. non debēt illa ſeruari ẜm lr̄am. cuꝫſit contra intentionē legiſlatoris: ſed ẜm ſpm̄. Etpterea dicit apl̓s. ij. ad Corīth̓. iij. Lr̄a occidit ſpūsaūt viuificat .i. legē intelligēdo ſeruādo ẜm lr̄aꝫ occidit animā. ſꝫ ſeruata ẜm ſpūalē intellectū. dat vitāanime. Uerbi gr̄a. Mādauit dn̄s in lege circūciſiōeꝫ.prius tn̄ patribo datā. figurabat baptiſmū hn̄temv̓tutē ex xp̄i paſſione. Iam xp̄us aduenit. paſſionemſuſtinuit. baptiſmū inſtituit. Un̄ debꝫ illudceptū ſeruari nunc ad lr̄aꝫ. exquo impleta eſt figurailla. Hoc mortale eſſet: qꝛ .ſ. ꝯtra intentionē legiſſatoris. Un̄ et ꝯtra legē. ſꝫ debet ſeruari ſpūalit̓. a ſuꝑfluis vicijs ſe abſtinēdo. Precepit dn̄s in lege ppl̓one comederet porcinas carnes. ad figurandū. ppl̓sſuus futurꝰ .ſ. ppl̓s xp̄ianꝰ. debebat ſe ꝑmaxime abſtinere a moribꝰ porcinis .i. luxurioſis. Iam ē ī actu populꝰ xp̄ianꝰ. qui quo ad bonos ſe abſtinet a luxurijs.Un̄ debet illud p̄ceptū ẜm lr̄am ſeruari. quiaeſſet mortale. ſꝫ ſcd̓m ſpm̄ ſemꝑ. qm̄ hoc intēdit legiſlator .ſ. abſtinere ſe a vicio luxurie. Sic etiā p̄ceptuꝫeſt legis nature. q̄cunqꝫ vultis vt faciāt vob̓ hoīes etvos facite illis. Hoc eſt lex et ꝓphecie .i. in ꝯſiſtit.Siqͥs ergo velit ſibi dare centu florenos. ſine aliquodebito iuſticie vel rōnali. cuꝫ egeret: nūqͥd ip̄edebet hoc face̓ ꝓximo qꝛ vult ip̄e hoc ſibi fieri. Certe intelligit hoc legiſlator .ſ. deus. ſꝫ de volūtate rationali. qd̓ quis rōnabilit̓ vult ſibi fieri. debꝫ alteri facere ſi pōt. Itē in lege euāgelica xp̄s dicit. Si qͥs tecuſſerit in dexterā maxillā. p̄be ei et alterā Math. v.Qui indifferenter faceret cuicūqꝫ. bn̄faceret. qꝛdaret illi occaſioneꝫ augēdi pctm̄ iteꝝ ꝑcutiēdo.ergo intelligit xp̄s lator legis huius. qꝛ nec ipſe hocfecit. miniſter Anne pōtificis ei alapā dedit ſꝫ euꝫtedarguit Io. xviij. Sed vult dicere. ꝑcuſſus qͥlibet ita patient̓ ferat iniuriā ſibi factā. etiā ſi maiorem ſibi vellet facere iniuriā. ꝑatus ſit equanimit̓ tolerare. Ita exponit Aug. xxiij. q. j. ꝑatꝰ. Itē lex diuina canonica ꝓhibet recipi pecunia mutuata aliquid vltra ſortē. Si igit̉ qͥs non det pecuniā ſꝫ oꝑamſue ꝑſone mutuo: ꝯtra intentionē legis facit. etmittit vſurā. qꝛ oꝑa illa p̄cio exiſtimari poſſunt. xiiij.q. iij. pleriqꝫ. Iteꝫ lex ciuilis mādat furē et alios ma

lefactores capi et puniri. Nunqͥd ergo capiet iudexlaicus. clericū furē. vel al̓s malefactorē. Certe: qͥaeſſet excōicatus. extra. de ſen. exc. vt fame. Intēdit elegiſlator de ſubditis foro ciuili de clericis. Sicin lege quacūqꝫ. inclinate aurē vr̄am in v̓ba .i. adv̓ba ꝓut ſonāt exteriꝰ. ſed in v̓ba .i. in intellectū verboꝝ legis quid .ſ. intendit legiſlator. Tercio lex ēimplēda ꝯſtanter. vt .ſ. ꝓpter timorē penaꝝ declinet qͥs ab ea. Un̄ de ſanctis canit eccleſia. Iſte ſctūs lege dei ſui certauit vſqꝫ ad mortem. a v̓bis impiorū non timuit. Sic legimus de caſtiſſima Suſāna. cum inuitaretur ad opus nephariū ſub ꝯminatione accuſatōis de adulterio. ꝯn̄s mortis. ſubito reſpōdit. Melius eſt mihi incidere in manꝰ vr̄as abſqꝫoꝑe. ꝙͣ derelinq̄re legem dei mei. Si em̄ egero morsmihi eſt. ⁊c̄. Dan̄. xiij. Similit̓ eleazarus antiquꝰ voluit potius durā mortē ſuſtinere. ꝙͣ tranſgredi vnuꝫmādatū legis dei .ſ. comedere carnes porcinas: dicēsAdoleſcētibꝰ exemplū forte relinquaꝫ. ſi forti animoac ꝓmpto grauiſſimis ſanctiſſimis legibus. honeſta morte ꝑfungar. ij. Mach̓. vj. c. Sed et ſepteꝫ fr̄esMachabei matre ſua ſuſtinuerūt cōſtātiſſime ml̓ta grauia ſupplicioꝝ genera. et demū mortē potius.qͣꝫ vellent legē dei trāſgredi. Un̄ et primꝰ eoꝝ ad tormenta ductus: dixit. Parati ſumꝰ magis mori. ꝙͣ patrias dei leges p̄uaricari. Et mater eoꝝ eos exhortādo ad conſtantiā martyrij: dicebat. Gūdi creatorformauit hoīs natiuitatē. qͥqꝫ inuenit hoīm originēet ſpm̄: vobis iteꝝ reddet vitam miſcd̓ia ſic̄ nūcvoſmetipſos deſpicitis ꝓpter dei leges. ij. Mach̓. vij.Sic in nouo teſtamento innumeri martyres obſeruatōne legis euāgelice mortē ſuſtinuerūt.Titulus. xij. de lege eterna. legi eterne omniaſubijciuntur quomodo debemus conformari volūtati diuine.Capitulum. j.IEx eterna ẜm beatūThomā. j. ſcd̓e. q. xciij. arti. j. ē aliudqͣꝫ ratō diuine ſapīe. ẜm qd̓ eſt directiuaomniū actuū motionuꝫ. Et qꝛ diuinaratio nihil concipit ex tꝑe. ſꝫ hꝫ eternū cōceptū: ideodicit̉ lex eterna. Deꝰ em̄ ſicut ſapientiā ſuā ē ꝯditorvniuerſaꝝ naturaꝝ. ad qͣs ꝯꝑatur ſicut artifex ad artificiata. ita eſt gubernator oīm actuū et motionūinueniunt̉ in ſingulis creaturis. Un̄ ſicut diuineſapientie inꝙͣtum eam cūcta ſunt creata. hꝫ rōnemartis vel exemplaris vel idee: ita diuine ſapīe mouentis oīa ad debitū finē. ſeu ipſa gub̓natōis reꝝin deo ſicut in principe vniuerſitatis exiſtens.dus diuina ꝓuidentia regatur: obtinet vim legis.nihil aliud ſit lex ꝙͣ quoddā dictamē practice rōnis īprincipe. gubernat aliquā cōitatē ꝑfecte. Eſt ātipſa lex eterna. ī trinitate deo mundū regit. Undede ip̄a trinitate canit eccleſia. Qui .ſ. deꝰ trinitas totum ſubdit ſuis orbē legibꝰ. In ip̄o deo vna eſt lex vtdictū eſt: ī creaturis tot ſunt. quot ſunt ſpecies creaturaꝝ qͥbo ſingulis indidit diuerſas inclinatōes in ſuos debitos fines. inclinatōes leges ī ip̄is creaturisdicūt̉. Et qͣꝫuis ip̄a lex et̓na att̓buat̉ appropͥatōeꝫfilio ẜm Tho. vbi ſupͣ. tn̄ ẜm Alexādrū ī t̓cia ꝑte. q.xij. pōt attribui ẜm ꝯditōes legis varias. alijs ꝑſonis. Tria em̄ ꝯcurrūt ad legē .ſ. autoritas. v̓itas. bonitas. Et ẜm oportꝫ lex hēat pͥncipiū. formā fi. Rōne pͥncipij debet̉ legi autoritas. qꝛ pōt eēpͥncipiū legis niſi hn̄s autoritatē. Rōne forme debet̉ legi v̓itas. qꝛ nūqͣꝫ fert̉. ſn̄ rōne recta .ſ. ſi ſit ꝓprie lex.in iuſta ē lex. Rōne finis debet̉ legi bonitas. qꝛ lex ordinat̉ niſi ad bonū. Si reſpiciamꝰ ī lege et̓ns