Titulus.IIII.

heremo. Iudeos ī babilonia captiuauit. Propt̓ qd̓dicebatur deus vlciſcens dn̄s ⁊ habens furorem vlciſcens dominꝰ in hoſtes ſuos. ⁊ iraſcens inimicis ſuisNaum .j. Sed poſtꝙͣ vnitus eſt carni noſtre ꝑ incarnatōnem. ex his que paſſus eſt: didicit compati infirmitatibꝰ noſtris. Et hoc eſt qd̓ ꝓpheta petit cū dicit.Da imperiuꝫ puero tuo. Hoc eſt petere incarnari. vtipſe mitius incarnatus agat et clementius erga genus humanū. Nam ſubito ab initio ſue conceptōisdatum eſt ſibi imꝑium vniuerſi. vt in nomine eiꝰ omne genu flectatur. Multiplicabitur eius imperiuminquit yſaias. ix. c. de ipſo xp̄o loquens puero nato inmūdo. Et ipſe pꝰ reſurrectōneꝫ dixit diſcipul̓. Dataeſt mihi omnis poteſtas in celo et in terra. Math̓. vltimo. Non ꝙ tūc fuerit ſibi data de nouo ſed tunc cepit manifeſtari poteſtas data vt dicit magiſter in. iijſententiaꝝ. ¶ Ꝙtuꝫ ad ſcd̓m imperiū large ſumptoiſto vocabulo. importat quoddaꝫ dominiū quod qͥshabet ſuper aliquem vel aliquos. ex quo poteſt ip̄isaliquid imꝑare ſeu p̄cipere et illi tenentur obedire.Et ſic pater habet imperium ſuꝑ filios vt ei in licitꝭdebeant obedire. Unde dicit̉ Beutro. xxj. Si genuerit homo filium contumaceꝫ ⁊ ꝓteruū. qui non audiat patris vel matris imperium. ⁊ cohercitus obedirecontempſerit. accuſatus ab eis ſenioribꝰ ciuitatis. deſua inobedientia et inordinata vita lapidari iubet̉ apopulo. Sic et maritus imꝑium habet ſuꝑ vxorem.p̄cipue circa gubernatōneꝫ domus. Et ideo quia vaſti regina vxor aſſueri regis a rege vocata noluit velnire ad conuiuiū ſuū: de conſilio ſapientum ſuorū repudiata fuit. ⁊ regno priuata. qui hoc conſulueruntiſta de cauſa. ne coniuges perſarū atqꝫ medorū ꝑuipederent imperia maritorū Heſter .j. Domini quoqꝫ tēporales ſibi ſubditis imperant. Iuxta illud ꝓuerbi.viij. Per me reges imperant. Et multomagīs reges īregnis ſuis. Unde dixerunt decem tribꝰ roboaꝫ filioſalomonis. regnū ſuſcipienti poſt morteꝫ patris. Imminue de regno patris tui duriſſimo ⁊ de iugo grauiſimo quod impoſuit nobis. et ſeruiemus tibi. iij. Regum. xij. Sacerdos quoqꝫ imperium dicitur habereſuper oues ſibi cōmiſſas. et ille tenent̉ obtemperarein his que pertinent ad ſalutem fideliū ſeu ad neceſſaria ad ſalutem. al̓s mortem anime incurrerēt. Dicitur enim Deutro .xvij. a domino. Qui ſuꝑbierit nolens obedire ſacerdotis imperio: morietur homo illeApoſtolus quoqꝫ titum diſcipulum ſuū ep̄m admonet. dicens. Argue eum omni imperio .i. auctoritateoſtenſa ⁊ rigiditate. Ꝙͣuis enim vt dicit Seneca melius imperat qui remiſſius imperat. Hoc verū eſt cooperando nimiam ſeueritatem quam cōmuniter reꝓbant iura diuina ⁊ humana. ⁊ natura ipſa male toierat. Propter qd̓ dicit Criſoſt. Melius eſt .i. minusmalum habere deo reddere ratōnem de nimia miſeri cordia. ꝙͣ de nimia ſeueritate. xxvj. q. vij. alligant.Nimia tamē remiſſio et multum exceſſiua nimis ſolet nocere ſubditis. ꝓpter quod dicit̉ Ecc̄s xlij. Melior eſt iniquitas viri ꝙͣ mulier benefaciens. Que autoritas a quibuſdam ſic exponitur. Melior eſt ſeueritas prelati. et ſi cum aliquali exceſſu. qͣꝫ nimia mollities et remiſſio. ex qua ſubditis benefacere videat̉.¶ Uerum ex his imperijs nullus appellari cōſueuitimperator. niſi ille qui tenet monarchiam mundi. etpreeſt omnibꝰ in tꝑalibꝰ. Unde Hiero. In apibꝰ pͥnceps vnus eſt. Grues vnam ſequunt̉ ordine iterato.Imꝑator vnus. vij. q. j. ī apibꝰ. Talis dignitas imꝑialis pͥmo videtur fuiſſe in gente aſſirioꝝ. vt in nabuchodonoſor et aſſuero. Deinde in medis et perſis. ſb̓ciro et dario et quibuſdā alijs. Exinde in grecis ſubalexandro magno. Demum in romanis quoꝝ primꝰimperator Iulius ceſar fuit. Et ſub eius ſucceſſore

Octauiano natus eſt xp̄us. Et ſub Tiberio baptizatus et crucifixus. vt patet Luc. iij. Sed conſiderāsꝓpheta ꝙ imꝑatores et quicūqꝫ rectores qui non ſūtſerui dei. quales ſunt infideles omnes. ml̓ta mala oppreſſiones ⁊ perſecurōnes cruciatus et occiſiones inferunt ſeruis dei. vt patet de imꝑatoribus infidelibꝰDiocleciano. maximiano. decio. nerone. et alijs paganis. Iuliano apoſtata. conſtantio heretico. ⁊ alijsplurimis. ideo petit pͣs. imperium ſuum .i. dignitateꝫſiue imꝑialem ſiue regalē ſiue qualemcūqꝫ preſidentiam dari puero ſuo .i. ſeruo ſuo. Uſitatum eſt enimin ſcriptura ſeruū vocare puerū. vt illud Math̓. viij.Puer meus iacet in domo ꝑaliticus. quē Lucas euāgeliſta appellat ſeruum. Imꝑium autem et quecūqꝫp̄latio dicit̉ imꝑiuꝫ dei. quia vt dicit Apl̓us ad Ro.xiij. Omīs poteſtas a domino deo. Et Gan̄. iiij. Sciant homines quia dominat̉ excelſus in regno hoīm.et cuicūqꝫ voluerit dabit illud. Et Augꝰ. in de ci. deiProuidētia diuina: regna conſtituunt̉ humana Exaudita fuit oratō ꝓphete p̄dicta .ſ. da imperiū puerotuo. quando conſtantinus imperator factus eſt xp̄ianus et ſeruus dei. Ex quo facto eccleſia dei fuit mirabiliter exaltata in tꝑalibꝰ et ſpiritualibꝰ.Eſt autē aliā digni­ .§. iiij.tas in eccleſia ſeu in orbe que antecedit dignitatemimꝑialem videlicet papatus. Ꝙuis enim vtraqꝫ dignitas principium habuerit a xp̄o ſummo pontificeet ſummo imꝑatore. vt dicitur diſ. x. Quoniam ideꝫmediator. Non tamē ex quo ſe habent et de pari iſtedignitates: ſed ſub alternatim. ita ꝙ imꝑator ſit ſubpapa. Quod oſtēditur ratione. ſimilitudine. ⁊ auctoritate. ¶ Ratione quidem. quia vt dicit philoſophxij. metha. Entia nolunt male diſponi. Male aūt velminus bene diſponerentur. ſi membra eccleſie ſeu fideles. qui ſunt nobiliſſima entia in mundo. per plires gubernarentur ex equo. Nam frequenter qd̓ vniplaceret alteri diſpliceret. Et quod vnꝰ ſtatueret alius deſtrueret. Sicut de facto pluries contingit. quādo euenerunt controuerſie inter papam et imꝑatorēNon autem dicendum eſt imꝑatoreꝫ eſſe ſuꝑ papamſicut nec caro ſuper ſpiritum. nec temꝑale ſuper ſpirituale. Sed papa eſt ſuper imꝑatorem. Unde ⁊ pͥmo.ſ. petro dixit xp̄s. Paſce oues meas Io. vltimo. Etideo ſi imꝑator ouis xp̄i .i. fidelis eſſe deſiderat. oportet vt ſummo paſtori regimine et imꝑio ſe ſubdituꝫfateatur. ar. ad hoc di. x. ſuſcitatus. In huiuſmodi ſignum papa confirmat et conſecrat ſeu benedicit imꝑatoreꝫ. Dicit autē apoſtolus ad Heb̓. viij. ꝙ minora maiori benedicitur. Inſuper papa deponit imꝑatorē cū ſubeſt cauſa. Sicut Innocentiꝰ depoſuit fridericū. qd̓ non poſſet ſi maior non eſſet. Par enim inparē non habet imperium. diſ. xxj. inferior. Tranſtulit quoqꝫ papa imꝑium de grecis in francos. et de frācis ad Alemanos. vt patꝫ. diſ. lxiij. adrianus. quo adprimum. et in. c. ſequenti quo ad ſcd̓m. Excommunicat quoqꝫ papa imꝑatorem ſicut Innocentius papaarchadium imꝑatorē excōmunicauit. Et Ambroſius qui non erat papa theodoſium magnū imꝑatorēab eccleſia cū excōmunicatis excluſit. vt di. xcvj. duo.¶ Probatur et hoc ſimilitudine. Nam ⁊ eccleſia militans imitatur inꝙͣtum poteſt triūphantē. que ſubvno principe gubernatur .ſ. deo. Sic et decet eccleſiāp̄ſentem ſub vno pontifice ſummo. regi et gubernari. qui tamen nō dicitur imꝑator. ſed ſummꝰ paſtor.ſeu papa .i. pater patrum. vt nouerit ſe non quaſi tirannum dominari in clero et fideli populo. ſed tanꝙͣpatrem omnium viſceroſo amore cunctos diligere. ⁊ꝓpoſſe iuuare. Comperantur etiam hec due dignitates ſoli et lune. papatus ſoli quod eſt luminare maiꝰ