Liber

deus ſub rōne abſoluta ē ſubiectū. vnde theologia dicit̉quaſi ſermo de deo. et ſub tractis rōnibus eſt ſubiectū inpartibus ſacre ſcripturę. vt in veteri teſtamēto ſubiectūeſt vt rex creator et gubernator. et in nouo vt humani generis redēptor ⁊ glorificator. et ſic ꝓcedendo magis cotracte in partialibꝰ libris vtriuſqꝫ teſtamenti. Simil̓r idēdeus eſt cauſa effectiua ſacre ſcripture generalit̓. qꝛ totaſacra ſcpͥtura ꝓcedit ꝑ eius reuelatione et in libris ꝑtialibus ē cauſa effectiua. vt reuelator noticie in qͦlibet libroſpāliter cōtente. Sil̓r eſt cā finalis totiꝰ ſacre ſcpͥture: loquēdo de vltimo fine. qꝛ tota ſacra ſcpͥtura ordinat̉ finaliter ad ſuꝑnaturalē beatitudinē ꝯſequendā q̄ cōſiſtit indeo obiectiue. et in ꝑtialibꝰ libris ſub cōtracta rōne. Igit̉in libro danielis deꝰ eſt cā ſubiectiua. effectiua et finalis.ſub rōnibus cōtractis. quod notat̉ in verbo p̄aſſumptocū dr̄. Dedit deus: qd̓ ex principio clauſule reſumit̉. Deꝰem̄ vt rex ſuꝑemines eſt hic ſubiectū. qꝛ vt patebit ex ꝓceſſu libri in eo declarat̉ ſuꝑeminētia regni dei ad regnaterrena. de quo dicit̉ pſalmo. xciiij. Deus magnus dn̄set rex magnus ſuꝑ omnes deos. et pſalmo .xlvj. Superomnē terrā. Et etiā cauſa effectiua in hoc libro ꝓut reuelauit danieli noticiā huius regni. de quo pōt accipi quodſcribitur Sapientie. x. capitulo. On̄dit illi regnum deidedit ſcientiā ſanctoꝝ. Eſt etiā deus cauſa finalis huiuslibri inquantū facit nos ꝑticipes huius regni. vnde dicit̉.Apocal̓. v. ca. Feciſti nos deo noſtro regnum. et ſacerdotes et regnabimus ſuꝑ terram. Cauſa ꝟo inſtrumētaliseffectiua tangitur in verbo ꝓpoſito cuꝫ dicitur. DanielUnde dicitur infra. x. capitulo. Daniel vir deſideriorumintellige verba que ego loquor ad te. Intellexit em̄ Daniel ea que ſcribit in hoc libro. vnde infra. xij. ca. dicitur.Tu autē daniel claude ſermones et ſigna libꝝ ⁊cͣ. Cauſa v̓o formalis huiꝰ libri tangitur cū dicit̉. Intelligentiāomniū viſionū. Circa qd̓ ſciēdū ꝙ duplex eſt forma libriſcꝫ forma tractatus ⁊ forma tractanda. Forma tractatꝰeſt diuiſio huiꝰ libri. qui diuidit̉ ẜm decē viſiones vt patebit ꝓſequendo. duę ꝟo hyſtorie que ponunt̉ in fine libri. nō ſunt de eius integritate. qꝛ nec apud hebreos habentur. Forina tractandi eſt modus agendi. qui in libroiſto eſt viſionuꝫ intellectio. qꝛ viſio nō eſt ꝓphetica niſi ſitintellecta. ⁊ hoc ſiue ſit in ſomno ſiue in vigilia. ſicut pharao vidit ſpicas Gen̄. xlj. et balthaſar vidit manum ſcribentem in pariete Daniel̓. v. Ille dormiens: iſte vigilāsneuter tamē fuit ꝓpheta. quia nō intellexit viſionē. ſꝫ Ioſeph fuit ꝓpheta. quia intellexit viſione pharaonis. ⁊ daniel ſimilit̓. qui viſionē balthaſar intellexit. vnde diciturDanielis. x. ca. Intelligētia opus eſt in viſione .ſ. ad hocꝙ ꝓphetica dicatur. Sciendū tn̄ ꝙ hec viſio dicit̉ triplexſcꝫ ſenſibilis. imaginaria ⁊ intellectualis. Senſibilis viſio eſt. qn̄ aliquid videt̉ exterius. et intelligit̉ ſignificatūipſius. ſicut Daniel vidit ſcriptuꝫ in pariete regis manetethel phares. et intellexit Danielis. v. Imaginaria ꝟoviſio eſt qn̄ in virtute imaginatiua formantur imaginesvirtute diuina ad aliqͥd occultū ſignificandū. ſicut Daniei vidit qͣtuor beſtias aſcendētes de mari ſignificantesquatuor regna. et hoc intellexit Daniel. vij. Uiſio ꝟo intellectualis eſt quādo ſine aliqͥbus imaginibus ſeu fīguris menti ꝓphete veritas reuelatur ſicut danieli cogitatio nabucho. fuit reuelata Danielis. ij. Tu rex cogitarecepiſti in ſtratu tuo qͥd eſſet futurū poſt hec ⁊c̄. Licet em̄ſomniū nabucho. fuerit danieli reuelatū viſione imaginaria. quia ſomniū regis vidit ſomnio ſuo. vt infra dicetur.tamen cogitatio regis non potuit ſic reuelari ſed ſola viſione intellectuali. item in talibus viſionibus p̄dictis aliquando apparet aliqua ꝑſona docens. et ſic frequēter legitur Gabriel angelus apparuiſſe ad docendū danielem.vt infra videbit̉ ꝓſequēdo. Itē viſiones ꝓphetice aliqn̄fiunt in ſomno. aliqn̄ in vigilia. ſicut dictū fuit in principio libri pſalmoꝝ diffuſius. de ꝓpheticis viſionibus. ꝓpt̓quod plura circa viſiones huiuſmodi al̓s a me dicta. inprincipio huiꝰ libri ad p̄ſens omitto. qꝛ poſita ſunt in pͥncipio libri pſalmoꝝ. vbi melius habēt locū cū ſit primus

liber ꝓphetalis ẜm latinos doctores. Et vtroqꝫ modoſcꝫ invigilia et ſomno facte ſunt viſiones danieli. vt iāin parte patet ex p̄dictis et magis in ſequētibus apparet. ⁊ ideo merito dr̄ in verbo paſſumpto. Danieli aūtdedit deus intelligentiā omniū viſionū. ꝓpter qd̓ in eofuit impletū qd̓ dn̄s dicit Oſee. xij. Ego viſione multiplicaui .ſ. in daniele. Cui dedi intelligentiā oīs viſionisꝓphetice: modo p̄dicto: ⁊ tandē a deo data ē ſibi viſioclara diuine eſſentie in patria. ad quā nos ꝑducat quicū patre et ſanctoſpū viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculorūAmen.¶ Explicit collatio ſuꝑ Danielem ꝓphetam.¶ Incipit Daniel ppheta.¶ Caplm .ſ.Ano tercio Ioacim ⁊cͣ. Liber Danielis diuidit̉ in tres ꝑtes. in ꝑtemꝓhemialem ⁊ partē executiua ſiueprincipalem. in pͥncipio ſcd̓i capl̓iin āno ſcd̓o. ⁊ ꝑtē incidētalē in pͥncipio. xxx. c. Et erat vir. circa pͥmūdeſcribitur ſapīa collata diuinitusactori huiꝰ libri .ſ. danieli. vbi ſic ꝓcedit̉. qꝛ pͥmo p̄mittunt̉ quedā ad ſapīam diſponētiaſcd̓o deſcribitur collata ei ſapīa: ibi. Pueris autē his.Tercio ponunt̉ quedā ad hoc ſeq̄ntia: ibi. Fuit auteꝫdaniel. Prima adhuc in tres ẜm ꝙ in daniele deſcributur tria ad ſapīam diſponētia. Primū ē humilitas ſtatus. ſcd̓m nobilitas ortus: ibi. Et ait rex aphanē. Tercium ſobrietas victus: ibi. Propoſuit aūt daniel. Circa primū notādū ꝙ dr̄ Prouer .xj. Ubi humilitas ibiet ſapīa. iō dn̄s qͥ ꝑuiderat danielē diuina ſapīa decorari ꝑmiſit eū pͥus humiliari. qꝛ cū eſſet de ſemine regio vt dicet̉ .jͣ. ꝑmiſit tn̄ eū captiuari ꝑ regē babylonisq̄ venit ꝯͣ hierl̓m ⁊ ſpoliauit eam. ⁊ hoc eſt qd̓ dicitur.a ¶ Anno tercio ⁊cͣ. ⁊ pꝫ vſqꝫ ibi. Et ꝑtem vaſoꝝ domꝰdei. Ex quo pꝫ ꝙ iſte nabuch̓. fecit reuerētiā deo celi qͦcolehatur hierl̓m. qꝛ nō abſtulit inde oīa vaſa miniſterij. ſꝫ aliqͣ reliqͦt ad cultū dei. Item qꝛ illa q̄ aſportauitnon applicauit humanis vſibus. ſicut fecit balthaſarnepos ſuus. ꝓpter qd̓ fuit punitus a dn̄o. vt dicet̉. jͣ. v.ca. ſꝫ poſuit ea in loco ſacro ẜm ſuā eſtimationē .ſ. in tēplo dei ſui. et hoc eſt qd̓ dr̄ hic. ¶ Et aſportauit ea interrā ſennaar .i. in babyloniā q̄ primo vocata eſt ſennaar. ⁊ poſtea dicta eſt babylonia. a turre ibi edificataa filijs noe. vt hr̄ Gen̄. xj. In domū dei ſui ⁊c̄. ⁊ pꝫ. Circa iſtaꝫ partē tria ſunt hic dubia. Primo qͥs fuerit iſtenabuch̓. qꝛ plures legunt̉ fuiſſe ſic noīati. ſcd̓o qͥs iſteioacim eadeꝫ rōne. tercio qͣre nabuchodonoſor venitcōtra eū in p̄liū. Ad primū dicendū ꝙ iſte nabuchodonoſor fuit magnus. ⁊ dr̄ a magnitudine operū. qꝛ regnum chaldeoꝝ qd̓ ante ipſum erat parnū valde ampliauit et monarchiā fecit ſicut Rarolus magnꝰ dicit̉ſic a magnitudine opeꝝ: quia primꝰ de regibus frācoꝝadeptus eſt romanū imperiū. Dicit̉ aūt in aliquibushiſtorijs ꝙ nabuch̓. iſte primo vocatꝰ eſt hoc nomine.⁊ hoc ab euentu. qꝛ qn̄ de nouo fuit natus. fuit in ſiluāꝓiectus et dimiſſus. ſꝫ ex diuina ordinatione venit capra ſilueſtris puerū iactans. qꝛ ſcriptū eſt in pſalmo.Cuſtodiens ꝑuulos dn̄s. bubo etiā aduolauit ſuꝑ arborem iuxta puerū. quē leproſus ꝑ nemus tranſiensvidit et cepit admirari. qꝛ illa auis parū apparet de dieꝓpter quod diligētius attendēs vidit caprā ſactanteꝫpuerū ſub arbore quem aſſumēs nutriri fecit. ⁊ eū nabucho. ab euentu vocauit: nabuch̓. em̄ bubo dicitur inilla lingua chodo capra. noſor leproſus. ⁊ pꝫ ꝙ nō fuitille nabuchodonoſor ſub quo hiſtoria Iudith diciturfuiſſe: quia ille fuit poſt iſtū ꝑ magnū tēpus. ⁊ cōmuniter dicitur ꝙ fuit filius cyri. quia hyſtoria Iudith fuitpoſt reditū captiuitatis babylonice vt patet ibidem.Ad ſecundū dicendū ꝙ iſte ioacim fuit filius ioſie regis iuda. qui captiuato fratre eius Ioacham per regem egypti. ab eodem rege egypti conſtitutus eſt rex