Capitulū.I.

tho. in prima parte. q. xxvij. ꝙ incorruptibile dicituraliquid tripliciter. Uno modo ex parte materie. eoſcilicet quia non habet materiam vt angelus. Uelhabet materiam que non eſt in potentia niſi ad vnāformam. ſicut corpus celeſte. ⁊ hoc dicitur incorruptibile ẜm materiam. Alio modo dicitur aliquid incorruptibile ex parte forme. quia ſcilicet rei corruptibili ẜm naturam inheret aliqua diſpoſitio. per quaꝫ totaliter a corruptione prohibetur. et hoc dicitur incorruptibile ẜm gloriam. Tercio dicitur incorruptibile ex parte cauſe efficientis. Et hoc modo fuiſſꝫhomo incorruptibilis et immortalis in ſtatu innocētie. Non em̄ corpꝰ eius erat indiſſolubile per aliqueꝫimmortalitatis vigorē in corꝑe exiſtenteꝫ. ſed ineratnature anime vis quedam ſuꝑnaturaliter data. perquam poterat corpus ab omni corruptione ſeruarequādiu ipſa ſubiecta deo manſiſſet. Quod rationabiliter factum eſt. quia enim anima rationalis excedit proportioneꝫ corporalis materie. conueniēs fuitvt in principio eius virtus daretur. per quam poſſetcorpus conſeruare ſupra naturā corporalis materie.Et quia anima rationalis et aīa et ſpiritus eſt. Anima dicitur inꝙͣtum dat vitam quod eſt ſibi commune et alijs animabus. ſpiritus dicitur inꝙͣtum habetvirtutem intellectiuam et immaterialem. quod eſt ſibi proprium non alijs animabus. In primo igiturſtatu anima cōmunicabat corpori. quod ei conuenitinꝙͣtuꝫ anima. Unde dicebatur corpus animale. inqͣꝫtum ſcilicet habet vitam ab anima. Primum autēprincipium vite in iſtis inferioribus eſt anima vegetatiua. cuius opera ſunt. alimento vti. generare. ⁊ augere. que opera cōueniebant homini in primo ſtatu.In vltimo v̓o ſtatu poſt reſurrectioneꝫ communicabit quodāmodo anima corpori quod ei conuenit inqͣꝫtum ſpiritus. Immortalitatem quidem ꝙͣtum adomnes. Impaſſibilitatem v̓o gloriam et virtuteꝫ ꝙͣtum ad bonos. quorum corꝑa dicuntur ſpiritualia.Unde tunc cibis non indigebunt ſicut in primo ſtatu. In illo igitur primo ſtatu duo remedia habebatcontra duos defectus. Primus defectus eſt deperditio humidi per actionē caloris naturalis. ⁊ ꝯtra hūcdefectū ſubueniebat̉ homī ꝑ eſum aliorū lignoꝝ ꝑadiſi. ſicut et nunc ſubuenit̉ nobis ꝑ cibos quos ſumimus. Scd̓us defectus eſt debilitas vigoris natural̓.ex admixtione extranei ꝓueniens. Qd̓ em̄ generat̉ exaliquo extraneo adiunctuꝫ ei qd̓ prius erat humidopreexiſtenti: minuit virtutē actiuā ſpeciei. ſicut aquamixta vino qͣꝫuis conuertat̉ in vinuꝫ. minuit tamenv̓tutē eius. Et quātoplus addit̉ tantomagis minuit. vt tandeꝫ vinum fiat aquoſū ⁊ tollat̉ ſpes ⁊ rōnisvirtus eius. Sic em̄ eſt in ſumptione cibi. Ꝙͣuis em̄per cibū reꝑaretur humidū. non tamē in vigore priori. Unde fit vt finaliter ſoluat̉ virtus illa. Et cōtrahunc defectum erat lignum vite. habebat enim v̓tuteꝫ fortificādi v̓tutē ſpeciei. ꝯtra talē debilitatē. Etqꝛ v̓tus cuiuſcūqꝫ corꝑis eſt finita. nō poterat illudlignum ſemel ſumptū dare vitam temꝑe infinito. ſedvſqꝫ ad certū tempus. poſt qd̓ vel trāſlatuꝫ fuiſſet adgloriā. vl̓ iterū ꝯmediſſet de eo. Immortalitas ergoilla principalit̓ erat ex v̓tute data aīe. ſuꝑnaturalit̓ ⁊ſcd̓ario ex vſu lignorum. hec bea. tho. ¶ Neceſſitateꝫmoriendi habet hō in ſcd̓o ſtatu. et eſt ei mors naturalis et penalis. qd̓ declarat Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxiiij.ſic. Naturale dicitur quod ex principijs nature cauſatur. principia nature per ſe in corporabilibus ſuntmateria ⁊ forma. Et quia forma hominis eſt anima.que eſt immortalis. ideo ex parte forme non eſt morshomini naturalis. Materia autem eſt corpus. quodquia compoſitum eſt ex contrarijs. ideo eſt corruptibile. et ex hoc mors eſt homini naturalis. Hec auteꝫ

aditio in materia hūani corꝑis. eſt cōſequēs ex neceſſitate materie. quia oportebat corpus humanuꝫ eſſeorganuꝫ tactus. et ꝑ conſequēs medium inter tangibilia. Et hoc non poterat eſſe niſi eſſet compoſitū excōtrarijs. Sed deus qui cōditor eſt hominis omnipotēs eſt. et ex ſuo bn̄ficio ademit homī pͥncipalit̓ inſtituto neceſſitatem moriendi. ita vt ꝙͣdiu ratio eiusſubdita eſſet deo. tādiu corpus ſubijceret̉ ſpiritui. eteſſet immortale. qd̓ beneficiū tranſfundebat ꝑ generationem in poſteros. Et quia pͥmus homo receſſita dei obedientia. ideo ex culpa ſua fuit. ꝙ auferet̉ ei ⁊et toto humano generi illud beneficiū. et remaneretcum neceſſitate moriendi. et ſic mors eſt penalis perpctm̄ inducta. ¶Mors ẜm Pe. de palu. in. iiij. quia ēhomini naturalis ⁊ debita ꝓ peccato originali. ideopro actuali non ſatiſfacit. qꝛ eadē ſolutio non paritduas liberatōnes. Sed quātū eſt de dolore mortis ⁊lāguore. illud bene ſatiſfacit ꝓ actuali. quia illud nōdebetur originali ſcd̓m actum. ſed ẜm aptitudinem.Unde qui deficiunt ſenio. non dolentes mortis debitum ꝑſoluunt. ſicut fames et ſitis. ⁊ huiuſmodi penalitates ſunt pena debita ẜm aptitudinem et non ẜmactuꝫ. Unde ſiue acceptentur ſiue aſſumētur: ſatiſfaciunt quo ad actum. Mors v̓o violenta inqͣtū non ēdebita ꝓ originali. cui non debet̉ pena ſenſus. ⁊ ideoſi eſt iniuſte illata. ſi adtingat vſqꝫ ad titulū et triūphum martyrij. certum eſt ꝙ ſatiſfacit ꝓ omni penaUn̄ Augꝰ loquēs de Cipriano martyre. Et ſi adtēpus damnaris ab homīe. ab inferiore accipis ſententiam. a ſuꝑiore .ſ. deo coronam. xj. q. iij. et ſi. Sꝫ ſi nonſit cauſa martyrij. ſed tm̄ pena et innocētia. ſi pacienter illa accipiat ꝓ peccatis ſuis. multū ſatiſfacit. Sꝫquia non eſt voluntarie aſſumpta. ideo licet excedatomnē aliaꝫ penam. que poſſit eſſe liberatoria totalit̓a pena debita. non tn̄ ex toto ſatiſfacit ſemper. Unde Amb̓. de pe. diſ. iiij. dicit. Prima conſolatio eſt ſcꝫin tribulatione. quia non obliuiſcitur miſereri deusScd̓a ꝑ punitōnem. vbi et ſi fides deſit .i. remorſꝰ cōſcientie de peccato. pena ſatiſfacit et releuat euꝫ ſi patiēter portatur. vt exponit gratianꝰ. Si v̓o ſit morsiuſte illata pro aliquo peccato actuali morte digno.tunc de ſe ⁊ ſi pacienter feratur non ſatiſfacit. qꝛ iamilla pena eſt debita in foro mundi. Sed ꝓpter magnitudinē contritōnis poteſt ſatiſfacere etiam in totumPe. de palu. Unde Hiero. Xp̄us in ꝑadiſum de crucelatronē tulit. et homicidij penaꝫ fecit martyriuꝫ. depe. diſ. j. importūa. Et vt dicit ibi glo. Improprie dr̄martyriū illud propter ſimilitudinē effectus. Namilla pena eius ex magnitudine contritōnis introduxit eū ſubito in regnum. ſicut facit verū martyrium.ꝙͣuis non fuerit martyriū. quia non pro fide paſſus.Dicit em̄ Augꝰ ꝙ martyrē non facit pena ſed cauſa.Sed Tho. in. iiij. videtur dicere. ꝙ mors violēta etiāpro peccatis illata. ſi pacienter feratur de ſe habꝫ ſatiſfacere. Quod etiā Hieronimus aſſerit: dicēs. Deūvelut omnium rerum ita et ſuppliciorum habere mēſuram. et magnum peccatuꝫ magnis diuturniſqꝫ luicruciatibus. Si quis autem ſit vt ille qui in ſabbato ligna collegerat. taleꝫ poſtea non puniri. quia culpa leuis preſenti ſupplicio ꝯpēſata eſt. de pe. diſ. iiij.§. auctoritas. Et oīa hec dicta de morte violēta ītelliguntur. cum quis eam ſuſtinet non ſolum paciēterſed etiam propter deum. non propter mundi fauorē.Unde Hiero. Si ita martyrium ferimus vt nr̄as aboībus reliquias venerari optemꝰ. ⁊ ſi opinionē vulgiſectātes intrepidi ſanguinē fuderimꝰ. huic operi nōtam p̄miū ꝙͣ pena debet̉. et ꝑfidie magis tormēta ſūtꝙͣ corona victorie. jͣ. q. j. vide.Mortis corporalis. §. V.