Danielis
¶ Incipit ꝓlogꝰ ſancti hieronymi in danielē ꝓph̓am.Anielē ꝓphetā iuxta ſeptuaginta interp̄tes dn̄i ſaluaVtoris eccl̓ie nōlegūt: vtētes theodotioniseditōe. et hoc cur accideritneſcio. Siue eniꝫ qꝛᵇ ſermochaldai̓cus ē: ᶜ ⁊ quibuſdaꝫꝓprietatibꝰᵈ a nr̄o eloqͥo diſcrepatᵉ noluer̄t ſeptuaginta interp̄tesᶠ eaſdēᵍ līgue lineasᵇ ī trāflatōe ẜuare: ſiueſub noīe eoꝝ ab alio neſcioqͦ non ſatis chaldeā linguāſciēte editꝰ ē liber: ſiue alid̓qͥd cauſe extiterit ignorās:hͦ vnū affirmare poſſum ꝙmultū a veritate diſcordet⁊ recto iudicio repudiatusſit. Sciendū qͥppe danielēmaxime ⁊ eſdrā: hebraicisqͥdē lr̄is: ſꝫ chaldeo ẜmone
cōſcriptos: ⁊ vnā hieremiepericopē: iob qͦꝫ cū arabicalingua plurimā hr̄e ſocietatē. Geniqꝫ ⁊ ego adoleſcētulusᵏ pꝰ qͥntiliani ⁊ tullij lectionēˡ ac flores rhetoricosᵐ cū me in lingue huiꝰ piſtrinū recluſiſſem: ⁊ ml̓to ſudore ml̓toqꝫ tꝑe vix cepiſſem:anhelātiaº ſtridētiaqꝫ vbareſonareᵖ ⁊ qͣſi ꝑ criptā ambulansq rarū deſuꝑ: lumenaſpicerem:ᵍ impegiᵉ nouiſſimeᵛ in danielēˣ ⁊ tāto tedioaffectꝰ ſumʸ vt deſperatōneſubita oēm laborē vetereꝫvoluerim ꝯtemnere. Ueruadhortāte me qͦdā hebreo:⁊ illd̓ mihi crebriꝰ ſua līguaingerēteᵇ labor improbusoīa vincit. qͥ mihi videbarſciolus inter eos cepi rurſus diſcipulus eſſe chaldaicus. Et vt verū fatear vſqꝫad pn̄tē diē magis poſſum
liorofibitteentirda &ꝰendp̓shfi.latoris.Anielē ꝓph̓am ⁊cͣ. Iſtū ꝓlogū dirigitHiero. paule ⁊ euſtochio. ad qͦꝝ petinē trāſtulit librū iſtū ⁊ ꝯtinettres ꝑtes. In pͥma excitat ad attentionē ſignificans libri difficultatē vſqꝫ ibi.Hec idcirco refero vt difficultatē vob̓ danieoſtenderem. Irſcd̓a diſpoīt acdocilitate ſignificans libri ꝯtinētiā. et in qͦ ordīeſit ve. teſta. queincipit ibi. Queapd̓ hebreos ⁊cͣ.In tercia partecaptat beniuolētiā on̄dēs oꝑisvtlitatem: ibi.Un̄ obſecro vos⁊cͣ. qͣꝫtuꝫ ad primā ꝑteꝫ nota. ꝙon̄dit libri difficultatē ex tribꝰPrimū eſt in cōꝑatōe ad alioꝝtrāſlatōeꝫ .ſ. lxx.qͥa a veritatedat repudiata eſt. et hocintēdit pͥmo cūdicit. danielemphetā ⁊cͣcūdū eſt ex libriſcriptura. qꝛ lr̄ischaldaicis non hebraicis ſcriptus ē. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit.Sciendū quippe ⁊cͣ. Terciū eſt ex ſuo ſtudio et labore:quod tercio exprimit dicēs. Deniqꝫ ⁊ ego adoleſcētulus. In ſcd̓a ꝑte que incipit ibi. Qui apd̓ hebreos ⁊cͣ.diſponit ad docilitatē ꝑ tria. Primū eſt qͣꝫtū ad contiuentiā huiꝰ libri. cōtinet em̄ liber iſte apocriphā ꝑtem⁊ hyſtoriā ſuſanne. hymnū pueroꝝ. ⁊ belis draconiſqꝫfabulas. que nō reꝑiunt̉ in hebraica veritate ⁊ que cotra hoc opponant̉ ab hebreis ponit hierony. cū dicit.Audiui ego quendā ⁊cͣ. Scd̓m eſt qͣꝫtū ad ſitū huiuslibri in ſerie libroꝝ vete. teſta. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit. Superqua re ⁊cͣ. Terciū eſt qͣꝫtū ad ea que opponunt̉ a porphyrio cōtra hunc libꝝ: ibi. Que aūt ex hoc ꝓpheta ⁊cͣ.In tercia parte que incipit ibi. Unde obſecro vos ⁊cͣ.captat beni uolentiā ſignificans oꝑis vtilitatē. ꝓ quarogat paulā et euſtochiū vt fundant ꝓ eo p̄ces ad dominū. ⁊ ſubdit ibi ꝙ parū curat de emuloꝝ iudicio quiin vtranqꝫ ꝑtem declinant aut amore aut odio. Et ſiciſte ꝓlogus terminat̉. His viſis lr̄e inſiſtamus. b ¶Sermo chaldaicus eſt. qꝛ iſte liber fuit chaldaico ſermone et chaldaicis lr̄is ſcriptus. c ¶ Quibuſdā ꝓprietatibꝰ. lr̄e em̄ chaldeoꝝ numero ⁊ ſono cōcordantcū hebraicis. diſcrepāt tn̄ caracteribus .i. figuris. ſicutdictū eſt ſupra circa principiū expōnis ꝓlogi in librosRegum. d ¶ A noſtro .i. hebraico quod dicit ſuū. qꝛinterpres erat ⁊ de ipſis noticiā iam habebat.e ¶ Noluerūt. lxx. interp̄tes. quia chaldaicus erat ſermo qui in quibuſdā diſcrepat ab hebraico.f ¶ Eaſdam lineas .i. caracteres vel figuras.
m ¶ Cū me in lingue huiꝰ piſtrinumrecluſiſſeꝫ .i. cū mein laborē addiſcendi līguā chaldaicāimmiſiſſeꝫ. Piſtrinū appellat̉ locusin qͦ ꝑiſtrit̉. ⁊ ſicutait Iſidorꝰ in .xv.ethy. Piſtrinū dr̄ qͣſi pilis tritū. qꝛ pilo antea tundebantgranū: vn̄ ⁊ apud veteres nō molitores ſꝫ diſtores dictiijſi fiſſores a findendis granis frumēti. mole em̄ vſus nōerat. ſꝫ granū pilo findebāt. Et qꝛ ibi erat magnus laboranteqͣꝫ ꝑficeret̉. iō dicit ſe priſtrino r̄cluſiſſe .i. ml̓tis laboribus ſe cōmiſiſſe. Et ad lr̄am ſerui recludebant̉ antiquitus vt grana tererēt in piſtrino. Et qn̄qꝫ ꝓpter hoc ponit̉piſtrinū ꝓ pena ſeruili. ⁊ ip̄e redegerat ſe in magna ſeruitutē addiſcēdi linguā illā. n ¶ Anhelātia .i. habitū velſpm̄ emittētia. ab anhelo anhelas qd̓ eſt anxiari vel halitū emittere. qꝛ cū multis aſpiratōibꝰ formant̉ in guttureverba chaldaica. o ¶ Stridētiaqꝫ fortit̉ reſonantia. qꝛcū vehemēti reꝑcuſſione linguei ferunt̉ int̓ dentes. ⁊ iōſtridēt in emiſſiōe. p ¶ Et qͣſi ꝑ criptā ambulās. criptaidē eſt qd̓ cauerna. dicit gͦ ſe qͣſi ꝑ criptā ambulare q̄ obſcura ē. qꝛ ſol ibi nō lucet. vt ꝑ hoc lingue illiꝰ obſcuritatēſignificet. q ¶ Rarū .i. paruū. r ¶ Lumē deſuꝑ aſpicere. ſupple cepiſſem .i. cū cepiſſem paꝝ intelligere. ſicut ille qͥ ambulat ꝑ criptā qn̄ deſuꝑ venit lumē. incipit viamvidere. s ¶ Impegi .i. ceſpitaui. t ¶ Nouiſſime. poſtmultos labores. v ¶ In danielē .i. ſuꝑ libꝝ daniel̓ quētranſferre volebā. ⁊ ẜm iſtā ſignificationē impingere neutrum eſt. vel impegi .i. fortiter me impuli. In danielem .i.ad tranſferendū librū danielis. et ſic impingere actiuumeſt. x ¶ Et tanto tedio affectus ſum in tranſferendo.y ¶ Ut deſperatōne ſubita. q̄ in trāſlatōis exordio me inuaſit. ¶Oēm veterē laborē. quē ſuſtinuerā in addiſcēdolinguā chaldaicā. a ¶ Ingerēte .i. inferēte vel ſuggeyllorente. b ¶ Labor im. oīa vincit. illud ſcribi
g ¶ Lingue. chaldaice. h ¶ In trānatione ſua ſeruare.et iō nec legibilis erat eoꝝ trāſlatio ignorātibꝰ lr̄as chaldeoꝝ. qꝛ ſcripta erat chaldaicis lr̄is ⁊ greco ẜmone et cūhoc multū a veritate diſcordabat. vn̄ recte repudiata eſt.i. repulſa ⁊ abiecta ab eccleſijs. i ¶ Unā hieremie pericōpen .i. deciſioneꝫvel ꝑtē. a peri qd̓ ede. ⁊ cope qd̓ ē ceſſio. iſtā pericopenappellat lamētationes.k ¶ Poſt qͥntiliani⁊ tulij lectionem .i.ſtudiū .i. poſtqͣꝫ ſtuduerā in libris qͥntiliani ⁊ tullij.l ¶ Ac flores eiꝰ rethoricos. hoc dicitꝓpt̓ tulliū qui fuitmaximꝰ rhetoꝝ iucuiꝰ rhetorica ſtuduerat hieronymꝰ
VY v