Titulus.IIII.

fectum mortis ſpiritualis. ꝑ peccatum dicitur remenere germen in terra. ad reuiuiſcentiā ipſius arborisqꝛ quātūcūqꝫ quis peccet a perfectione declinans. remanet tamē ſemper libertas arbitrij. ⁊ facultas vitāgratie recuꝑandi. ⁊ perfectionem omnem amiſſam vl̓etiam maiorem reſumendi. ẜm conatum ⁊ feruorē inreuerſione. Sed oportet prius ꝙ ſepteꝫ tempora mutentur ſuper eum .i. ꝙ omnia peccata cōmiſſa in tempore vniuerſaliter deteſtetur. que in ſeptem capitalibꝰ vitijs continentur. Et hoc ꝑ ſeptiformem gratiāſpirituſſancti. Et ſic ex beſtia reuertitur ad ſtatū hominis. Sicut nabuchodonoſor. ⁊ ad regnū inclitum.qꝛ ex beſtiali mēte tota paſſionibꝰ dedita. reuertiturad cōuerſationem vite rationalis ⁊ virtualis. ⁊ ad regnum virtutum ⁊ glorie prius amiſſum.Quātū ad ſecūdū prī §. ij.cipale quod eſt impotentia malignitatꝭ operis. notata. in voluntate vel homine cum dicit̉. nō poteſt .ſ. malos fructus facere. Ratio aūt huiꝰ eſt. qꝛ arbor bonaeſt. Sicut aūt ex igne frigus procedere nō poteſt. necex luce tenebra: ſic nec ex bona volūtate ſeu ex habitubonitatis. nō poteſt procedere malus actus. Sed bene poteſt arbor .i. voluntas vel perſona que eſt bona.aliquo tēpore effici mala arbor ⁊ ſic faciet fructꝰ malos. Nō aūt dum bona perſeuerat arbor. Un̄ hiero.ſuper Matheū. Si arbor bona fructus malos facerenon poteſt. quō moyſes arbor bona peccauit ad aqͣscontradictionis .ſ. non credendo verbis dn̄i. Petrusquoqꝫ in paſſiōe domini negauit xp̄m Et econtrarioquomodo Ietro ſocer moyſi arbor mala qꝛ gentilisquō fecit fructum bonū dando conſiliū moyſi bonuꝫ.ſ. de cōſtituendo coadiutores officij ſui? Et reſpōdetꝙ hoc intelligitur conditionaliter ſeu coniunctim videlicet ꝙ dū arbor bona perſeuerat bona. non poteſtfacere malos fructus .i. opera mala. Sed arbor bonapoteſt effici mala. ⁊ tunc faciet malos fructus. Et adidem facit qd̓ ait Augꝰ in ſermone domini in montedicens. Errant manichei qui putant ⁊ dicūt. nec auimam bonam poſſe fieri malam. neqꝫ econuerſo malam bonā. Intelligentes ꝑ arborem bonā de qua criſtus loquitur animas bonas. quarū dicunt deum auctorem. et per arborem malam animas malas quarūdicunt auctorem dyabolum eſſe. Sed vt ſubdit Augꝰ. Falſitas huiꝰ opinionis ⁊ ſententie error oſtendit̉ex modo loquēdi ipſius ſaluatoris. Neqꝫ em̄ dicit ꝙarbor bona non poſſit fieri mala ⁊ ecōuerſo. Sed ꝙbona arbor nō pōt facere fructus malos. ⁊ mala bonos: appellans bonam arborem bonā voluntatem. ⁊malos fructus mala opera. ⁊ malā arborem malā voluntatē ⁊ bonos fructus opera bona. Quod infallibiliter verum eſt conditionaliter .i. ꝙͣdiu voluntas ēvere bona vt debet. nō poteſt agere opera mala ⁊ ecōuerſo. Sic etiā exponitur illud Augꝰ. de pe. diſ. ij. Radicata eſt charitas. ſecurꝰ eſto. nihil mali procederepoteſt. qd̓ intelligit̉ cōunctim ẜm glo. qꝛ ex charitateelicitiue vel imꝑatiue non poteſt malum procedere.Sicut ⁊ nix ꝙͣdiu eſt nix non poteſt calida eſſe: ſed poteſt liquefieri ⁊ tunc aquam vocamus. Ꝙ aūt volūtas bona poſſit in via fieri mala. patet ex hoc. qꝛ duꝫviatores ſumus. liberum arbitriuꝫ flexibile eſt ad bonum ⁊ maluꝫ. Alia ratio eſt quia charitas vie. que facͣvoluntatem bonā. nō replet totā capacitatē voluntatis ſeu mentis: vt actualiter nihil aliud poſſit intendere niſi deuꝫ ſicut charitas patrie. dū aūt ad alia extendit̉. tunc poteſt a deo auerti ꝑ inordinatū affectūad creaturam. ẜm b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. Sicut auteꝫ exterra bona cauſat̉ vel in terra bona radicat̉ mala arbor. Sic mala voluntas id eſt mala affectio cauſaturex voluntate potentia naturali que eſt bona. ⁊ radi-

catur in anima vel voluntate habitualiter. que aīa⁊ voluntas eſt bona inqͣꝫtū voluntas Nec ẜm Aug.ex bono potuit oriri voluntas mala: quia bonum factum eſt a bono deo ſed quia denihilo factum eſt nonde deo. ¶ Ad hoc autem ꝙ arbor ſit bona. et faaciat fructus bonos concurrunt plures conditiones. Et primo radicem habet in ymo. Unde Augu.Attēdite arborē. radicē figit ī ymo. vt ramos tēdatad celū. Sic mentem debet quis ī humilitate firmare. vt poſſit eā ad celū leuare. Et nonſoluꝫ vna radice inheret terre: ſed omnibus. Radix eſt quaſi os arboris per quod nutrimentum recipit. Sic ore cordisdebet quis inherere ⁊ figere in terra viuentiū. ¶ Secundo arbor inꝑceptibiliter creſcit cōtinue. quouſqꝫveniat ad magnam altitudinem. Sic vt dicit̉ ꝓuerb.iiij. Iuſtoꝝ ſemita quaſi lux ſplendens. proficit ⁊ creſcit. Et vt dicit Hiero. Labor improbus omnia vincit. ¶ Tercio oportet ꝙ arbor cultiuetur al̓s degeneraret ⁊ ſilueſter fieret. ⁊ inſipidos fructus produceretSic oportet mentem colere ferro cōpunctionis. ⁊ inutilia reſecare Ioh̓. xv. Omneꝫ qui fert fructum purgabit eum vt fructum plus afferat. Et ꝑabolice ſcribit̉ Luce. xiij. dixiſſe cultorem vinee patrono volentificulneam quandam infructuoſam ſuccidere. Fodiācirca eaꝫ. ⁊ mittam ſtercora vt ſcꝫ faciat fructū. Mittere ſtercora ad radices: eſt bene recogitare miſerias⁊ defectus ſuos. ¶ Quarto arbor bona nō in vno ramo tm̄: ſꝫ in omnibus facit fructuꝫ. Sic non ſolū vnomembro debet quis deo ſeruire: puta pedibꝰ tm̄ eundo ad eccleſias. ore tm̄ bene loquendo. aure verba deiaudiendo ſꝫ omnibꝰ membris que ſunt vt rami arboris rationalis. ⁊ corde ⁊ ore ⁊ manu operū ⁊ alijs multis Ro. vj. Exhibete membra veſtra ſeruire iuſticiein ſanctificationem. ¶ Quinto arbor non facit fructus niſi ad quos producendū ordinata eſt a deo ⁊ anatura. Nam ficus non ꝓducit vuas nec vitis ficus.Ita vnuſquiſqꝫ vt ait petrꝰ pͥma canonica: prout accepit gratiam in alterutrū illā adminiſtrantes. Nōaut ſe intromittere debet de eo in quo non habet gratiam ſeu aptitudinem vel ꝯmiſſionem. ¶ Sexto arbor licet ſilueſtris faciet plures fructus. qͣꝫ ortenſis:tn̄ ortenſis facit meliores. Sic laycus licet plura faciat opera exteriora vel etiā religioni actiue deditꝰ ꝙͣcōtemplatiuus vel clauſtralis. tamen puriora ⁊ ꝑfectiora ſūt opera ꝯtemplatiuoꝝ ꝙͣ actiuoꝝ ⁊ religioſorum bonoꝝ cōmuniter ꝙͣ laicoꝝ. pͣs. Scd̓m puritatēmanuū meaꝝ retribuet mihi ⁊c̄. Non dicit ẜm multitudinē. ¶ Septimo arbor ſi tranſplantet̉. meliꝰ fructificat ſi in locū meliorē mutetur. Sic mutando ſtatū puta de laycali in religioſum. ꝑfectiora opera aptꝰeſt facere. Sed ſciendū ꝙ pauce arbores in autūpnovel hyeme. pauciſſime in eſtate trāſplātātur. Sic inſenectute vel etiam in feruore iuuentutis pauci conuertunt̉. Sed in vere adoleſcētie cōmuniter ⁊ aliquequidē arbores nil fructus faciūt vt ocioſi. Alij foliatm̄. vt ver boſi. Aliqͥ folia fetētia vt ſambuci .i. luxurioſi. Alij ſpinoſa folia vt iuniperus.Quatū ad terciumᵐ. §. iij.principale .ſ. quomō diſcernat̉ fructus bonus quē arbor bona producit: a fructu malo quē ꝓducere nopoteſt. Sed arbor mala ipſum producit. Arbor bona vt dictum eſt. Eſt voluntas vere bona. vel homobonus. Et fructus bonus. actus bonus procedēs exea. Et ex fructu arbor cognoſcitur ait ipſe ſaluator.A fructibꝰ eoꝝ cognoſcetis eos .ſ. homines. ſi vere boni ſunt. vel ypocrite mali .ſ. ſub pelle ouina. Sed difficile hoc videtur ad diſcernendū. ⁊ vix poſſibile ad cognoſcendū. Nā oratō. ieiuniū elemoſyna ⁊ hmōi fructus videntur boni. ⁊ tamen non ſolū boni homines