Liber

congregabo reliqͥas gregismei de oībꝰ t̓ris ad qͣs eiecero eos illucᶠ ⁊ conuertā eosad rura ſuaᵍ ⁊ creſcēt ⁊ multiplicabūt̉:ʰ ⁊ ſuſcitabo ſuꝑ eos paſtores ⁊ paſcēt eosNon formidabūt vltra: ⁊nō pauebūt:ᵏ ⁊ nullus queret̉ ex nūero dic̄ dn̄s. Eccedies veniūt dic̄ dn̄s:ᵐ ⁊ ſuſcitabo dd̓ germen iuſtū: ⁊regnabit rex ⁊ ſapiens erit

l̓ ⁊ faciet iudiciūq ⁊ iuſticiāī t̓raʳ ī diebꝰ ill̓ ſaluabit̉ iuda:ˢ ⁊ iſrael habitabit ꝯfidenter. Et hͦ eſt nomē qd̓vocabūt eū dn̄sʸ iuſtus nr̄.ˣPropter hͦ ecce dies veniunt dic̄ dn̄sʸ ⁊ n̄ dicēt vltraviuit dn̄s qͥ eduxit filios iſrael de terra egypti: ſꝫ viuitdn̄s qͥ eduxit ⁊ adduxit ſem̄domus iſrael de terra aquilonis ⁊ de cūctis terris ad

gregaret in vnum .i. in vnum ritū fidei xp̄iane de varijsſectis gentiū ⁊ iudeoꝝ in quibus erant diſperſi.f ¶ Et ꝯuertā eos ad rura ſua. ager aūt dn̄icus eſt eccleſia⁊ ſicut dr̄ ager vnus ꝓpter vnitatē vniuerſalis eccl̓ie: itapn̄t dici plures agri: ꝓpter diuerſas ꝓuincias in qbus viget cultꝰ xp̄i: ⁊ ꝓpt̓diuerſa loca huiccultui ꝯſecrata adq̄ ꝯueniūt fideles.⁊ dicūt̉ hic rura. inhebreo aūt habet̉:Ad maneria ſua. ꝑqd̓ clarius ſignant̉loca deo dicata.g ¶ Et creſcēt ⁊ ml̓tiplicabūtur. ſicutpꝫ impletū ꝑ multiplicatiōeꝫ fideliūh ¶ Et ſuſcitabo ſr̄eos paſtores. ſciliꝫxp̄m qui ē pͥncepspaſtoꝝ ⁊ apl̓os etſucceſſores eoꝝ.i ¶ Non formidabūt vttra. iſtud refert̉ ad ſtatū triūphantis eccl̓ie qͥ ſil̓ currit cū ſtatu eccl̓ie militantis a tꝑepaſſionis xp̄i ꝑ quā aꝑta fuit ianua celeſtis. in illo ꝟo ſtatu formido nō habet focū: ſꝫ firma ſecuritas ⁊ eterna.k ¶ Et nullus queret̉ ex numero .ſ. p̄deſtinatoꝝ de qͦ nullus deficiet ab aſſecutione celeſtis patrie.l ¶ Ecce dies. Hic ꝯn̄r deſcribit̉ ꝯditio congregatiōis .ſ.xp̄i dei veri et hoīs: cuius vera hūanitas oſtendit̉ ibi.m ¶ Suſcitabo dauid germen iuſtum. quia factus ē rexex ſemine dauid ẜm carnem. ad Ro. j.n ¶ Et regnabit rex. ꝓpter qd̓ dicit Math̓. vlti. Data eſtmihi omnis poteſtas in celo ⁊ in terra. o ¶ Et ſapienserit. ſapīa iucreata ⁊ creata. p ¶ Et faciet iudiciū diſcretionis in pn̄ti diſcernendo fideles ab infidelibus vocando aliquos ad fidē ⁊ alios dimittendo ſuo iuſto iudicio:licꝫ nobis occulto: ⁊ iudiciū diſcuſſionis in fine mundi.Et iuſticiā. dando legem euangelicā q̄ ꝯtinet ꝑfectāiuſticiā: ⁊ in fine mundi ꝓferendo iuſtam ſnīam de retributione bonoꝝ: ⁊ punitiōe maloꝝ: vt hr̄ Math̓. xxv.r ¶ In diebus illis ſaluabit̉ iuda .i. quicūqꝫ vere ꝯfitenscorde ⁊ ore nomen domini: ⁊ ꝙ iſte ſit intellectus pꝫ nonſolum per expoſitores latinos ſed etiam hebreos. quiaGeneſis. xlj. dicit quedā gloſa hebraica. Poterit ne diciꝙ redemptor ſit leuans facies .i. acceptor ꝑſonaꝝ. ⁊ ſubditur ibi. abſit. ſed oēs ꝯfitētes ei corde ſuo ⁊ ore ⁊ oꝑibus ſaluabit. ſicut ſcriptū eſt hieremie. xxiij. In diebus illis ſaluabit̉ iuda. ac ſi dicat ꝯfitentes ei. hec glo.s ¶ Et iſrael habitabit ꝯfidenter. iſtud refertur ad ſtatūeccleſie triūphantis vbi eſt ſumma ſecuritas.t ¶ Et hoc ē no. qd̓ vo. eū do. In hebreo habet̉ nomē dn̄itetragrāmaton. qd̓ nō pōt dici niſi de deo vero. Dicit .n.Ra. moy. li. directiōis ꝑplexoꝝ ꝙ hoc eſt nomen impoſiſitū a deo ad ſignificandū eſſentiā diuinā ẜm ſe abſqꝫ aliquo reſpectu ad creaturā: ꝓpter hoc eſt oīno incōmunicabile. Alia ꝟo noīa aliquo mō cōmunicabilia ſunt: ſicuthoc nomen dn̄s cōicatur magnis ꝑſonis hn̄tibus ſubiectos: ⁊ qͥ ꝓmouit aliquē dr̄ eius creator: ſicut cōiter dr̄ ꝙꝓmotus eſt creatura eius. ſimiliter hoc nomen deus: qꝛiudices dicunt̉ dij. Exo. xxij. Utriuſqꝫ .n. cauſa ad deos ꝑueniet. Et ꝑ hoc pꝫ diuinitas vera ipſius xp̄i. hoc aūt nomen apud hebreos dr̄ ineffabile: ⁊ iō tranſlator loco ipſius poſuit nomen cōmune: ⁊ hoc modo tranſfert̉ dictumnomen vbicūqꝫ in veteri teſtamento inuenit̉. Aliqui dicūt ꝙ hͦ nomē dn̄i tetragāmatō nō dr̄ de deo tm̄modo: ſꝫetiā de alijs: ꝟbi gr̄a Ezech̓. vlt̓. dr̄: Et nomē ciuitatꝭ dn̄s⁊ vbi habemus dn̄s: in hebreo hr̄ tetragāmaton: gͦ hͦ nomen tetragrāmaton quod ſtat hic ꝓ ciuitate: nō dicitude deo. Item Gen̄. xxij. vocauit abraā nomē loci illiꝰ dn̄s

videt. ⁊ vbi habemus: dn̄s in hebreo habet̉ nomē dn̄itetragrāmaton. Item Iudi. vj. legit̉. Edificauit ergoaltare dn̄o vocauitqꝫ illud dn̄i pax. vbi in hebreo habet̉ nomen dn̄i tetragāmaton. Item Exo. xxv. Edificauit moyſes altare dn̄o ⁊ vocauit nomē eiꝰ dn̄s exaltatio mea vbihabemus dn̄s:in hebreo hr̄ nomē dn̄i tetragrāmaton: ſꝫ iſta noderogant dictisRa. moy. qꝛ nullum p̄dictoꝝ nominat̉ noīe deiꝓprio ⁊ abſolute: ſꝫ a qͦdam effectu dei: ergo nullus homo ꝓprie⁊ abſolute vocatur deus: ſꝫ cumquadā ꝯnotatōne ⁊ ab aliqͦ effectu dei: ſicut ml̓ti ſūt vocati deodatus dominuſdedit: ⁊ ſimiliterde pluribus tam hominibus qͣꝫ locis: ſicut eſt in locisallegatis ſupra: vt pꝫ intuenti. Uerūtamē in pͥma auctoritate dicente. Et nomen ciuitatis. dn̄s debet addiibidem. vnde tranſlatio chaldaica hꝫ nomen ciuitatꝭ:exponēt a die a qua faciet dn̄s deſcendere diuinitateꝫſuam ibidem. ⁊ ſic patꝫ ad alia: quid ſit dicendū: quiaſemꝑ cum aliqua cōnotatione ponitur dictum nomēqn̄ ponitur ꝓ alio qͣꝫ ꝓ vero deo.v ¶ Iuſtus noſter. id eſt iuſtificans nos: d qd̓ etiamon̄ditur eius diuinitas cuius ꝓprium eſt iuſtificare impiū. Sciendū aūt ꝙ hebrei ne ex hac auctoritate cogerent̉ xp̄i diuinitate confiteri quē expectant futurumhoīem purum: moyſen tamen ſanctiorē: dicunt ꝙ littera h̓ebraica talis eſt. Et hoc eſt nomen eius qui vocabit eū dn̄s iuſtus nr̄: ta ꝙ nomen dn̄i tetragrāmaton quod ſoli deo ꝯuenit: non dicitur hic de meſſia ẜmeos: ſed de deo qui vocabit eum ad redemptionemiudeorum: ⁊ ipſi poſſunt ſic mutare litteram defacili:quia dictio hebraica que hic ponitur .ſ. eſſer indifferenter accipitur ꝓ qui ⁊ ꝓ qd̓. Item vocabunt euꝫ ⁊vocabit eū eiſdem literis hebraicis penitus ſcribunt̉:ſꝫ varie punctant̉. que punctatio pōt valde defacili fieri: ⁊ ꝙ iudei talem falſitatem fecerint in hoc loco pꝫ ꝑlxx. interp̄tes qͥ fuerūt iudei valde litterati: ⁊ in hoc loco ſic tranſtulerūt. Et hoc eſt nomen qd̓ vocabunt eūdn̄s Iuſtus noſter. nec tamen ꝑ hoc reuelauerūt diuinitatem chriſti ptolemeo regi quam intendebant eicelare ẜm ꝙ dicit hiero. in pluribꝰ locis: qꝛ ꝓ noīe dn̄itetragrāmaton tranſtulerūt nomen grecum ſignansdn̄m: ſicut hoc nomen dn̄s ponitur in tranſlatione latina: quod nomen nō ſolum dicit̉ de deo ſed de quolibet homine magno. Falſitas etiam p̄dicta pꝫ ꝑ traſlationē chaldaicam que ſic habetur in hoc loco: Et h̓eſt nomen quod vocabunt ei ⁊cͣ.x ¶ Propter hoc. Hic ꝯſequenter ponitur tanti beneficij recognitio cum dicitur.y ¶ Et non dicent vltra viuit dn̄s ⁊cͣ. quia ſicut ad p̄ſentiam maioris luminis minus obfuſcatur: ſic adueniente beneficio incarnationis ieſu xp̄i ⁊ redemptionis noſtre ꝑ eum facte obfuſcata ſunt oīa beneficia etquaſi obliuioni data que fuerūt in veteri lege tāqͣꝫ modica aut nulla reſpectiue. z ¶ Sed viuit dn̄s qͥ eduxit ⁊ adduxit ⁊cͣ. quod nō poteſt intelligi de ritu captiuitatis babylonice: qꝛ illud beneficiū quaſi incomꝑabiliter minus fuit qͣꝫ eductio filioꝝ iſrael de egypto intot ſignis ⁊ mirabilibus diuinis: ⁊ in tanta multitudine ꝙ erant ſexcenta milia abſqꝫ mulieribus ⁊ ꝑuulis: