Titulus.VII.
punitōeꝫ. ¶ Per gergezeū. qd̓ interp̄tat̉ colonū eijciens vel aduena appropinquās: ſignat̉ ſuꝑbia vel inanis gloria. Hec em̄ ſuꝑbia eiecit dyabolū de celo ⁊ homineꝫ de paradiſo: qͥ erant coloni illoꝝ locoꝝ. Dicit̉etiam aduena. qꝛ quāto ſua mente cogitat deo appropinquare .i. exaltari: tāto magis elongat̉ a deo. Iobxx. Si aſcēderit vſqꝫ in celū ſuꝑbia eius ⁊ caput eiusnubes tetigerit: qͣſi ſterquiliniuꝫ in fine ꝑdet̉. ¶ Peramorreū qui interp̄tat̉ amaricās: ſignat̉ accidia. quefacit hoīem amaricari ꝓpter laboreꝫ boni oꝑis. ſicutgaudiū ſpūale cōſolat̉ aīam: ita tediū de bono diuīoagendo faſtidit ⁊ in horroreꝫ ducit: ad Hebre. xij. Uidete ne qua radix amaritudinis ſurſuꝫ germinās impediat. ¶ Per chananeū qui interp̄tat̉ lapides colligens vel cōmotus. intelligit̉ ira. q̄ ꝯmouet totuꝫ hominē ad appetitū vindicte: ⁊ colligit lapides ꝯtumeliaꝝ: ⁊ detractionū: ⁊ cōtentionū. in mēte ſua cōcipiendo ad offendendum alios verbis ſuis. Ecc̄i .xxvij.Qui voluit lapidē .ſ. ꝓijciendo cōtra aliquē ꝯtumelias: reuertet̉ ad eū. qꝛ ſibi etiā fit iniuria in verbis ⁊factis. ¶ Per pherezeū qui interp̄tat̉ diſſemīatio: ſignatur luxurioſus. qͥ non curat vbi ſemen ſpargat: ſꝫpaſſim ⁊ indifferēter. Hiere. v. Equi amatores in feminas ⁊ emiſſarij facti ſunt: vnuſqͥſqꝫ ad vxorē proximi ſui hynniebat. In veteri lege qͥ patiebatur fluxūſanguinis īmūdus iudicabat̉: nec ad templū dei (qd̓ſignat eccl̓iam militantē) poteſt accedere vel triumphantē. ¶ Per eueū qui interp̄tatur ferus vel peſſimus: ſignatur auaricia. q̄ facit hominē feraꝫ peſſimādeuoratricē ſui ꝓximi: adeo ꝙ non miſeretur amicorum ⁊ ꝓpinquoꝝ. Ecc̄i. x. Nihil iniquiꝰ ꝙͣ amare pecuniā. hic em̄ aīam ſuā venalē hꝫ. ¶Per iebuſeū quinterp̄tatur p̄ſepe ſignatur gula. q̄ ſemꝑ vellet eſſe admenſaꝫ: ſicut aīalia bruta ad p̄ſepe. Iſa. v. Ue qͥ ꝯſuigitis mane ad ebrietateꝫ ſectandā ⁊cͣ. Uel interp̄tat̉cōculcatio. qꝛ aīa ſaturata calcauit fauū. ¶ Secundum qd̓ notat̉ in p̄dicto pſalmo eſt iuſticia reformata: dum dr̄ plantaſti eos .ſ. filios iſrahel. Ad lrām dicitur plātaſſe qn̄ de nouo induxit in terrā ꝓmiſſiōis.Et ſicut plāta cū noua eſt ſepe irrigat̉ vt cōualeſcatita deus illū populuꝫ ſuū de nouo introductū in terram ꝓmiſſiōis miraculis plurimis irrigauit ⁊ bonisvarijs fecūdauit. Moraliter aūt filij iſrahel ſunt virtutes ⁊ boni mores: quos deus animabꝰ cōuerſoꝝ infundit. Nam vt dicit Ambro. Cum renūciatur improbitati: ſtatim aſſiſtitur virtus. Egreſſus em̄ malicie virtutis oꝑatur ingreſſuꝫ. Eodēqꝫ aditu quo viciuꝫ excludit̉: innocētia copulatur. Has autē virtutes vt firmentur ⁊ creſcāt deus ſpūalibus cōſolationibus irrigat vt fructū faciant. Ego (ait ip̄e deus ꝑHieremiā) plantaui te vineā meā electaꝫ: omne ſemēverum .ſ. virtutū poſui ibi. ¶Terciū notatū eſt malicia euacuata: ⁊ hoc ꝑ penitentiā: dum dicitur: afflixiſti populos ⁊ expuliſti eos. Populos dicit illas nationes gentiū que ſignāt vicia: vt dictū eſt. Affligitautē per penit entiā. Nam guloſus dum dolet ⁊ penitet vere de gula: affligit ſe mēte ⁊ corpore ieiunādo etabſtinēdo. Luxurioſus penitēs triſtatur de vicijs ꝑpetratis ⁊ affligit ſe cōtinendo. Sic modo ſuo auarus: ſuperbus ⁊ alij. Dicūtur autem hec vicia gentesquaſi gehēne dedita. quia deducūt ad gehennā. Sedex afflictōe penitētie expellūtur de terra ꝓmiſſionis.i. de anima. Unde Magdalene ſe affligēti in penitētia: quod figurabat etiam vngentū ſecum ablatum:dictum fuit. Remittūtur tibi peccata tua Luc̄. vij.Et per afflictiōem penitētie factum fuit vt chriſtuseijceret ſeptē demonia ab ea. (vt dicitur Mart̉. vlt̓).id eſt ſeptem vicia capitalia.
¶ De nocumentis peccati mortalis: que ſunt vigintitria.Capitulum. iij.Ffectus ſeu nocumēta peccati mortalis colligendo ſummatiꝫnotabimꝰ vigintitria. Que cū magna mala ſint: cogitur peccator clamare cuꝫ Pſal̓. peccāte: ſꝫpenitēte. Miſerere mei deꝰ ẜm magnā miſericordiātuam. Magna eſt miſericordia dei erga hoīem in creando. qꝛ de nō ente qd̓ eſt magna miſeria facit eſſe. ettamnobile eſſe dedit. qꝛ ad imaginē ⁊ ſimilitudinemſuā. Magna etiā miſericordia dei in gubernādo hominē ⁊ ꝓuidēdo om̄ibꝰ ſuis neceſſitatibꝰ: ſed magnaꝑ excellentiā. ⁊ maxima eſt educēdo peccatorē de lacū peccati: ⁊ de luto fecis: ⁊ de tenebris inferni ad lumen celi. Et ꝓpter hoc efficiendū de celo venit ad terras ⁊ ſuſtinuit paſſiōem. Ideo aūt miſericordiā poſtulare debet peccator potiꝰ ꝙͣ aliud. qꝛ miſericordiahꝫ ꝓ obiecto miſeriā: ⁊ ip̄am leuat. Non pōteſt autēeſſe maior miſeria ꝙͣ peccatū. Cōducit em̄ tandeꝫ adſummā miſeriam: ꝯtrariā ꝑfectiſſime felicitati. Unde in figurā decē leproſi: deſignātes trāſgreſſores decem p̄ceptoꝝ clamabāt ad Ieſuꝫ. Miſerere noſtri domine fili dauid Luc̄. xvij. Et chananea ꝓ filia ſua demoniaca: ſignāte aīam poſſeſſaꝫ a dyabolo. Miſerere mei ⁊cͣ. inquit. filia mea male a demōio vexat̉. Uexatur autē anima a peccato multiplici malo. ⁊ in vite huiꝰ ꝯuerſatōe. ⁊ ip̄ius aīe ſeꝑatōe. ⁊ in ip̄ius collatione. ¶ Et in vite quidē ꝯuerſatiōe miſeriā patitur⁊ vexatur in triplici differētia bonoꝝ .ſ.In bonis temporalibus.In bonis naturalibus.In bonis ſpiritualibus.Et bona quidē tēpo .§. j.ralia ⁊ ſi minima ſint reſpectu aliorū: tn̄ bona ſunt adeo. Et vt dicit ph̓us. Organice deſeruiūt felicitatii. inſtrumētaliter. qꝛ ſunt tanqͣꝫ media ad ꝑficienduꝫaliqͣ oꝑa virtuoſa. Sunt aūt hmōi triꝑtita. videlicꝫdiuitie ſeu ſubſtātia temꝑalis. honorificētie ſeu gloria mūdialis. preſidētie ⁊ libertas hūanalis. ¶ Diuitias quidē ſiue naturales: vt poſſeſſiones: aīalia: victualia: ⁊ hmōi. ac etiam diuitias artificiales: vt pecunie argentee: auree: veſtes: et hmōi dn̄s tribuit vtmediante earū fideli diſpenſatiōe quis ſibi meret̉ vitam eternā. Sed ſi quis eis abutat̉: vel al̓s earū largitoreꝫ offendat ꝑ peccatū: frequēter eas amittit vnde ad magnā miẜiā ⁊ vexatōꝫ deueniat. Sic egyptijspropter peccatū ſuū: iniurias videlicꝫ ⁊ offenſiones.ꝗͥs hebreis inferebāt: ablata ſunt eis vaſa aurea ⁊ argentea ⁊ plures eoꝝ diuitie dn̄o hebreis illa cōcedēte. vt habet̉ Exo. xj. Iſrahelitis aūt idolatrātibꝰ interra ꝓmiſſiōis ꝓpt̓ peccatū eoꝝ clauſuꝫ eſt celū annis tribus ⁊ menſibꝰ ſex. vnde magnā penuriā credēdum eſt indubitāter ibi exortā. Et iteꝝ al̓s ſub Heliſeo ꝓpheta tanta fame ſamaria oppreſſa eſt vt mr̄escomederēt filios. vt habet̉. iiij. Reg. vij. ꝙ etiaꝫ quotidie talia flagella ppl̓i patiūtur ꝓpter peccata ip̄orum. ¶ Bonū honoris ⁊ glorie multū appetit̉. Unde ⁊ Augꝰ. de ciui. dei dicit: allegās Ciceronem. Honos alit artes: quiqꝫ gl̓ia ad ſtudia accedūtur. Et ꝓpter hāc ꝯſeq̄ndā antiqͥ romani ad innumera ⁊ īmenſa ꝑicula ⁊ labores ſe expoſuerūt. Et hoc eſſe maiꝰ honum .ſ. hr̄e bonā famā: Salomō on̄dit magis ꝙͣ diuitias hr̄e: dicens. Melius eſt nomē bonum qͣꝫ diuititmulte. Unde ⁊ ſancti viri hanc cōſeruare ⁊ augere nituntur non propter ſe: ſed ad ꝓximorū edificatiōem.Propter qd̓ dicebat apoſtolꝰ. Expedit mihi magismori qͣꝫ vt gloriā meā qͥs euacuet. Sꝫ ⁊ bonum iſtud