Capitulum.II.

et eis oriunt̉ ſunt qͣſi exercitus. Hec beatus Tho. ſuper. ij. ſen. diſ. xlij. ⁊ in qͣſtiōibꝰ de malo. ¶Ꝙtū ad ſecundū .ſ. numeri ſufficientiā: quare .ſ. ſeptē ⁊ non plura neqꝫ pauciora ſunt. Pro huiꝰ declaratiōe ſcienduꝫꝙ om̄e peccatū ꝓcedit vel qꝛ appetitꝰ inordinate appetit bonū. vel qꝛ inordinate fugit bonū: q̄ duo ſunteiuſdē rōnis .ſ. appetere bonū inordinate: ⁊ fugere oppoſitū īordinate .ſ. malū. Uerbi gr̄a. Sicut guloſusinordinate appetit cibū ⁊ inordinate fugit triſticiaꝫque ex abſentia ciborum cauſatur. Et ſimile in alijscapitalibꝰ. Et ſic vicia capitalia pn̄t cōuenienter diſtingui ẜm differentiā boni ⁊ mali. ita ꝙ vbicūqꝫ aliqua ſpālis ratio appetibil̓ vel fugibilis ē: ibi eſt vnūviciū capitale. Et eſt etiā ſciendū ꝙ bonuꝫ ad ſe attrahit appetitū. Sꝫ ꝙ appetitꝰ refugiat aliqd̓ bonūhͦ eſt ẜm ſpālem rōnē cōſideratā circa hmōi bonū. vtqꝛ laborioſum vel impeditiuū delectationū corporearum. ¶ Primo igitur dico ꝙ om̄e peccatū ꝓcedit exhoc ꝙ appetitꝰ inordinate appetit bonū. Et hoc qͥdeꝫ bonū poteſt eſſe triplex .ſ. vel bonū mētis. vel bonum corꝑis: vel bonū rei exterioris. Primo igit̉ appetitus inordinate appetit vel q̄rit bonū mētis honeſtū: qd̓ eſt bonū imaginatiuū .ſ. excellētia glorie ethonoris. ⁊ ad hoc ordinat̉ vt eius principiuꝫ ſuꝑbiavel inanis gloria. Secūdo appetitꝰ appetit bonū corporis: qd̓ eſt bonū delectabile. ⁊ hoc bonū vel ꝑtinetad cōſeruatōem indiuidui qd̓ eſt cibꝰ: ⁊ ad hoc ordinatur gula. vel ꝑtinet ad ꝯſeruatiōeꝫ ſpeciei: ſicut eſtin venereis. ⁊ ad hoc ordinat̉ luxuria. Tercio appetitus inordinate appetit bonū vtile .ſ. corꝑi: vt diuitias. ⁊ ad hoc ordinat̉ auaricia. Et ſic qͣtuor ſunt viciacapitalia ex ꝑte appetitꝰ inordinate appetētis bonūſcꝫ ſuꝑbia vel inanis gloria reſpectu boni honorabilis. auaricia reſpectu boni vtilis. Gula reſpectu boni delectabilis ẜm guſtuꝫ. vel luxuria reſpectu bonidelectabilis ẜm tactū. ¶ Secūdo appetitꝰ hūanꝰ inordinate fugit bonū aliqd̓ ẜm aliquā ſpecialē rōneꝫ.puta inqͣntū illud bonū eſt impeditiuū boni inordinate cupiti in ſeip̄o. vt verbi gr̄a. Sicut bonū ſpūaleimpedit quietē vel delectatōem corꝑalē. ⁊ ſic eſt accidia: q̄ nihil aliud eſt ꝙͣ triſticia de aliquo bono ſpūali ꝓut eſt impeditiuū boni corꝑalis: qd̓ appetēs in ſeip̄o inordinate cupit. Secūdo appetitꝰ inordinatusalicuiꝰ bonū refugit in alio: ẜm ꝙ bonū illiꝰ impeditꝓpriā excellentiaꝫ in ſeip̄o. ⁊ ſic eſt inuidia: q̄ eſt dolorde alieno bono inqͣntū app̄hendit̉: vt diminutiuū ꝓprie excellētie. Tercio non ſolū aliqͥs refugit vl̓ oditmalū in alio: ſꝫ etiā ꝯtra bonū eiꝰ inſurgit ip̄m repellendo. ⁊ ſic eſt ira: q̄ eſt appetitꝰ vindicte qͣ aliqͥs impugnat aliquem ꝯtrariū agēdo. Hec. b. Tho. ſuꝑ. ij.ſen. diſ. xlij. ⁊ in q̄ſtionibꝰ de malo. ¶ Ꝙtū ad terciuꝫprincipale .ſ. differentiā capitaliū a radicibꝰ. Scienuum ꝙ ip̄a vicia ita dicunt̉ capitalia ꝙ nō dicunturradicēs. Et ratio huiꝰ ē. qꝛ hec ē differētia inter capitale ⁊ radicē. qꝛ capitale eſt quoddā peccatuꝫ. radixaūt peccati inqͣntū radix nō eſt peccatū.Hec ſeptē vicia ca­ .§. vj.pitalia figurata ſunt ꝑ ſeptē gētes ſeu natōes q̄ habitabāt in terra ꝓmiſſiōis: ẜm magiſtꝝ ī. ij. ſen. Et Hugonē cardinale ſuꝑ pͣs. Ip̄a em̄ terra ꝓmiſſiōis affluens lacte ⁊ melle ſignat hūanā naturā ī genē vl̓ aīamquālibet in ꝑticulari in ſtatu innocentie ⁊ iuſticie: q̄vtiqꝫ affluebat lacte puritatis: ⁊ melle ꝯſolatōis celeſtis. Sꝫ ꝑ primoꝝ parentū trāſgreſſionē poſtea inhabitata eſt ⁊ poſſeſſa: a ſeptē natōibꝰ .i. vicijs capitalibus. Obtēta aūt ꝑ xp̄m de victis vicijs eſt poſtea inhabitata ꝑ tribꝰ duodecim iſrahel. ⁊ leuitica .i. per feptē virtutes ⁊ ſex oꝑa miſęricordie corꝑalia velſpūalia q̄ reperiūtur in veris fidelibus. qd̓ bellum chriſtꝰ

notauit cum ait Luc̄. xj. Si fortior illo ſuꝑueniēs vicerit euꝫ: vniuerſa arma aufert ⁊cͣ. Fortis in maliciadyabolus: qui caſtrū ſeu atriū mundi tenebat in pace quaſi nullo ei reſiſtēte. ⁊ hoc cum ſeptē his nationibus .i. vicijs. Suꝑueniens fortior chriſtus vicit̓ eū⁊ abſtulit ei arma ſue malicie ea detegenda. Et hocbellum ⁊ victoriam notat Pſal̓. pſalmo. xliij. dicensad dominū. Manꝰ tua gentes diſꝑdidit. plātaſti eosafflixiſti populos et expuliſti eos. Ubi oſtēdit in ip̄obello tria.Grām xp̄i oꝑatā: ibi. Manꝰ tu. gen. diſ.Iuſticiā animi reformatā: ibi. plātaſti eos.Maliciā pnīa euacuatā: ibi afflixiſti.¶ Ꝙͣtū ad primū ſciendū vtiqꝫ ꝙ per nos non poſſemus ſuꝑare vnā minimā tēptatōeꝫ: nec eijcere a nobis vnū peccatuꝫ. Sine me (ait ſaluator) nihil poteſtis facere Io. xv. Et ratio eſt. quia cuꝫ peccatū mortale ſit defectꝰ qͣſi infinitꝰ ſeu iniuria. quia contra deum bonū infinitū. Et homo ſit virtutis finite: nō poteſt finitū attingere ad infinitū: niſi adiunctū infinito. ⁊ hec eſt gratia chriſti: que eſt quaſi infiniti valoris. Unde apoſtolꝰ. Iuſtificati gratis gratia ipſius⁊cͣ. .i. iuſti facti expulſis peccatis. Sic̄ ergo Ioſue ſeuIeſu naue: dux populi dei ipſe fuit. qui trāſito iordane deuicit ⁊ ꝓſtrauit illas ſeptē natōes: ⁊ tradidit tribubus iſrahel terrā poſſidendam. Sic Ieſus noſtermediāte baptiſmo: vbi dimiſit virtutem ſue paſſiōisexpulſis omnibꝰ capitalibus vicijs. tribus virtutuꝫinfundit in genus humanū ſeu animā quālibet eumſequētem per fidem: vt poſſideat ſtatum quietum etſuaueꝫ. Et hoc eſt qd̓ dicit Pſal̓. Manꝰ tua. Brachium dei dicit̉ pater: ẜm illud Pſal̓. Fecit potentiaꝫ inbrachio ſuo Luc̄. j. quia ab ip̄o ꝓcedit filiꝰ ſicut manus a brachio. Digitꝰ dicitur ſpūſſanctus: ẜm illudSi in digito dei eijcio demonia ⁊cͣ. Luc̄ xj. quia ꝓcedit a patre ⁊ filio: ſicut digitꝰ a brachio et manu. Sꝫmanus frequēter in ſcriptura dicit̉ filius. quia ſic ꝓcedit a patre: ſicut manus a brachio. Et quia ſicut ꝑmanuꝫ quis operatur: ita omnia per ip̄m facta ſuntIoh̓. j. Manus ergo dei .i. dei filius incarnatꝰ. ſuperueniens in mundū: gentes viciorū vicit: dyabolū euꝫſeptem capitaneis vicioruꝫ. que vicia dicunt̉ gentesqua ſi gehēne .i. inferno dedite. quia ꝑ ip̄a homo traditur inferno. Diſꝑdidit autē et deſtruxit .i. ad nihilum deduxit: merito ſue paſſiōis: doctrina ſue eruditionis ⁊ exemplo ſue ꝑfectiſſime cōuerſatōis. Ip̄a autem interp̄tatio nominū illarū gentiuꝫ oſtendit proprietates ip̄oꝝ vicioꝝ. De ip̄is autē nomībus gentium dr̄ Deutro. vij. Cuꝫ introduxerit te dominꝰ deustuus in terrā quam poſſeſſurus ingredieris .i. in illūſtatum iuſticie reꝑate. ⁊ deleuerit gentes multas cōram te. q. d. Dominꝰ hoc faciet non tu. etheū. gergeſeum. amorreū. chananeū. pherezeum. eueū. ⁊ iebuꝫ eū.ꝑcutientes eos vſqꝫ ad internitōem. Non inibis fedus cuꝫ eis: vt .ſ. etiam motibus ip̄oꝝ capitaliuꝫ venialiter acquieſcas: ſed vſqꝫ ad primas radices ꝓſterne. ¶ Per etheuꝫ qui interp̄tat̉ ſtupēs vel formidāsſignatur inuidia q̄ formidat felicitatē alienam ⁊ dolet. Unde Seneca. Utinaꝫ inuidi oculos vbiqꝫ haberent vt omniū felicitate torquerētur. Dicit̉ etheus ſtupens .i. admirās. quia īuidus quodlibet bonuꝫetiam paruū admiratur in ꝓximo cui inuidet: tanqͣꝫſit multuꝫ excellens. Unde poeta. Fertilior eſt ſegesalieno ſemꝑ in agro. Uicinūqꝫ pecus: grauidus vberhabet. Uel ſtupens etiaꝫ dr̄ qui ob frigiditatem dentium (vt cuꝫ comedūtur acerba vue ⁊ hmōi) nō poteſt bene comedere. Sic īuidia facit ſibi inſipida bona alioꝝ. Amos. iiij. Ego dedi vobis ſtuporē dentiūin cunctis vrbibꝰ veſtris. Dedi .i. ꝓmiſi habere: ac etiam ratōe pene illius afflictōis īuidi: hoc dat deus in