Titulus.III.

ſi eſt mala. Unde criſoſto. Conſcientia rei ſem ꝑ ē inpena. ¶ Eſt aūt conſcientia recta. laudabilis et appetenda ꝓpter quatuor cauſas .ſ. ꝓpter bonitatē. puritatem. ſinceritatē et tranquillitatem. Eſt itaqꝫ cōſcientia bona. laudabilis primo ex ordinatōne affectionis. Secundo cōſcientia pura eſt laudabilis ex excluſione criminis. Tercio conſcientia ſincera eſt laudabilis ex ſimplicitate intētionis. Quarto conſcientiatranquilla eſt laudabilis. qꝛ ſine remorſione vermis.¶ Primo eſt laudabilis ꝯſcientia cū eſt bona ex ordinatione affectōis .j. ad thi. j. Finis precepti eſt charitas de corde puro et cōſcientia bona. Dicit̉ aūt charitas finis non in quo quieſcit̉. quia ſic ſolus deus eſtfinis. Sed finis quo quieſcit̉. Et ſubdit̉ de corde puro et conſcientia bona .i. a vitijs expurgato. et addū̓de conſcientia bona. videlicꝫ non erronea: ſeunimisgroſſa vel ſcrupuloſa. Quod totum figurat̉ in paruograndi vel torto naſo quē qui habebat tanqͣꝫ macuiam habens: prohibebat̉ accedere ad miniſterium tēpli vt habet̉ leui. xxj. Uel dicitur conſcientia bona. qͣ.ſ. quis ſperat peruenire ad id qd̓ diligit .ſ. deū. Queem̄ pungit conſcientia mala (vt dicit aug) retrahit ſea ſpe. vel conſcientia bona dicit̉ ẜm bern̄. cui ratio decepta non eſt nec voluntas peruerſa nec memoria fuerit inquinata. ¶ Secundo conſcientia laudabilis eſtque pura eſt ex excluſione criminis. Ecc̄i. xiij. Bonaeſt ſubſtātia cui nō ē peccatū in cōſcientia. quādo nōeſt acquiſita. retenta vel diſpenſata contra conſcientiaꝫ. ¶ Tercio laudabilis eſt ꝯſcientia ſincera .ſ. ſineduplicitate intētionis Actuū. xxiiij. Studeo ſine offendiculo conſcientiam bonam habere ad deuꝫ et adhoīes. Sed qͥd eſt melius. an bona fama an bona cōſcientia? certe bona conſciētia. Ita dixit ſeneca. Conſcientiam magis ꝙͣ famam intende: et ponit rationehuiꝰ dicens. Falli nanqꝫ poteris fama: ꝯſcientia v̓onunꝙͣ. Un̄ aug. Senti de auguſtino qͥcquid vis quicquid libet. ſola me in oculis dei non accuſet conſcientia. Idem ad clerū yponenſem. Quid obeſt hominꝙ ex illa tabula vult illum delere humana ignorātiaſi de libro viuentium non deleat iniqua conſcientia.xj. q. iij. Ex quibus verbis non vult dicere aug. ꝙ nondebet quis curare de conſeruatione fame: ad edificationem aliorū. Nam tales reprehendit acriter dicētNon ſunt audiendi viri ſancti ſiue femine. qui quando reprehendunt̉ in aliqua negligentia ꝑ quaꝫ fit. vtin malā veniant ſuſpitionē. vn̄ vitā ſuā longe abeſſeſciunt dicunt coram deo ſufficere ſibi conſcientiam.extimatione hominū non ſolum imprudenter: ſed etcrudeliter cōtemnentes: cum occidant animas alioꝝxj. q. iij. Non ſunt. Sed loquit̉ auguſtinus in ca. ſupͣdictis. cū quis eſt inter eos qui parati ſunt reprehendere. et nūqͣ imitari: et tūc quo ad illos ſufficit cōſcientia ſua vnicuiqꝫ vt dic̄ gratianꝰ. §. hoc inter eos. q.e. et glo. io. ¶ Quarto ꝯſciētia eſt laudabilis trāquiſla. ſcꝫ ſine remorſione vermis. Un̄ bern̄. in li. de ꝯſideratione ait. Magne diuitie ſunt bona et tranquillaconſcientia. Et reuera ſic eſt. Quid eſt rebus ditius.Quid in corde dulciꝰ. Quid in terra quietiꝰ atqꝫ ſecurius: bona ꝯſcientia. Damna reruꝫ non metuit. nōverborū contumelias nō corporis cruciatꝰ que etiāipſa morte magis erigit̉ ꝙͣ deijcit̉. ¶ Cōſciētia maladicitur triplici ratōne. vel quia eſt coinquinata de qͣad thitū .j. Coinquinate ſūt eorū mens et cōſcientiaMens ꝙͣtū ad intellectū. ꝯſcientia ꝙͣtum ad effectūcoinquinata qͣꝫtuꝫ ad peccatū. ¶ Secundo cōſciētiaeſt mala quia cauteriata. de qua. j. ad thim̄. iiij. Cauteriatā habētes conſcientiaꝫ .i. corruptam praua intentōe: et aduſtā igne male concupiſcētie. Nam cauteriū eſt corruptio carnis ex igne vel per ignem facta.¶ Tercio conſcientia eſt maia quia perturbata. De

qua ſapīe. xvij. Semꝑ preſumit ſeua ꝑturbata cōſciētia. quia extollit̉ cōtra deum peccare non metuēs cuꝫeſt ꝑturbata ex remorſu vermis. vel qꝛ extollit̉ aliosaffligendo. Et hoc cū eſt ꝑturbata .i. inquieta et crudelis. Uel conſcientia ꝑturbata eius .ſ. qui deſperatexcrimine: et p̄ſumit ſeua ſuꝑ ſe ventura anteqͣꝫ veniant ſicut fecit Cain Gen̄. iiij. qͥ dixit anteqͣꝫ puniretur a deo. Ero vagus et profugus.Notandū ꝙ conſci. §. vj.entia recta in ſcriptura aliquando domus dicit̉. Un̄pͣs. Niſi dominus edificauerit domū: in vanuꝫ laborauerunt domū id eſt ꝯſcientiaꝫ. et de hac domo p̄t exponi illud quod xp̄c dixit paralitico ſanato. Uade indomū tuam Math̓. ix. Ubi moraliter tria imperat.Primum nequaqͣꝫ quis per deſidiaꝫ eijtietur. in eo ꝙdicit. vade.Secundum vt ẜm rectam conſcientiaꝫ oꝑetur. in eoꝙ dicit in domum.Tercium vt alienam vitam non ſcrutet̉. cū dicit tuā.¶ Ꝙtū ad primū dixit pater familias. qui ſignat dominū deum. quibuſdam ſtantibus in foro. Quid hicſtatis tota die ocioſi. ite et vos. vt habet̉ paraboliceMath̓. xx. Ire enim eſt operari. Et qua via eundumſit docet pͣs. dicens. Ibunt de virtute in virtutem. iōeſt de opere vnius virtutis ad opus alterius. ⁊ de bono in melius. et quo tandem ꝑueniatur. oſtendit ideꝫpͣs. Effudi in me animam meā. exeundo ſcilicꝫ de potentijs anime ad actus virtutū. et qͣſi declarans iſtaꝫeffuſionē ſubdit. Quoniā tranſibo in locū tabernaculi admirabilis .ſ. ꝯſcientie. qui tabernaculum ⁊ domus dicit̉ vſqꝫ ad domū dei .ſ. ſuperne glorie. ¶ Ꝙtum ad ſecūdū ſciendum ꝙ tunc quis vadit in domūſuam. quando operatur ẜm rectā conſcientiam. Naꝫꝙ domꝰ ſignificet conſcientiā patet per illud Eccͣij.xxvij. Niſi tenueris te inſtanter in timore domini cito ſubuertetur domus tua .i. conſcientia tua. ¶ Tercium ſeruandū eſt ꝙ ita quis īgrediat̉ domum ſuā .i.conſciētiam. ad diligenter perſcrutandū ꝙ nō intretalienam curioſe inquirendo vitam aliorum. qꝛ mintūc vacare poterit. Un̄ dicit̉ ꝓuer. xxiiij. Nō querasimpietateꝫ in domo iuſti .i. in conſcientia: nec vaſtesrequi ē eiꝰ. Reuertēdo at̄ ad ſecūdū mēbꝝ. Notādūꝙ ad hoc vt conſciētia ſit recta: debꝫ ſe habere ad modum domus materialis poptime diſpoſite. quaꝫ diſpoſitionem notat ſalomon ꝓuer. ix. Ubi dicit. Sapientia edificauit ſibi domū .i. conſcientiā: et exciditcolumnas ſeptem. immolauit victimas. miſcuit vinūet poſuit menſam. Eſt ergo prima cōditio domus bn̄diſpoſite vt congruenter edificetur. Unde dicit. Sapientia edificauit ſibi domum. Secunda eſt vt firmiter ſuſtentet̉. Unde ſubdit. Excidit columnas ſeptēſ. ad ſuſtentan dum. Tercia vt delectabiliter ibi quietetur. Un̄ cōcludit. Immolauit victimas. miſcuitvinum et poſuit menſam. Certe huic domui ſic benediſpoſite congruit illud quod dixit xp̄c zacheo. Salꝰhuic domui facta eſt Luce. xix. Et quilibꝫ ſic conſciētiam ſuā deberet aptare vt ſic eſſet recta. Un̄ in figuram dictum fuit ezechie. Diſpone domui tue .i. conſcientie eam ordinando. ¶ Ꝙtū ad primuꝫ .ſ. ad hoc vtdomus conſcientie congruenter edificetur. oportꝫ ꝙfundamentum iaciatur folidum. paries erigatur inaltum. tectum ponatur deſurſum. ſolaria intra multiplicentur in medium. Solidum autē fundamentūē petra. petra auteꝫ erat xp̄c ait apl̓s .i. ſignificat xp̄mEt fundamentum aliud in domo .ſ. recte conſcientienemo poteſt ponere p̄ter id quod poſitum eſt .ſ. dn̄siheſus. j. ad corin. iij. Hoc eſt fides eius. Unde et ſaluator noſter loquens de viro ſapienti dicit. ꝙ edificauit domum ſuam ſupra petrā Math̓. vij. i. conſcien.