Titulus.IIII.

talem ablatōnē ſanitatis via q̄ fit ꝑ mortē. Et ideocum talis priuatio aliquid relinquat. non ſemꝑ eſtimmediata cum oppoſito habitū. Et hoc modo malum eſt priuatio boni. quia non totū bonuꝫ aufert ſꝫaliquid relinquitur. Unde pōteſt eſſe aliquid medium inter bonum et malum. ¶ Secunduꝫ .ſ. ꝙ nullusactus ẜm indiuiduum ſit indifferens. probatur ex hͦ.quod dicit xp̄us Math̓. xij. Omne verbū ocioſuꝫ qd̓locuti fuerint homines reddent ratōnem in die iudicij. quia .ſ. eſt maluꝫ. Et dicitur ocioſum verbum ẜmGreg. quod vtilitate rectitudinis vel ratione iuſteneceſſitatis caret. ſi autem non careret his non eſſetocioſum. nec malū: ſed bonum. Et idem de alijs actibus. Pro cuiꝰ declaratōne dicit. b. Tho. vbi ſupra.ꝙ contingit aliquē actum eſſe indifferentē ſcd̓m ſpeciem. qui tamē erit bonus vel malus indiuiduo cōſideratus. Et hoc ideo. quia actus moralis non ſolumhabet bonitatē vel maliciā ex obiecto ex quo habetſpeciem. ſed etiam ex circūſtantijs. que ſunt quaſi q̄dam accidentia. ſicut aliquid cōtingit indiuiduo hominis ẜm accidentia indiuiduātia. quod nō contingit homini ẜm rationē ſpeciei. Et ideo ꝯportet ꝙ qͥlibet actus indiuidualis habeat aliquam circuiſtātiam. ꝑ quaꝫ trahatur ad bonum vel malū. ad minꝰex parte intentōnis finis. Cum enim rationis ſit ordinare. actus a ratōne deliberatiua procedens. ſi nōſit ad debitum finē ordinatus. ex hocipſo repugnatrationi et habet ratōneꝫ mali. Si v̓o ordinet̉ ad debitum finem. congruit cum ordine rationis. vnde habet rationē boni. Neceſſe eſt autem ꝙ actus ordinet̉vel non ordinetur ad debitum finem. Unde neceſſeeſt omneꝫ actum hominis a ratione deliberatiua ꝓcedentem indiuiduo cōſideratū eſſe bonum vel malum. Si autem non procedit a ratione deliberata. ſꝫex quadam imaginatōne. ſicut cuꝫ quis fricat̉ barba.vel mouet manum vel pedem. talis actus non eſt proprie moralis vel humanus. cum hoc habeat actus aratione. et ſic erit indifferēs quaſi extra genus actuūmoralium exiſtēs. ¶ Quod aūt dicit ph̓us ī iiij. ethicorū. de placidis .i. adulatoribus et prodigis. ꝙ nonſunt mali. non eſt contra dicta. quia ph̓us ibi vocatmalos proprie eos qui ſunt proximis nociui. Sꝫ theologus dicit actuꝫ omnē malū. qui repugnat recte rationi. ſiue noceat proximo ſiue ſibi ſoli. Et ſic prodigi et placidi et huiuſmodi ſunt mali. Sed et qui agitaliquid. querēs ſuſtētationē vel quietem corꝑis ſui.vt comedendo. dormiendo. et huiuſmodi. Si ipſumcorpus ſuum ordinat ad bonum virtutis. et ille actꝰꝑtinebit ad virtutē. et ecōtra ſi malus ¶ Item nota.ꝙ actus vnus in genere nature poteſt eſſe bonꝰ ⁊ malus ī genere moris: puta. ambulatio ad eccleſiā vnaꝫ.in principio poteſt eſſe bona vt ſi fiat ꝓpter deū et inꝓceſſu mala. vt ſi mutetur intentō et fiat propter inanem gloriam vel laſciuiam. et tūc ſunt diuerſi actꝰin genere moris. bonus et malus. propt̓ mutationeꝫintentionis. licet vnus ſit in genere nature. Sed vnꝰet ideꝫ actus in genere moris. eſt impoſſibile ꝙ ſit bonus et malus. cū ſint ꝯtraria. b. Tho. pͥma ſcd̓e. q. xx.Bonitas volūtatis. §. iiij.humane in actibꝰ ſuis. Primo dependet ex obiecto .i.ex bono quod vult. Scd̓o ex rōne volētis. Tercio exlege eterna. Quarto ex hoc ꝙ ꝯformatur voluntatidiuine. ¶ Primum ſic ꝓbatur. dicit ph̓us in. v. ethicorum ꝙ iuſticia eſt ẜm quā aliqui volunt iuſta. Eteadem ratōne. virtus eſt ẜm quam aliqui volunt bona. Sed bona voluntas eſt que eſt ẜm virtutem. Un̄ſequitur. ꝙ bonitas volūtatis ex hoc ē. ꝙ aliqͥs vultbonum. non qd̓cunqꝫ ſed cōueniens ad appetendumẜm rationem. Nam et malus vult bonū non quideꝫ

verum ſed apparens. Sub hoc etiaꝫ ꝙ quis velit bonum. includitur obſeruatio debitaꝝ circumſtantiarum. Nam ſi quis vult bonū qn̄ nō debet vel vbi nondebet. non vult vere bonū. Includitur etiam intentio debiti finis. Nam cum volumus aliqͥd propt̓ intentioneꝫ alicuius finis. ordo ad illum finem accipitur vt quedaꝫ ratio bonitatis in obiecto .i. in ip̄o volito. Ut cum quis vult ieiunare ꝓpter deum. ipſū ieiunium habet rationē boni. ex hocipſo ꝙ fit propterdeum. ¶ Scd̓o depēdet humane volūtatis bonitasex ratione. Ex eo videlicet. ꝙ obiectum voluntatisproponitur eī ꝑ rationē. Ad bonū intellectum ē bonum voluntatis ꝓportionatū ei. Bonuꝫ ſenſibile velimaginatū non eſt proporcionatuꝫ ei ſed appetiturſenſitiuo. quia voluntas poteſt tendere in bonū vniuerſale qd̓ ratio apprehēdit. Appetitus aūt ſenſitiuus non tendit niſi in bonum ꝑticulare. qd̓ apprehēdit vis ſenſitiua. ¶ Tercio dependet bonitas voluntatis ex lege eterna. cum eſt ẜm eam. Sicut peccatuꝫquod eſt cōtra bonitatem. dicit̉ eſſe actio ꝯtra legeꝫeternam. ẜm diffinitōnem Augꝰ. In cauſis em̄ ordinatis effectus plus dependet a prima cauſa ꝙͣ a ſcd̓a.cum ſcd̓a non agat niſi virtute prime. Ꝙ autē actiohumana ſit regula voluntatis humane. ex qua bonitas eius menſuratur. hoc habet a lege eterna. que eſtratio diuina. Un̄ in pͣs. Signatum eſt ſuꝑ nos lumēvultus tui dn̄e .i. lumen rationis. quod in nobis eſt.quod nobis pōt oſtendere bona. et regulare voluntatem noſtrā: inqͣꝫtum eſt lumen vultus tui id eſt a tuovultū ſeu lege eterna tua deriuatum. Magis ergo dependet bonitas voluntatis a lege eterna ꝙ a rationehumana. Et vbi deficit ratō humana oportet recuirere ad rationē eternam. Que lex eterna licet nobisſit ignota. ẜm quod eſt in mēte diuina: innoteſcit tn̄nobis ꝑ rationeꝫ naturalem. que ab ea deriuatur vtꝓpria imago. vel per aliquā reuelationē ſuꝑadditaꝫ.¶ Quarto dependet ex conformitate ad voluntateꝫdiuinā. Un̄ ſuꝑ illud Math̓. xxvj. Non ſicut ego volo ſed ſicut tu dicit glo. Hoc dicit quia. rectum vulteſſe hominē. et ad deū dirigi ẜm Augu. Rectitudo ātvoluntatis eſt bonitas eius. Et ſic patet ꝙ depēdetbonitas voluntatis ex conformitate diuine voluntatis. Cum enim bonitas voluntatis dependeat ex intentione finis. finis aūt vltimus voluntatis humane ſit deus. qui eſt ſummuꝫ bonum. ſequitur ꝙ requiratur ad bonitatem voluntatis humane. ꝙ ordinet̉ad ſummū bonum qd̓ eſt deus. et ſic oportet ꝙ cōformet ſe cum diuina volūtate. formaliter quidē nō materialiter .i. in cōmuni non ꝑticulari. Volituꝫ enimdiuinū .i. qd̓ vult deus ẜm rationē ꝯmuneꝫ. quale ſitſcire poſſumus. Scimus em̄ ꝙ qͥcquid vult deus vultſub ratōne boni. et ideo quicūqꝫ vult aliqͥd ſub rōneboni. habet voluntatē cōformem voluntati diuine.qͣꝫtum ad rationem voliti. Sed in ꝑticulari neſcimquid deus velit. et ꝙͣtum ad hoc nō tenemur conformare voluntatē noſtrā volūtati diuine. In ſtatu ātglorie oēs videbūt in ſingulis que vult. ⁊ ideo non ſolum formalit̓ ſed etiam materialit̓ ꝯformant voluntatem ſuam voluntati diuine. Econtra malicia voluntatis humane ꝓcedit ex obiecto. qn̄ non vult veꝝbonum. et ex defectu ratōnis. Et quia eſt cōtra legeꝫeternam illud volitū. nec cōforme voluntati diuine.hec. b. Tho. pͥma ſcd̓e. q. xix. arti. ix.De bonitate et.§. V.malicia actuū exterioꝝ. Bonitas et malicia ꝓpriꝰ reperit̉ in actu interiori volūtatis. ꝙͣ in actu exteriori.Quod ꝓbat̉ ex hͦ qd̓ dicit Augu. ꝙ volūtas eſt qͣ peccatur et recte viuit̉. Et ſic pctm̄ vel opus bonū ꝑ prius reꝑit̉ in voluntate. Ueꝝ eſt tn̄ ꝙ ſi ꝯſideretur bo-