Eſaie

Homus iacob venite ⁊ ambulemus in lumine dei nr̄iProieciſti em̄ populū tuūdomū iacob: qꝛ repleti ſūtvt olim.q ⁊ auguresʳ habuerūt vt philiſtum: ⁊ puerisalienis adheſerūt.ᶜ Repleta eſt terra argento ⁊ auro⁊ nō ē finis theſauroꝝ eiusEt repleta ē terra eiꝰ eqͥs:⁊ innumerabiles quadrigeeiꝰˣ Et repleta ē terra eiusydolis. Opus manuū ſua-

rum adorauerūt: qd̓ fecer̄tdigiti eoꝝ. Et incuruauitſe hō: ⁊ huiliatus ē virᶻ Neergo dimittas eis.ª Ingredere in petrā: ⁊ abſcōdere īfoſſa humo a facie timorisdn̄i: ⁊ a gl̓ia maieſtatis eiᵇOculi ſublimis hominishumiliati ſuntᶠ ⁊ incuruabit̉ altitudo viroꝝ.ᵍ Exaltabit̉ aūt dn̄s ſolꝰ ī die illa:qꝛ dies domī exercituūⁱ ſuꝑoēm ſuꝑbūᵏ ⁊ excelſūˡ ⁊ ſuꝑ

n¶ Domus iacob ⁊cͣ .i. ī lumine fidei xp̄iane.o ¶ Proieciſti. Aliqui doctores noſtri hanc literam ⁊ſequentē vſqꝫ ad ſextū capl̓m exponūt cōſequēter adp̄cedentē: reterendo eā ad tp̄us xp̄i dicētes ꝙ in iſtiscapitulis deſcribitur pena iudeoꝝ ꝓpter mortem xp̄i:ſed hoc non videtur mihi. qꝛ h̓premittitur culpa pene que deſcribitur ī ſeq̄ntibꝰ. Culpa autem iſta eſt principaliter multiplicatō idolat̉evnde ſubditur.Et repleta ē terra eius idol̓ ⁊cͣ.Atēꝑe autē xp̄i⁊ an̄ per longuꝫtempus vſqꝫ addeſtructione ciuitatis hieruſaleꝫ per romāosque fuit īductapropter mortēxp̄i: vt patꝫ Luce. xix. Non fu.it idolatria apud iudeos: immo etiam mirabiliter horruerūt: intantū ꝙ cū herodes ſub quo natus fuit chriſtus ſupra portam templi poſuiſſet aquilam auream:quod eſt ſignum romani dominij: eo ꝙ regnuꝫ iude receperat a romanis: non ad hoc ꝙ illa aquila adoraretur. ſed ſolum ad porte decorem ⁊ imperatoris honorem. ⁊ tamen iudei zelo legis accenſi dicentes nō eſſelicitum aliquam imaginem quacunqꝫ de cauſa eē ī tēplo vel circa templū illam ad terram deiecerunt: ſcientes tamen ꝙ ex hoc imminebat eis mortis periculuꝫſicut et ꝯtigit. quia plures rōne huius facti fuerūt abherode occiſi. Itē tꝑe Tyberij ſub quo paſſus ē xp̄s:pylatus iudee prefectus imaginē ceſarꝭ portari fecitin hieruſalē. quod cum cognitu fuiſſet a iudeis in magna multitudine venerunt ad pylatū rogantes vt illāauferret: aſſerentes eis nō eſſe licitū aliquā imagineꝫeſſe intra ciuitatē. ⁊ pylatus videns multos eſſe paratos magis mori qͣꝫ permittere imagines in ciuitate fecit illas in ceſariam deportari ad precauenduꝫ diſſenſionem populi. Et ſimile factum legitur tꝑe Gaij quiſucceſſit Tyberio: eo ꝙ ꝑetronius iudee p̄fectus volebat imaginē ceſaris ad hieruſalē portare: vt refert ioſephus libro de iudaico bello: et ideo ſaluo meliori iudicio mihi videtur ꝙ hec litera ⁊ ſequēs vſqꝫ ad ſeptimū capitulū referēda ē ad tp̄s precedēs captiuitateꝫbabylonicā: que fuit inducta ſuper iudeos maxime ꝓpter idolatriam que tunc in eis multuꝫ viguit: vt patet ex. iiij. Regum. ⁊. ij. Paralip. Igitur ẜm hanc ſententiā lr̄a iſta in qua Eſaias reuertitur ad deſcribēdāpunitioneꝫ regni iude: quam deſcribere ſupra inceperat vt ſupra dictum eſt: prima in duas ꝑtes diuiditurqꝛ primo exprimitur culpa. ſecundo ſubditur pena debita ibi. Non ergo dimittas. Circa primuꝫ dicit ꝓpheta. o ¶ Proieciſti em̄ populū tuum domuꝫ iacob. i.ꝓijcies. Loqͥtur em̄ de futuro per modū preteriti propter certitudinē ꝓphetie que fuit impleta quando nabuchodonꝯſor iudeos dehierl̓m ⁊ de iudea eiecit ⁊ captiuos ī bahylonē duxit. Cōſequēter on̄ditur rō dictecaptiuitatis cū dr̄. p ¶ Quia repleti ſunt vt olī. Inhebr̄. hr̄. Repleti ſunt ab oriēte .i. magica arte q̄ reꝑtafuit in ꝑte oriētali reſpectu iudee. vn̄ ⁊ Balaam ariolus ⁊ magus habitabat in partibus orientis vt habetur Numeri. xxiiij. ⁊ eadē ſnīa eſt in tranſlatōe cōi cūdr̄. ꝑ ¶ Repleti ſūt vt olim. quia a tꝑe iudicū iudeiceperūt magicis vti. q ¶ Et augures .i. diuīos diuinatione ſuperſtitioſa: tamen augurium proprie ē di-

uinatio per garritum ⁊ volatum auiū. r ¶ Habuerūtvt philiſtijm. qui talibus intendebant. Sciendū tamenꝙ aliqua diuinatio per garritū ⁊ motū auiū eſt licita: videlicet inqͣꝫtū ſe extendit cognitio naturalis. Aues em̄ ⁊bruta aīalia citius ſentiūt immutatōꝫ aeris: eo ꝙ nō habent intellectuꝫ diſtrahentē vim ſenſitiuā. ⁊ ẜm talē immutatiōꝫ incipiūtgarrire vel moueride loco ad locū alit̓ꝙͣ ante. ad quod ſequitur plunia vl̓ ſiccitas vel ventus velhm̄ōi ẜm diuerſitatem nature auiumvel brutoꝝ. et ex tali experiētia cognoſcunt homines: ꝙtal̓ garritus ſeu volatus eſt ſignū effectꝰ naturalis ſeq̄ntis. ⁊ hoc modo etiam naute prenoſticant de futura tempeſtate per motuꝫdelphinorum in ſuperficie maris. ſed ſi diuinatio talis extēdatur ad actushumanos qui dependent ex libero arbitrio: ſuperſtitioſa ē talis diuinatio qua vtebantur iudei ſicut ⁊ philiſtei.s ¶ Et pueris ⁊cͣ. exercentes in eis vicium ſodomiticuꝫ.vt dicunt cōmuniter expoſitores noſtri. Rabi Salomōꝟo exponit aliter diceus. ꝙ iudei accipiebant vxores alienigenas ydolorum cultrices. ſicut dicitur de Salomōetercio Regū vndecimo. Et filij qui naſcebantur ex eis ſequebātur idolatriā matrum. et ſic iudei faciebant filiosalienos a cultū dei. t ¶ Repleta eſt terra argento ⁊ auro ⁊cͣ. in hoc tangitur peccatum auaricie ad quod iudeiſemper fuerunt ꝓni. v ¶ Et repleta ē terra eius equis⁊cͣ. in hoc tāgitur peccatū diffidētie. quia in defenſione ꝑtalia contra aduerſarios magis confidebant qͣꝫ de diuioauxilio. x ¶ Et repleta eſt terra eius idolis ⁊cͣ. Hic tāgitur peccatum eoꝝ multiplicis idolatrie. ⁊ qͣꝫtū ad idolorum fabricationem. ⁊ qͣꝫtum ad veneratōem. ideo ſubditur. Opus manuū ſuaꝝ adorauerunt. ⁊ ſubditur.y ¶ Et incuruauit ſe homo. idolis inclinādo. Omnia em̄iſta peccata multiplicata fuerunt inter iudeos an̄ captiuitatē babylonicā. vt patet. iiij. Regum. ⁊ maxime tempore Manaſſe. iiij. Reguꝫ. xxj. z ¶ Ne ergo dimittaseis. Premiſſa culpa hic ꝯnter deſcribitur pena. ⁊ primoin generali. ſcd̓o magis in ſpeciali ca. ſequenti. Prima induas. quia primo deſcribit penā. ſecundo oſtēdit medelā. ibi. Quieſcite. Circa primū dicit ꝓpheta. z ¶ Ne eigo dimittas. quaſi diceret. exquo faciunt iſta turpia vt p̄miſſū ē nō eſt dimittendū tantum de decus culpe ſine decore iuſticie. Conſequenter conuertit ſermone ſuum adpopulū dicens. a ¶ Ingredere in petrā ⁊ abſcondere⁊cͣ. quia multi d̓ populo timore regis nabuch. ⁊ exercitꝰeius abſcōderūt ſe ī cauernis petraꝝ ⁊ in foſſis terre.b ¶ A facie timoris dn̄i .i. ip̄iꝰ nabuch. a deo miſſi ad puniendū p̄dicta peccata: qui fuit in hoc flagellū domini.c ¶ Et a gloria maieſtatis eius .i. a maieſtate eius gl̓ioſaquia fecit nabuchodonoſor venire cum valde magna etexcellenti poteſtate cui nullus de regno iude potuit reſiſtere. iō ſubditur. d ¶ Oculi ſublimis homīs. id eſt Sedechie regis qui eleuatus in ſuperbiaꝫ rebellauerat chaldeis. e ¶ Humiliati ſunt. quia fuit captus ⁊ exoculatꝰvt habetur quarto Regum .xxvv. f ¶ Et incuruabituraltitudo viroꝝ. qꝛ viri bellatores fuer̄t occiſi ⁊ captiuatig ¶ Exaltabitur autem ⁊cͣ .i. tūc apparebit eius potētia īpuniēdo peccatores. ideo ſubditur. h ¶ Quia dies domini. id eſt tempus vindicte eius. i ¶ Suꝑ oēm ſuꝑbūid ē corde elatū. k ¶ Et excelſū .ſ. ex ambitōe. lQ