Capitulū.VI

voce. Et vere frequēter debet laudare totꝰ ho. cū inſe receꝑit continentiā mundi. tante excellētie eſt ẜmnaturā vt infra declarabit̉: quia ꝑs principalis hoīseſt anima. et totū aliqn̄ denominat̉ a ꝑte principaliori. Ideo nomine anime intelligit̉ aliqn̄ totꝰ homovt dictū ē ſupͣ. Et ideo nūc de toto hoīe agendum.De quiditate hoīs.§. j.ſeu declaratione ipſius pulchra hic poteſt haberi exverb̓ Salomonis Eccl̓s. ij. vbi ait. Quid ē homo vtſequi poſſit regē factorem ſuū? Ubi primo ponit̉ ẜmvnam expoſitionē inquiſitio ibi. Quid ē homo? ſcd̓oad hoc rn̄ſio. ibi. vt ſequi poſſit ⁊cͣ. Ex qͣ reſponſioneeliciunt̉ tria ẜm dn̄m Ioh̓. dn̄ici ſuꝑ Eccl̓s. Ubi hecoīa ponit: q̄ infra ponunt̉ paucis adiunctis. Et pͥmohomo eſt lib̓tate p̄dotatus volūtatis. qꝛ ſequi poſſitq. d. talis eſt ꝙ ſequi poteſt. Scd̓o hō eſt dignitate ſb̓limatꝰ entitatis. qꝛ ſequi poſſit regem vt rex. Terciohomo eſt grauitate ꝯformatꝰ vnitatis. quia factoreꝫſuū. dū em̄ dic̄ factorē memento te factuꝫ ex limo. Etſic ſubtilit̓ Salomon de hoīe ſub breuitate verboruꝫet ſenſus diffuſe ꝓcedit. Nā vt naturalis rn̄det de homine. ꝙ eſt animal rationale per libertateꝫ arbitrijqꝛ ſequi poſſit. Vt aſtrologus rn̄det. ꝙ eſt microcoſmus .i. minor mundus. quia in ſe cōtinet totiꝰ orbisdignitatē: quia regē. Ut ethicus reſpondet. ꝙ eſt natus de muliere breui viuens tꝑe replet̉ multis miſerijs. Unde dicit factorem ſuū. qd̓ dr̄ reſpectu corꝑis¶ Dico ergo primo ꝙ cū querit̉. Quid eſt hō: ꝙ Salomon reſpondet vt bonꝰ naturalis. ꝙ ipſe p̄dotatꝰeſt libertate volūtatis: quia ſequi poſſit. De hac lib̓tate loquit̉ Ieſus filius Sirac Eccͣi. xv. dicens. Deꝰab initio ꝯſtituit hoīeꝫ et reliquit illū in manu ꝯſilijſui. adiecit precepta ⁊ mandata ſua. Si volueris mādata ſeruare cōſeruabūt te et imꝑpetuū fidem placitam facere. Appoſuit tibi aquā et ignē. ad qd̓ volueris: porrige manum tuā. Ante hoīeꝫ vita et mors bonum et malū qd̓ placuerit ei: dabit̉ illi. hec ibi. Hocaūt liberū arbitriū. vt mgr̄ ſen. ponit ī. ij. diſ. xxv. c. j.Eſt facultas rationis ⁊ voluntatis qua bonū eligit̉gratia aſſiſtente vel malū eadeꝫ deſiſtente. Libertasꝑtinet ad voluntatē q̄ ſola inter potentias anime libera eſt. Nam nō poteſt intellectus nō intelligere obiectū ſibi clare pn̄tatū. Nec poteſt intelligē obiectuꝫobſcure ſibi pn̄tatuꝫ. Nec poteſt intelligere qn̄ vult.et non intelligere qn̄ non vult. aliter diceremꝰ ꝙ anime dānatoꝝ poſſent ſe beatificare. et maxima pena ēſcire ſe eſſe priuatum gloria eterna. et ſcire ſe eſſe in penis. Si igr̄ anima poſſet libere intelligere ⁊ libere nōintelligere. ſequit̉ ꝙ anima dānati poſſet libere intelligere ſe nō eſſe priuataꝫ. ⁊ ſic eadē ratōne poſſet ſe intelligere apprehendere deum et ſic eſſe beatam. Dicoigitur ꝙ omnis libertas que eſt in hoīe. eſt a voluntate et nulla alia. Arbitrium aūt dr̄ rationis. Rationis eſt em̄ diſcernere inter bonū et malū: et ſtanduꝫeſt ad ſuum arbitrium. Dicit̉ ergo liberū arbitriū facultas rationis et voluntatis. Et ſequit̉ in ip̄a diffinitōe. Qua bonū eligit̉ ⁊cͣ. Et ex hoc videt̉ ꝙ non ſitin noſtra pt̄ate facere bonū: qꝛ dic̄ aſſiſtēte gr̄a. gracia em̄ eſt a deo. et eſt gratis data et gratū faciēs. Nāſi nō eſſet gratis data. nō eſſet gr̄a ſed debitū: igr̄ videtur. ꝙ nō habemus liberū arbitriū ad bonū ſꝫ ad malum: maxime cū determinatū fuerit alubi. ꝙ nemo bn̄facere pt̄ niſi pͥmo moueat̉ a deo. Et ſic videt̉ ꝙ rn̄ſioSalomonis ſit falſa. qͥ pͥncipaliter ponit liberū arbitrium vt ſequi poſſit homo factorē ſuum ⁊ non dicitvt recedere poſſit a factore ſuo. Hic ſub breuitate rn̄deo. ꝙ libeꝝ arbitriū eſt principaliter tā ad bn̄ oꝑandum ꝙͣ ad male oꝑandū in nobis. Nā dictū eſt libeꝝarbitriū ꝑtinere ad rōneꝫ vel volūtatē. In volūtateaūt eſt nat̉ale deſideriū ſequi ⁊ inuenire ſummū bonū

vt als dictū eſt. Et eſt ꝑ ꝯſequens naturale odium adfugiēdū malū. Ratio aūt nō habet niſi iudicare qͥdſit bonū qͥd ſit malū. et nō plus afficit̉ qͦ ad iudiciuꝫad vnū ꝙͣ ad aliud. Ex quo ſequit̉ ꝙ libertas arbitrijfortior eſt ad bonū ꝙͣ ad malū: et iō ſapiētiſſime dixitSalomon. vt ſequi poſſit: et nō vt fugē aut recederepoſſit. Et vt tibi clarius ſit ſolutio dubij. qͣliter ſit īpt̄ate ⁊ libertate ſequi deū et facere bonū. quāꝙͣ om̄ebonū pͥmo a deo mouēte ꝓcedat: nota duo familiaria exempla. Quoꝝ primū ē diui Aug. ſuꝑ illud Io.Nemo pōt venire adme niſi pater meꝰ traxerit eumEt eſt tale. Imagineris vnū piſcatorē qui hamo capit piſcē. ille ponit hamū et eſcā et totū ponit ſb̓ aqͥsConſidera modo ſi eſt in poteſtate alicuiꝰ piſcis intrare gremiū piſcatoris vel nō. Dicēdū eſt ꝙ nō. Nāeſto ꝙ piſcis capiat eſcam ⁊ hamet̉. ſi piſcator nō traxerit ſurſum hamū ⁊ piſ cē: nūqͣ piſcis exiret de aquisnec ad piſcatorē aſcēderet: ſꝫ neceſſe ē vt piſcator trahat. Cōſidera ſcd̓o ſi in poteſtate piſcatoris ē trahere ad ſe piſces cū vult. Et ſil̓iter dicendū ꝙ nō. Naꝫſi piſcator ꝑ mille annos traheret ſurſum hamū: et piſcis nō eſſet affixꝰ hamo. nunꝙͣ traheret piſcē. quis gͦordo ē huius? EEſt primo ꝙ piſcator aptꝫ hamū inuolutū eſca. demū mittat in mare. Deinde ꝙ piſcis ſpōte veniat et capiat hamū ſub eſca. Poſtremo v̓o ꝙ piſcator trahat piſcē. Iā puto ꝙ habes intētōeꝫ. Deusē piſcator qui poſuit eſcā ſuoꝝ p̄ceptorū in hoc marimagno ⁊ ſpatioſo. ſub qͣ eſca latꝫ hamus .i. amor. Nāoīa p̄cepta ad amorē referūt̉. Ecce ergo ꝙ deus incepit. Sꝫ ncc̄e ē ꝙ tu ſeqͣris et vadas ad capiēdū eſcam⁊ amorē. et tūc deꝰ ꝑ ſuū amorē trahet te. Si gͦ tu nōvenis nō traheris. Et ſi nō te traxerit. nūqͣ ibis ad eūBene gͦ dic̄ Salomon cū querit̉ qͥd eſt hō. ꝙ ipſe ē inlib̓tate arbitrij vt ſeqͥ poſſit. Ad hͦ et̄ facit qd̓ Aug.dic̄ ibidē videlꝫ. Noli cogitare te inuitū trahi. nō em̄inuitꝰ trahit̉ animꝰ ſꝫ amore. Eſt quedā volūtas cordis cui dulcis ē paīs ille celeſtis. Porro ſi poete dicere licuit. Trahit ſua quēqꝫ voluptas. nō obligatō ſꝫdelectatio. Ꝙͣtomagis dicimꝰ trahi hoīeꝫ ad xp̄m. qͥdelectat̉ veritate: delectat̉ beatitudīe. delectat̉ iuſticia. delectat̉ vita eterna. qd̓ totū ē xp̄c. Ramū on̄disoui ⁊ trahis eā. Nuces on̄dis puero ⁊ tͣhis eū. Hinc ⁊Amb̓. Uolūtariū militē ſibi elegit xp̄c. Uolūtariuꝫẜuū dyabolꝰ actionat̉. xv. q. j. nō ē. Et in hoc ē ſil̓itudo ad deū qui oīa oꝑatur ẜm ꝯſiliū volūtatis ſue nullo cogente. et homo ē dn̄s actuū ſuorū.Dico ſecūdo ꝙ cum. §. ij.q̄ritur qͥd ē hō. ꝙ nr̄ Salomon rn̄det: vt aſtrologꝰ. etdic̄ ꝙ ē dignitate ſb̓limatus ⁊cͣ. Quaſi velit dicere. ꝙip̄e hō ē minor mūdꝰ qui dr̄ microcoſmꝰ. Ubi debesſcire ẜm Tho. ſuꝑ Ioh̓. ī. c. j. ꝙ mundꝰ ē triplex .ſ. magnus immo maximꝰ ⁊ iſte ē deus. ſcd̓s ē mediꝰ. et iſtee mundꝰ creatꝰ in quo ſumꝰ nos. terciꝰ ē minor. ⁊ iſteeſt hō. Sic puto intelligebat Io. qn̄ dicebat in mundo erat .i. in ſeip̄o. Et ſic deꝰ ē mūdus. Et mundꝰ perip̄m factꝰ ē. Et iſte ē de qͦ Gen̄. j. In pͥncipio creauitdeus celū et terrā. Et mūdꝰ eū nō cogͦuit .i. homo adquē ſpectat eū cognoſcere .ſ. deū. Sic etiaꝫ videturAmb̓. hominē appellare mūdū. diſ. xxxv. Sexto die.Ubi dic̄. ꝙ ꝑ cibos mūdus debebat imminui .i. hō ꝑqͥs deſiderat augeri. Uide ibi glo. Et ratōeꝫ aſſignatDamaſcenꝰ ī ſcd̓o li. qꝛ mūdꝰ dr̄ hō qꝛ ꝑticipat cū orbus creaturis mūdi. ꝓpter qd̓ etiā Grego. dic̄ ī omel̓.ſuꝑ illud. p̄dicate euāgeliū om̄i creature .i. hōi. qui dr̄omnis creatura ratione predicta. habet et in ſe ſimilitudinem quaſi omnium. Unde Alanus de planctunature. introducens naturam lequenteꝫ ſic ait. Egoſum illa q̄ ad decorem mundane machine ſimilitudinem hominis aſſimilaui naturam. vt mea velut inſpeculo ipſius mundi ſtructura compareat. Sic igit̉