Druckschrift 
3 (1487)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

in Iohel prophetā

Incipit argumētū in iohel ꝓphetam.¶Dhel filius fatueldeſcribit terrā dūo.decim tribuum: euruca bruco locuſta rubigine vaſtante cōſumptam: etpoſt reuerſionē prioris populiᶜ effuſum iri ſpirituſanctumᵈ ſuper ſeruos dei ancillas .i. ſuper centum viginti credentes homines:qui fuere in cenaculo ſyon qui centuꝫ vigintiⁱ ab vnovſqꝫ ad quindecim paulatī per incremēta ſurgentes:quindecim graduum numerū efficiunt: qui in pſalterio myſtice continentur. In hoc propheta idcirco nec reges nec temꝑa ſuntp̄notata: qꝛ eiſdem temporibꝰ ac regibꝰ: quibꝰ oſeephetauerat: ipſe ꝓphetauit. Ex tribꝰ igit̉ generibꝰ

rhetoꝝᵐ hec ſumunt̉ principia: tres ſunt argumentorum ꝑtes: ex quibꝰ inciꝑeſolet omis orator. Aut eniꝫdocibiles: aut beniuolosqaut attentos auditores debet efficere. Hic ꝓphetaa magnitudine cladis ſumens principiuꝫ: eoſqꝫ quiaudituri erāt volens ad penitentiaꝫ prouocare redditattentos admirans futurūmalum: vt ꝯſiderantes venture cladis aſperitatē: ociꝰarriperent penitentiaꝫ. Iohel interpretatur incipiensaut domī deſcenſus. Fatuelv̓o aut latitudo aut oſtiuꝫdei. Tropologice: hoc eſtqui oſtium dei et ſcientiamhabuerit aptam: recte incipit ꝓphetare. Explicit argumentum.

Incipit expoſitio ſcd̓i ꝓlogi in iohel ꝓphetam.Phel filius fatuel ⁊c̄. in iſto proloo quatuortangunt̉. Primo em̄ ꝑſonaiphe deſcribit̉ cum dicit̉. Iituel ⁊cͣ. Secundo ꝓphetia tangit̉ cumſcribit terram ⁊cͣ. Terciomodus agendiſubiūgit̉: ibi. Extribꝰ generibusrhetorum ⁊cͣ.Quarto intentio ꝓphete imprimit̉: ibi. Hic ergo ꝓpheta ⁊cͣ. Litera pſana eſt.b Cruca ⁊cͣ.Hec tangunturin primo capitulo. Eruca ab erodendo dicit̉ vermis qui eroditfrōdes: maxīoleruꝫ. vn̄ dicit̉eruca quaſi eroda. Brucus appellatur fetꝰ locuſte anteqͣꝫ habeat alas. vndedicitur brucusquaſi bracus abracos qd̓ ē breue qꝛ breuisnus eſt vel a breuim qd̓ eſt cōſumere: quia conſumit totū ī circuitu ſuo: iacetei in vno loco etradicitꝰ ꝯmeditfructus: autēvolat appellaỉlocuſta qͣſi lōghaſta: grecihaſticon appellant. Rubigo eſt frugum corruptō: qͣndo ſcilicet tenere fruges noxio rore ꝑcutiunt̉ taꝫ ſpice qͣꝫ culmi vertunt̉ in ruborē minij coloris vel ſynopidis: dr̄ a rubeo. bes. vel dicit̉ a rodo dis. quaſi rodigo. c Effuſum iri ſpiritumſanctuꝫ. hoc tangiturin ſcd̓o ca. g. vel in. a. ẜm quoſdam libros. d Suꝑſeruos dei ancillas ⁊eͣ. hic tangitur illud qd̓ ſcribiturActu. ij. Super ſeruos meos et ſuꝑ ancillas meas indiebꝰ illis effundā de ſpū meo ⁊cͣ. ſumit̉ de iohel̓. ij. gvel de tercio. a. ẜm quoſdam libros. e Id eſt ſupercentum viginti ⁊cͣ. eſt qd̓ dicit̉ Actu .j. Erat autemturba hominū ſimul fere centumliginti ⁊cͣ. f Quifuere in cenaculo ſyon. Act. j. introiſſent in cenaculum aſcenderūt vbi manebant petrus iohannes ⁊cͣ.g Qui centumuiginti ſurgentes incrementa .i. perggregatōeꝫ. h Ab vno vſqꝫ ad quindecim. quiaomēs ꝑticule ab vno vſqꝫ ad quindecim ſimul aggregate faciunt centūuiginti. i Quindecim gradumnumeruꝫ .ſ. in illis quindecim ꝑticulis que gradualesdicuntur. k Qui in pſalterio myſtice ꝯtinētur: qͥaſignificant ꝓfectum virtutum: de quibꝰ agitur in illisxv. pſalmis quas qui habent ſpiritumſanctū haberemerentur. in epiſtola ad paulinuꝫ inuenies pleniusexpoſitōnem omniū iſtoꝝ. l Ex tribus generibusrhetoꝝ. Rhetor .i. orato: dicitur a rheſis quod eſt locutio quia debet eſſe copioſus in verbis. Sunt autē triagenera cauſaꝝ circa que verſatur rhetor: ſicut dicit yſidorus. ij. ety .ſ. deliberatiuum: demonſtratiuum: iudiciale. Oeliberatiuū genus eſt in quo de quibuſlibꝫ vtilitatibus vite quid debeat. fieri aūt debeat tractat̉

Demonſtratiuū eſt in quo laudabilis perſona aut vituperabilis oſtenditur. Iudiciale in quo de ipſius ꝑſone facto aut pene aut premij ſententia datur. In primo ergodatur recte viuendi forma. in ſecundo diſcutiuntur merita. in tercio retribuūtur ſingulis pene vel pręmia. et ī histribus cōſtat totaiſtius libri continētia.l Ex tribus igit̉generibus rhetoꝝi. ex tribus generibus cauſarū circaque verſant̉ rhetores.m Hec ſumunt̉principia .i. hec dequibus principaliter agitur in hoc libro: quia hic agit̉ſicut in illis tribꝰcauſaꝝ generibusde moꝝ information: de meritorumdiſcuſſione de iuſta oīm retributio.ne: quoꝝ primumauditores redditdociles: quia decetvtilia. ſcd̓m redditbeniuolos qͥa agitde ſinguloꝝ propalanda iuſticia: tercium reddit attentos ne incurrāt penas et amittāt premia: iſta tria pertinent ad officiumrhetoꝝ. vn̄ ſubdit̉hic.n Et tres ſūt argumentorum partes ⁊cͣ. argumētuꝫdicit̉. q. argute .i. callide inuentū: vel quaſi arguens mentem. arguit em̄ eaꝫ tanqͣꝫ ignaram: vt intra ſe de ignorantia ꝯfundatur. o Docibiles. inſtruendo. p Beniuolos. precando. q Attentos. excitando. multipliciter exponunt̉ ꝟba iſta. r Hic ergo ꝓpheta ⁊cͣ. Hictangit̉ intentio ꝓphete: que ē ꝓuocare malos ad penitētiam. s A magnitudine cladis. hoc refert̉ ad narrationem cum dicitur. Reſiduū eruce comedit locuſta et reſiduum ⁊cͣ. quia ijſdem temporibus ⁊cͣ. iuxta illaꝫ regulāque datur in fine illius prologi .ſ. Non idem eſt ordo ⁊cͣ.vbi dicitur. In quibus autem prophetis tempus prefertur in titulo: ſub illis eos regibꝰ ꝓphetaſſe ſub quibꝰhi qui ante eos habent titulos ꝓphetauerūt. Cetera plana ſunt. Quod aūt additur in quibuſdam biblijs .ſ. Iohel interpretatur incipiens aut domini deſcenſus non eſtde ꝓlogo iſto ſꝫ poſtilla quedam eſt. Explicit qualiſcunqꝫ expoſitio iſtius ꝓlogi.