Titulus.V.

locꝰ celi empirei. qͥ eſt ſuper omnes celos: et videatſe detruſā in centru terre: qui locus eſt infernus infimus omniū. vbi etiā ẜm Baſiliū in fine mūdi ponetur fex omniū elemētoꝝ. Nam vt ipſe dicit: tūc ꝓprietates elementoꝝ leſiue ab eis ſeꝑabunt̉ v̓tute diuina. ⁊ in infernū mittent̉ ad cruciatuꝫ maloꝝ. Ex taliigit̉ carcere hꝫ magnā penā. vltra alias etiaꝫ ⁊ merito. Quia eī terrā dilexit plus ꝙͣ celū: ideo ad terramꝯdemnata eſt. IꝘtū ad ſcd̓m. qꝛ tenebroſā .i. lumine gl̓ie priuatā: ſcd̓m expoſitōneꝫ Thome ſuꝑ Iob:dico ꝙ priuat̉ aīa dānata viſiōe deitatis. Iuxta illd̓Iſa. vlt. Tollat̉ impius ne videat gloriā dei. Hec āteſt maxima pena: ſꝫ parū et quaſi nihil ꝯp̄hendimuseam: qꝛ neſcimus intelligere quātuꝫ bonū deꝰ eſt aīeipſum poſſidēdo. Tāto em̄ qͥs plus dolet de aliquoamiſſo: quantū illud reputabat magis vtile ⁊ amabile. Et qꝛ in vita pn̄ti intellectus nr̄ corꝑe aggrauatꝰ.ſe hꝫ ad deū vt oculus veſꝑtilionis ſe habet ad lumēſolis. id eo parū diligimus ip̄m deū. et paruꝫ curamꝰipſum amittere. Sed aīa timēs q̄ aliquātulū guſtauit dulcedinem diuine p̄ſentie ꝑ gr̄am: ex anxietate ⁊pena quā ſentit. qn̄ ſubtrahēdo ſibipſi relinqͥtur poteſt aliquātuluꝫ (licet valde parū) intelligere de talipena priuatōnis diuine viſionis. Sꝫ cū aīa ſeꝑatur acorꝑe ſibi ſubito infundunt̉ ſpecies omniū rerū naturaliū. Un̄ maiorē cognitōnem habet de deo ⁊ creaturis. qͣꝫ nullus ph̓us mundi. Et ſic cognoſcēs ꝙ deꝰeſt ſummū bonū ⁊ ſumme vtilis aīe: videns ſe eo priuatā ſua miſeria. cum capax fuerit eū acqͥrendi. ſum.me dolet. Un̄ Chriſo. dicit: ꝙ potiꝰ vellet pati mille ignes infernales: qͣꝫ priuari dei viſione. Hec em̄ viſio dei tāte pulchritudinis ē. tantoqꝫ amore digniſſima (dicit Aug. de ciuitate dei.) vt ſine hac qͥbuſlibetet quātiſlibet bonis p̄ditū plotinus extimet infeliciſſimuꝫ. Si em̄ tātus erit ſplendor glorie qͥ exibit a xp̄ihumanitate ad iudiciū veniētis. ꝙ ſol obſcurabit̉. qͥtunc erit ſepties lucidior qͣꝫ mō ſit: qꝛ .ſ. non apparebit claritas eius reſpectu claritatꝭ xp̄i. qͣnta erit claritas glorie eius diuinitatis: a qͣ excludunt̉ ſemꝑ dānari. ¶ Ꝙtum ad terciū dico ꝙ cruciabunt̉ in igne.et aīe qͥdem ſole vſqꝫ ad diem iudicij: poſtea aūt aīe ſimul et corꝑa: vt ſicut cum vtroqꝫ peccauit. cū vtroqꝫpuniat̉. Unde dicet̉ eis Math.xxv. Ite maledicti inignē eternum. Et Iudith. xvj. Dabis igneꝫ in carneipſoꝝ. Et hic ignis ita acerrime cruciat vt mors dicatur ⁊ ita obſcurus eſt: vt caligo nuncupet̉. Et ideo dicit Iob. Illā terrā infernalē aꝑtaꝫ eſſe caligine mortis. id eſt igne trucidāte. Sicut em̄ mortis pena excedit omnē penaꝫ aliaꝫ q̄ hic ſentit̉: ſic et ignis inferni(vt dicit Augꝰ) excellit omnē penā quā nūqͣ aliquisexꝑtus eſt in vita iſta. nunqͣꝫ in carne tanta inuentaeſt pena: licet mirabilia martyres paſſi ſint tormētade pe. diſ. vij. §. vltīo. Unde ⁊ yſa. xxx. Preparata eſtab heri thophet a rege p̄parata ꝓfunda et dilatata.Nutrimentū eius ignis et ligna multa. Flatꝰ domīſicut torrens ſulphuris ſuccedēs eam. Thophet int̓p̄tat̉ gehenna ſiue aula plena ſtultorū. Gehēna aūteſt infernus plenus ſtultis peccatoribꝰ. Hec dicit̉ preparata ab heri .i. ab eterno. a rege .ſ. dn̄o deo. Lignanutriunt ignem inferni ſunt peccata reproborum. q̄ſicut ſemper permanent. ita et ignis ille ſemper cruciat. Flatus domini ſuccendēs eſt influxus v̓tutis eiꝰ.affligens aīas. ⁊ poſtea corꝑa ſine eoꝝ conſumptōneEſt aūt ignis ille ferulentus et turbidus ſicut flāmamixta fumo: vt non videant niſi quod eſt ad augmētum pene eorum. ¶ Quartum eſt ablatio refrigerabilitatis ⁊ ideo dicitur terra miſerie. Miſeria opponitur felicitati. et ſicut felicitas ꝑfecta patrie ſuꝑneexcludit omnē defectū: ita miſeria infernal̓ excluditomne refrigerium et conſolamentuꝫ. In hac vita ſu-

ſtinemus vtiqꝫ multas miſerias propter quod dicit̉Iob. xiij. de homine. Repletur multis miſerijs. Sꝫinter eas plura habet refrigeria: et ſcit ipſas miſerias tandem debere deficere. Sed in inferno vbi eſt ſūma miſeria: nullum refrigeriū eſt. adeo ꝙ diues epulo tamdiu deſiderauerat guttam aque vt refrigeraret linguam ſuam ẜm ꝙ habetur Luce .xvj. adhucobtinere non valuit. Pro gratia ſingulari damnatireciperent permanere in illis penis ſaltim tot annisquot ſūt gutte aque maris. ⁊ grana arene eiꝰ vt poſtmodum liberi eſſent. et ex hoc refrigeriuꝫ aliquod ſuſciperēt. Ꝙͣuis enim illa innumerabilia ſint nobis.finita tamen ſunt. et a deo dinumerata: et ſic aliquādo finem haberent. Sed cum ſciunt nunꝙͣ finem habere penam eorum: ideo refrigerio carent. Solet etſocietas afflictorum aliquod preſtare refrigerium.Iuxta illud. Solacium eſt miſeris ſocios habere penarum. Sed ex eorum ſocietate nullam percipiuntconſolationem. etiam amicorum et parentum quoshic multum dilexerunt: ſed potius pene augmentū.Unde Auguſtinus de damnatis inquit. Non propterea minus ardebunt: quia cū multis ardebunt. ij.q. j. Multi. ¶ Quinta eſt afflictio obſcuritatis. Etideo dicitur: terram tenebrarum. Sunt enim ibi tenebre interiores et exteriores. Exteriores quidem.quia neqꝫ a radio ſolis illuminantur. neqꝫ ab igne illuſtrantur vbi ſunt. Unde dicit̉ Mathei. xxij. Mittite euꝫ in tenebras exteriores. Interiores tenebrasſuſtinent. quia lumine gratie priuantur. Et ꝙͣuis ſindereſis in eis remaneat. que eſt lumē ratōnis. remurmurans contra malum: hoc eſt eis ad penam. Et hiceſt vermis ille de quo dicitur Iſaie vltimo. Uermiseorum non morietur. Adeo autem obſcurati ſunt.vt reputent deum iniuſtum. et ſic odiant eum inqͣtūpunientē: ẜm illud pͣs. Superbia eorum qui te oderunt aſcendit ſemper. Et licet ſcientia quam quiehabet in vita preſenti multum delectet. Illi tamendamnati et ſi retineant ſcientiam hic acquiſitam.et maiorem adhuc recipiant. hoc tamē non ē in eisad ſubleuamentum pene: ſed augmentum: quia cognoſcunt ſua culpa ſe priuari perfectione ſcientie. q̄ſolum habetur in ſuperna patria quam valde optāt¶ Sexta eſt aſſociatio malignitatis. id eſt demonioruꝫ. Unde dicitur locus iſte vmbra mortis. Diciturautem dyabolus mors. quia quantum eſt ex ſe nemini parcit ſicut et mors. Et vmbra mortis. id eſt ſimilitudo: quia ſicut mors priuat vita naturali. ita perpeccatum dyabolus animam vita ſpirituali. Unde yſaie. ix. dicitur. habitantibus in regione vmbremortis. id eſt in peccato. quod eſt regio dyaboli: luxorta eſt eis. Et Apocal̓. vj. dicitur. ꝙ ſedens ſuperequum pallidum nomen illi mors. et infernus ſequebatur eum. Congrue autem talem habebunt ſocietatem. vt quos habuerunt incentores in culpa habeant tortores in pena. vt dicit Gregorius libro moraliū. qui multipliciter vexabunt eos. Unde Hiere. v.Seruietis dijs alienis. ſcilicet in inferno: dijs. id eſtdemonijs. alienis. id eſt extraneis ab omni miſericordia: qui non dabunt vobis requiem ceſſando ſcilicꝫa penis. Tantus eſt horribilis aſpectus demonis: vtquidam religioſus videns eum in corpore aſſumptoita exterritus eſt. vt exclamando fortiſſime pre pauore ſemiuiuus remanſit. In ſe autem reuerſus cuꝫ inquireretur de cauſa clamoris et defectionis: reſpondit. Ex eo quia dyabolum viderat. Et cum interrogaretur de forma eius inquit. neſcirem nec poſſeꝫ vebis deſcribere: ſed vnum vobis dico. ꝙ ſi mihi daret̉optio intrandi in fornacem ſumme ſuccenſam. velin ictu oculi demonem aſpicere: preeligerem ipſamfornacem ingredi. vt habetur in vita fratrum. Si