Phologus
Incipit ꝓlogꝰ in apocalypſim. b. Ioh̓is apl̓i.Mnes qͥ pie volūt viue̓ in xp̄o ſic̄ait apl̓s: ꝑſecutōpatient̉: iuxta illd̓fili accedēs ad ſeruitutemdei ſta ī timore. ⁊ p̄pa aīaꝫſꝫ tuā ad tentatiōꝫ. Tētationāqꝫ ē vita hoīs ſuꝑ terrāNe āt fideles deficiant inI his ꝯſolat̉ eos dn̄s atꝫ cōē firmet dicēs. Uobiſcū ſuꝫvſqꝫ ad ꝯſūmatiōem ſeculi⁊ nolite timere puſillꝰ grexſꝫ Propt̓ea vidēs d̓s pr̄ tribulatiōes qͣs paſſura erateccleſia ab apl̓is fundataſupra petrā xp̄m: vt minx timeat diſpoſuit vna cū filio ⁊ ſpūſancto eas reuelanre. Reuelauit aūt tota tri-
n nitas xp̄o ẜm hūanitatemo Xp̄s ꝟo iohāni ꝑ angelū.¶ Ioh̓es eccleſie de qͣ reuer̄ latiōe hūc librū compoſueit vn̄ ⁊ lib̓ iſte apocalipſisd̓r .i. reuelatio. qꝛ h̓ ꝯtinēt̉v q̄ deꝰ reuelauit iohāni: etioh̓es eccl̓ie: qͣꝫta ſcꝫ eccīaxpaſſa ſit in tꝑe primitiuo ⁊y nūc patiat̉ in nouiſſimis tēporibꝰ antixp̄i paſſura ſitqn̄ tanta erit tribulatio vtſi fieri ēt p̄t moueant̉ electizͣ ⁊ q̄ ꝓ his ⁊ nūc ⁊ ī futurob p̄mia ſit ſuſceptura: vt qͦsdenūciata ſupplicia terrēt? ꝓmiſſa p̄mia letificēt. Iōiſte lib̓ inter reliqͣs ſcripturas noui teſtamēti ꝓph̓ieē noīe cenſet̉: q̄ alijs ē exceltlētior poh̓ijs: Sic̄ eī nouūteſtm̄ p̄ſtat veteri euāgeliū
¶ Prologus gullberti in librū Apocalipſis incipit.Nnes qui pie volūt viuere ⁊c̄. Qm̄ effectꝰ effio Aciēti ⁊ opus artifici ꝯueniēter rn̄det. ArtificumNaūt qͥdā ē artifex aucͣte. qͥdā mīſterio ſic ēt de efficiēte. Gilbertus huic oꝑi p̄mittēs prologumiſtū. pͥmo ip̄m determinat in relatōe adartificē ſiue efficientē aucͣte. ſcd̓o in relatiōe ad artificeꝫ ſiueefficiētē miniſterio.ibi. Uidit aūt iohānes ⁊ ſcripſit ⁊ cetera. Qm̄ aūt artifexnō ē oꝑans cū īpetu: ſꝫ p̄cedēte diſpoſitioneꝫ: quā qͥdemꝯſequit̉ oꝑatō circamam: ⁊ ip̄am oꝑationē informat intentio ex ꝑte agentis. ⁊motus ex ꝑte oꝑisad quē vel q̄ ſequit̉ip̄m oꝑatū in effcm̄pͦ determinat̉ d̓ efficiētę ſiue artifice inqͣꝫtū eſt diſponēs. ſecudo inqͣꝫtū ē agēs.ibi. ℟euelauit auteꝫtota trinitas. terciode maͣ actōis ibi. deqͣ reuelatiōe hūc librū ſcripſit ⁊cͣ. qͣrtode intētiōe agentisibi. Ut qͦs denūciata ſupplicia terrent.⁊cͣ. quinto de ip̄a oꝑato ibi. Iō iſte lib̓ inter reliqͣs ſcrpͥturas ⁊cͣ. ſexto de mō actiōis ibi. Cū aūt iohāni hec in viſione fuerūt reuelata: ⁊ in his ſex tangūtur qͣttuor cāe. Unacū cauſato. efficiēs aūt inqͣꝫtū eſt de duplici differētia ſcꝫdiſponētis ⁊ agētis. Premittēs igitur expoſitor huiuslibri .ſ. Gilbertus in pͥma ꝑte iſtiꝰ ꝓlogi. breuē fideliumtrāſlationē ex v̓bis ip̄iꝰ cōſolatoris xp̄i ſubiūgit qͣlit̓ deꝰdiſpoſuit tribulatiōes futuras eccīe reuelare. ⁊ qꝛ diſpoſitioni rōnabili rn̄det rō ꝯueniēs. interſerit rōem qͣre deꝰſic diſpoſuit ibi. Preterea vidēs deus pr̄ tribulatōes ⁊cͣTria igitur in hac ꝑticula pͦ tangūtur .ſ. ꝯſolatio fideliuꝫrō diſpoſitiōis diuine. et ip̄a diſpoſitio. dicit ergo.a ¶ Omnes qͥ pie .i. iuſte ⁊ religioſe. b ¶ Uoluit viuē inxp̄o. ſic̄ dicit apl̓s. ij. Timoth̓. iij. Perſecutiōeꝫ patient̉.c ¶ Iuxͣ illud. Eccl̓. ij. Fili accedēs ad ẜuitutē dei cui ſeruire regͣre eſt d ¶ Sta. in iuſticia firmus ⁊ ꝑatus ad oꝑaiuſticie exercēda Tob̓. v. Egreſſus tobias inuenit iuuenēſtantē ſplendidū p̄cinctū ⁊ qͣſi ꝑatū ad ambulandū.e ¶ In timore. vt nihil qd̓ faciēdū eſt negligas. Eccl̓i. vij.Qui timet dn̄m nihil negligit. f ¶ Et preꝑa aīam tuamid eſt volūtatē tuā. g ¶ Ad tentationē. ſuſtinendā. Iac.j. Beatus vir qͥ ſuffert tentationē ſupple ſpōte. ⁊ qͣre hͦ ſitfaciendū ſubiugit di. h ¶ Tētatio nāqꝫ eſt vita hoīs ſuꝑterrā. Iob. vij. Alia lr̄a. Nilitia eſt vita hoīs ſuꝑ terram.q. d. ad hoc poſitus eſt ſuꝑ terram. vt tanqͣꝫ miles fortis ⁊ſtrenuus fortis ſit in tentatiōibus. a ¶ Ne aūt fideles. īhis iā dictis ꝑſecutiōe .ſ. ⁊ tentatōne. b ¶ Deficiāt. qͣſi fatigati. c ¶ Cōſolat̉ eos dn̄s. vt hylares reddat ⁊ alacresd ¶ Atqꝫ ꝯfirmat vt fortes efficiat ⁊ ſtabiles. Cōſolat̉ inqͣꝫatqꝫ ꝯfirmat di. e ¶ Uobiſcū ſū vſqꝫ ad ꝯſum. ſecl̓i Nathei vlti .ſ. ad tuendū vos. f ¶ Et noli. ti. puſil. grex. Lu.xij. g ¶ Propterea vidēs deꝰ pr̄. Poſita fideliū ꝯſolatione. tangit cām qͣre tribulatiōes eccīe reuelare diſpoſuitvidelicet vt p̄uiſe a fidelibꝰ minꝰ timeant̉ Greg. Ninꝰiacula feriūt q̄ preuident̉. g ¶ Propterea .ſ. qꝛ ꝯfolatur
⁊ ꝯfirmat fideles. h ¶ Uidēs deus ⁊cͣ. ſuꝑ petram xp̄m.j. Coꝝ. x. Petra aūt erat xp̄s. ſt Nath̓. xvj. Suꝑ hāc petrā .ſ. me xp̄m edificabo eccīam meā. i ¶ Ut mi. time .ſ.tribulatiōes. k ¶ Diſpoſuit. deꝰ pater. l ¶ Una .i. pariter. Cū filio ⁊ ſpūſctō eas reuelare. m ¶ Reuelauit aūttota trinitas ⁊cͣ. hictangit̉ de artifice īqͣꝫtū ē oꝑās ſiue agēs⁊ qꝛ hͨ actio nō ſolūreq̄rebat maͣꝫ inqͣ ſꝫcui. ⁊ ſubiūgit dicēsn ¶ Xp̄o ẜm hūanitate .i. xp̄o inqͣꝫtū eſthō ⁊ inqͣꝫtū eſt deusip̄e ēt ſibi hoī reuelauit. ſꝫ nōne aīa criſti a tꝑe ꝯceptionisſciuit omīa q̄ deꝰ. rn̄ſio. licꝫ oīa ſciuit nōtn̄ limpide ſic̄ deus.ꝓpter qd̓ circa ea q̄ſciuit aliqͥd poterata deo reuelari ſibi.o ¶ Xp̄us v̓o ioh. ꝑan. io. eccīe. reuelauit. p ¶ Eccl̓ie. ſcꝫaſie ſpālit̓. Ioh̓. vij.Eccleſijs qͥ ſt̓ ī aſia.ſꝫ general̓r vniuerſeq ¶ De qͣ reuelatiōemaͣliter .i. de qͥbꝰ reuelatꝭ. vel aggregatiue .i. de qͥbꝰ reuelationibꝰ. r ¶ Hūclibrū ꝯpoſuit .ſ. iohānes. ¶¶ Un̄ .i. qꝛ d̓hac reuelatiōe. t ¶ Apocal̓. d̓r .i. reuelatio ab apo qd̓ ē re⁊ calypſis qd̓ ē velamētū qͣſi reuelamētū vel reuelatō. qꝛmulta reuelāt̉. vn̄ apocalypſor ris. idē ē qd̓ reuelare. qꝛ ſꝯtinent̉. v ¶ Que deꝰ reue. ⁊cͣ. in tꝑe pͥmitiuo .i. tꝑe fundatiōis ⁊ plātatiōis ſue. ⁊ qͣꝫta. x ¶ Nūc .i. tꝑe modernopatiat̉. ⁊ qͣnta.¶ In nouiſ. tꝑi. anticri. paſ. ſit. qn̄ tāta erit tribulatio: vtſi fieri pōt moueant̉ ēt electi Nat. xxiiij.z ¶ Et q̄ ꝓ his ⁊ nūc. in aliqͥbꝰ mēbris. a ¶ Et in futuroin oībus. Premia ſit ſuſceptura. vel nūc qͣꝫtū ad dōa gr̄e.in futuro qͣꝫtū ad dona gl̓e. b ¶ Ut qͦs denūciata ſupplicia terrēt. h̓ tangit̉ intētio reuelātis. c ¶ Promiſſa premia letificēt. qꝛ ẜm B. Cōſideratio p̄mij minuit vim flagelli. Sene. Spes p̄mij ſolatiū ſit laboris. d ¶ Iō iſteliber eſt ⁊cͣ. ꝓph̓ie noīe cenſet̉. Hic declarat̉ de ip̄o oꝑato. ⁊ pͦ ſimpl̓r. ſcd̓o eius excellētiā reſpectu aliaꝝ ꝓphetiarū manifeſtat. ibi q̄ alijs ē excellētior ꝓphetijs. tercio eiꝰaucͣtē declarat ibi. Ad cuius aucͣtē ꝯfirmandā. determīatur igitur qͣre iſte liber d̓r ꝓphetia cū dicit̉. Ideo. q. d. qꝛ h̓p̄nūciant̉ tribulatiōes p̄cedentes. et p̄mia q̄ ſequūtur. iōiſte liber ⁊cͣ. e ¶ Que alijs ⁊cͣ. Hic declarat̉ de eo in cōꝑatione. ⁊ determinat̉ pͦ ꝙ excellit alias ꝓph̓ias. ſecūdohoc pluribus de cauſis ſiue rationibus oſtenditur ibi.Quia de chriſto ⁊ eccleſia ⁊cͣ. dicitur ergo. Que alijs eſtexcellentior ꝓphetijs. ⁊ modus excellentie ſubiungitur.f ¶ Sicut em̄ nouum teſtamentum preſtat veteri euangelium legi. ita hec prophetia prophetijs veteris teſtamenti quomodō autem preſtat nouum teſtamentum veteri.nonne dicitur Ezech̓. iij. ꝙ rota erat in rota. ⁊ vetus teſtamentum in nouo. et ecōuerſo: ergo vnum alteri preſtat.Reſponſio. vetus eſt in nouo per explicationem. ſed nouum in veteri per implicationem. Preterea vetus eſt innouo materialiter. nouuꝫ in veteri formaliter: et ideo nouum preſtat veteri. quaſi forma preſtantior ⁊ elegantiormateria.