Titulus.II.
ris exterior ſꝫ etiā eſt neceſſariū vt q̄rat aliqͣ vel fugiat ꝓpter aliquas alias cōmoditates et vtilitates cōſequēdas. vel nocumēta vitāda. ſic̄ ouis vidēs lupūfugit. nō illā indecētiam coloris: ſꝫ qͣſi inimicū nature. et auis colligit paleā non qꝛ delectat ſenſū: ſed qͥaeſt vtilis ad nidificādū. Ad hmōi igit̉ intētiones app̄hendendū. ordinat̉ eſtimatiua ſicut ⁊ memoria adeas cōſeruandū ⁊ eſt coīs iſta potētia nobis ⁊ brutis.Sꝫ eſt differētia qͣꝫtum ad p̄dictaꝝ intentōnū apprehenſionē. Nam alia aīalia ꝑcipiūt hmōi intentōnesqͦdam naturali inſtinctu. hō aūt ꝑ quādaꝫ collectionē. Et ideo q̄ in alijs aīalibꝰ dr̄ eſtimatiua: in homīedr̄ cogitatiua: qꝛ ꝑ collectōnē quandā hmōi intētiones adinuenit. Un̄ ⁊ dr̄ etiā rō ꝑticularis. cui mediciaſſignat determīatuꝫ organū .ſ. mediā ꝑtem capitis.Ueꝝ qꝛ in potētia ſenſitiua ⁊ p̄cipue app̄henſiua nōpōt eſſe pctm̄: ideo in cogitatōnibꝰ hoīm ꝓut ſunt intali potētia nō eſt peccatū vel meritū: ſed ꝓut eis addit̉ vel ſuꝑuenit aliqͥs effectus bonus vel malus.Nota igit̉ ẜm. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ij. arti j. ꝙ cogitare ſumit̉ triplicit̓. Uno mō cōiter .ſ. ꝓ qͣcunqꝫ actuali ꝯſideratōe intellectꝰ. ſiue ꝑueniēdo ad clara ⁊ certā cognitōnē eius qd̓ cogitat̉. vt cū qͥs cōſiderat queſcit. ſiue etiā anteꝙͣ ꝑueniat̉ ad ꝑfectōnē cognitōnisꝑ certā et clarā viſionē. Scd̓o mō ꝓprie .ſ. ſolū ꝓ cōſideratōne intellectus cū quadā inqͥſitōne anteꝙͣ ꝑueniat̉ ad clarā noticiā rei. et hoc circa intētōes vniuerſales. Tercio mō ꝓ quadā inqͥſitōne ⁊ diſcurſu circaꝑticularia app̄henſa a ſenſibꝰ. et iſto tercio modo ēactꝰ huiꝰ potētie cogitatiue. nec tn̄ ē ibi pctm̄ vel meritū. niſi cooꝑante intellectu et affectu aliqͦ mō. Etẜm hoc nūc de cogitatōibꝰ aget̉. De qͥbꝰ pͣs. Dn̄s ſcitcogitatōnes hoīm qm̄ vane ſūt. vbi tria de ip̄is cogitatōibꝰ pn̄t notari. Et p̄mū ē ꝙ deo ſūt ſimplicit̓ denudate. ibi. dn̄s ſcit. Scd̓m ꝙ in hoīe ſunt multipliciter variate: ibi. cogitatōes hoīm. Terciū eſt ꝙ in eoex ſe ſunt vituꝑabilit̓ terminate. ibi. qm̄ vane ſunt.Quantū ad primū.§. j.ſciendū. ꝙ cogitatōnes q̄cunqꝫ note ſūt deo. Oīa em̄(ait apl̓s ad heb̓. iiij.) nuda ⁊ aꝑta ſunt oculis eius.i. cognitōni. Et ita ſūt ei note. ꝙ neqꝫ āgelo bono neqꝫ malo. neqꝫ a ꝓximo ex ſe ſciri pn̄t. Un̄ dicit̉ Hiere.xvij. Prauū eſt cor hoīs ⁊ inſcrutabile ⁊ qͥs cognoſcꝫilld̓. Ego dn̄s ſcrutās corda ⁊ ꝓbans renes qͥ do vnicuiqꝫ iuxta viā ſuā. Prauū dr̄ cor hoīs qꝛ inclinatuꝫad praua. Iuxta illud Gen̄. viij. Sēſus hoīs ⁊ cūctacogitatō eiꝰ prona ſunt ad malū ab adoleſcētia ſua.Inſcrutabile dr̄. qꝛ eius cogitatōnes nulla creaturaſcire valꝫ. Un̄ apl̓s. j. ad Corinth. Quis hoīm ſcit q̄ſunt hoīs .i. in cogitatōibꝰ interioribꝰ niſi ſpūs dn̄i qͥin ip̄o ē. Quis ergo cognoſcet illū: qͣſi diceret nullusniſi deo reuelāte. Sic cognouit Heliſeus cogitatōesmalas auaritie quibꝰ motus fuit Giezi diſcipl̓s ſuꝰad petendū a Naamanſyro veſtes ⁊ argentū vt habet̉. iiij. Reg. v. Solus ergo deꝰ ſcit cogitatōes hoīm.Un̄ ſb̓dit̉ in autoritate. Ego dn̄s ſcrutās corda .i. cogitatōes cordiū. ⁊ renes .i. delectatōes eaꝝ ī bonū velmalū. ex qͥbꝰ hoīes tandē iudicat ⁊ nō ſolū ex oꝑbꝰ.Un̄ Criſo. Nō ex oꝑbꝰ iudicat tm̄: ſꝫ ex cogitatōibꝰ.xxij. q. v. Qui ꝑiurare. ¶ Sꝫ ꝓ maiori declarationenotāduꝫ. ꝙ cogitatō vel affectō pōt cognoſci ab aliqͦtripliciter. pͥmo ꝑ ip̄ius in ſe certā ⁊ clarā intuitiōeꝫ.ſcd̓o ꝑ reuelationeꝫ. tercio ꝑ cōiecturatōeꝫ. Et pͥmoquidē mō ꝓut .ſ. cogitatōes ſūt ī intellectu. ⁊ affectōnes ī volūtate. ſic ſolꝰ deꝰ cogitatōes ⁊ affectōnes cognoſce̓ p̄t. ⁊ hoc ē ꝓprie ſcire. Un̄ bn̄ dicit pͣs. Dn̄s ſcitnō hō vel āgelus: ſꝫ ſolus deꝰ. Qd̓ etiā atteſtat̉ Salomon dicēs. Tu ſolꝰ noſti corda filioꝝ hoīm. corda .i.cogitatōes ⁊ affectꝰ. Huiꝰ ratio eſt ẜm. b. Tho. pͥma
ꝑte. q. lviij. quia volūtas ratōnalis creature ſoli deoſubiacet. et ip̄e ſolus in eaꝫ oꝑari p̄t qͥ eſt pͥncipale eiꝰobiectū et vltimꝰ finis. Et ideo ea q̄ mihi voluntateſunt vel q̄ ex volūtate ſola depēdent. ſoli deo ſunt nota. Ex ſola volūtate homīs depēdet. ꝙ aliquis actualiqua conſideret quia cum aliqͥs habet habitū ſciētie vel ſpecies intelligibiles in eo exiſtētes. vtitur eiscū vult. Scd̓o mō .ſ. ꝑ reuelatōnem pōt cognoſci cōgitatō hoīs inꝙͣtuꝫ .ſ. a deo alicui reuelat̉. Et ſic aīaxp̄i ꝑ reuelationē a verbo cui erat et eſt vnita. cognoſcit et cognoſcebat oēs cogitationes hoīm. Unde etiudeis mala de eo cogitātibus dixit. Ut quid cogitatis mala in cordibus veſtris Math̓. ix. Et Luc. xj. dicit̉: Ut vidit cogitatōnes eorū ⁊cͣ. Sic et Petrꝰ apoſtolus ꝑ dei reuelationē cognouit fraudem factam ꝑAnaniā ⁊ Saphiraꝫ de p̄cio poſſeſſiōis vēdite Act̉.v. Sic ⁊. b. Benedictꝰ cognouit cogitatōnes murmuratōnis. quā faciebat cōtra eum qui ante eum tenebat lucernā dū comederet. vt habet̉ in. ij. dyalogoꝝ.Tercio pōt cognoſci cogitatio vel affectio homīs ꝑcōiecturatōnem. Et ſic angelꝰ bonus et malus etiāhomo pōt cognoſcere cogitationes alterius .ſ. vt inſuo effectu. Cognoſcit̉ enim ẜm. b. Tho. in pͥma ꝑte.q. lvij. arti. iiij. interdū cogitatio non ſolum ꝑ actuꝫexteriorē puta locutōnem vel oꝑatōnem manifeſtātem ip̄am ſed etiā ꝑ immutationē vultus. Et medici etiaꝫ aliquas affectōnes animi ꝑ pulſum cognoſcēpoſſunt. Et multomagis āgeli ⁊ demones qͣꝫto ſubtilius hmōi paſſiōes occultas corꝑales ꝑpendūt. Un̄Aug. dicit. ꝙ demones aliqn̄ hoīm diſpoſitōes nōſolū voce ꝓlatas ſꝫ etiā cogitatōes ꝯceptas. cum ſignaq̄dam ex aīo expͥmunt̉ tota facilitate ꝑdiſcē. xxvj. q.iiij. c. fi. ꝙͣuis in li. retractatōnū dicat hͦ nō eſſe aſſerendū .ſ. quō hͦ ſciāt. n̄ tn̄ dic̄ qͥn talia ſciāt .ſ. ꝑ ꝯiecturas.Quatuꝫ ad ſecundū. §. ij.ſciendū. ꝙ cogitatōes hoīm ſūt ml̓te ⁊ ml̓tiplicit̓ variate. Un̄ in pl̓i dicit cogitatōnes hoīm. Uariate ātſūt. nō ſolū ẜm materiā ſꝫ ẜm cauſā. Nā vt dicit venerabil̓ Caſſianus in pͥma collatōne abbatis Moyſi.Quedā cogitatōes hn̄t ortū a deo. q̄daꝫ a dyabolo.q̄daꝫ a carne ſeu corde ꝓprio. Et ꝙ cogitatōnes hn̄tpͥncipiū a deo on̄dit apl̓us. ij. ad Corinth. iij. dicēs.Nō ꝙ ſimꝰ ſufficiētes cogitare aliqͥd a nobis .ſ. boniſꝫ ſufficiētia nr̄a ex deo ē. Oīs igit̉ cogitatō bona ī nobis a deo ꝓcedit: puta cū cogitas agere pn̄iam. ieiunare. orare. v̓tutes acqͥrere. ꝓximis ꝓdeſſe. deo placere ⁊ hmōi. Et ad hoc hortabat̉ pͣs. dicēs. Iacta cogitatū tuū in dn̄o .ſ. de eo et ꝓpt̓ eum bona cogitando.¶ Ꝙ cogitatōes etiā aliq̄ ꝓcedāt a dyabolo inſtigāte. on̄dit̉ ex eo. ꝙ xp̄o pꝰ reſurrectōneꝫ apparēte diſcipulis. cū extimarēt ip̄m fantaſma eē: dixit eis. Quidturbati eſtis: ⁊ cogitatōes aſcēdūt ī corda vr̄a. Aſcēdūt dic̄. qꝛ male erāt ⁊ falſe. ⁊ ideo aſcēdebāt a demonijs. Si bone fuiſſent deſcēdiſſent a pr̄e luminū. Etde iuda dic̄ euāgeliſta. Cū miſiſſet dyabolꝰ in cor eiꝰvt traderet eū. Ubi aduertēdum ẜm. b. Tho. ī pͥmaꝑte. q. cxj. ꝙ demones nō pn̄t īmutare cogitatōes interiꝰ eas cauſādo. cuꝫ vſꝰ cogitatiue v̓tutis ſb̓iaceatvolūtati. Qd̓ gͦ dr̄ a Damaſceno ⁊ Beda. ꝙ ē immiſſor ⁊ incēſor cogitatōnū. intelligit̉ hͦ n̄ ꝙ cauſat eas.ſꝫ inꝙͣtum incitat ad cogitāduꝫ vl̓ appetendū cogitata. ꝑ modū ꝑſuadētis vl̓ paſſiōeꝫ ꝯcitātis. Et hͦ ip̄mincedere Damaſcenꝰ vocat immittere. qꝛ talis oꝑatio interiꝰ fit. Sed bone cogitatōes attribuunt̉ altiori pͥncipio .ſ. deo. licꝫ angeloꝝ mīſterio ꝓcurentur.¶ Ponit aūt Anſhelmꝰ in li. de ſil̓itudinibꝰ pulchrāſil̓itudinē. circa hāc materiā cogitatōnum. ꝓut ſūt adeo vel dyabolo vbi cōꝑat cor nr̄m molēdino cuidā.quod cōtinue voluitur. cuius molendini dn̄s locat