Prologus

¶ Incipit prologus ī Eſaigm ꝓphetam.QEmo cum proMVphetasᵇ verſibuſMOeiderit eē deſcri(gLpͥtos: metro eosFeſtimet apud hebreos ligaO riᵈ ⁊ aliquid ſil̓e hr̄e de pſal

mis vel oꝑbꝰ SalomonisSꝫ quod ī Demoſthene ⁊Tullio ſolet fieriᶠ vt ꝑ colaſcribant̉ ⁊ comataᵍ qͥ vtiqꝫproſa et non verſibus conſcripſerūt. Nos quoqꝫ vtilitati legentium prouidentes: interpretationem nouamᵗ nouo ſcribēdi genere

¶ Incipit ꝓlogus in Eſaiam ꝓphetam.Emo cum ꝓphetas ⁊cͣ. Iſte ꝓlogus diuidit̉ in quinqꝫ ꝑtes. In quaꝝ prima errorem ponentiū ꝓphetas apud hebreos metrice eē conſcriptos eliminat:ibi. Nemo cumꝓphetas ⁊cͣ. Inſecunda opus ⁊auctoreꝫ multipliciter commēdat: ꝑ quod auditorū artentionem excitat: ibi.Primū de Eſaia ſciendum ⁊cͣ.In tercia open̓difficultatē ⁊ laboris immenſitatē inſinuat: ꝑqd̓ auditorū beniuolentiā captat: ibi. Nec ignoro quāti laborꝭ ſit ⁊cͣ.In qͣrta locū ⁊ tp̄s ⁊ maͣꝫ ꝓppie det̓mīat: vt ꝑ hͨ auditores dociles reddat: ibi. Proph̓auit autē. Locꝰ determinat̉ cū dr̄. In hirl̓m ⁊ ī iudea. Ap̄s cū dr̄. Necdū. x.tribubus in captiuitatē ductꝭ. Ma tāgitur .ſ. ꝯͣ qͦs dirigitur ꝓph̓ia cum dr̄. Ac de vtroqꝫ regno ⁊c. In quītaparte a paula euſtochio: quibus ſcribit ſuffragia oronum poſtulat: ibi. Quā quāto plus amatꝭ ⁊cͣ. His viẜexpoſitōi lr̄e inſiſtamus. a ¶ Nemo cum ꝓphetas .i.libros ꝓphetaꝝ. b ¶ Uerſibus viderit ⁊c. id ē diſtinctos b: euibus clauſulis. quia per cola diſtinguuntur⁊ comata: ſicut inferius exponetur pleniꝰ. c ¶ Metro eos ⁊cͣ. exquiſitum modum loquendi habet h̓ bieronymus. Metrum em̄ certis pedū mēſuris atqꝫ ſpacijs terminat̉: nec vltra diuiſioneꝫ tempoꝝ conſtituta ꝓgreditur: et ita qui metrice loquitur metro quaſiquodā vinculo alligatur. ⁊ dicitur metrum a metrosgrece quod eſt menſura latine. quia habet certā menſurā ſyllabaꝝ ⁊ tempoꝝ: ⁊ nemo exiſtimet ꝓphetas.d ¶ Aliquid ſimile ⁊c. vt .ſ. metris ligentur: aut metrice ſcribātur. ſicut em̄ dicit orator. Pſalteriū lyrici cōpoſuere pedes. In epl̓a ad paulinū. vbi exponitur litera illa. dauid ſymonides nr̄ ⁊c. inuenies iſtum ꝟſuꝫcū expone ſua. Itē finis ꝓuerbioꝝ ab illo loco .ſ. Mulierē fortē quis inueniet. metrice ſcribitur. vide. sͣ. ī ꝓlogo ſuꝑ libros regū ab illo loco: ſed etiaꝫ pſalmi viqꝫad locum. Porro quinqꝫ litere. ⁊ inueniēs ſatꝭ de metris iſtis. Item in ſecundo ꝓlogo ſuper Iob dicit hieronymus. Oīa fere ſcripturaꝝ cantica ſub metro cōprehendi .i. metrice ſcribi. Sed potius eſti met fieriꝓphetis. e ¶ Qd̓ in demoſthene ⁊c. i. in ſcripturꝭ demoſthenis ⁊ tullij: qͥ ꝓſaice ſcripſerūt ⁊ non metrice.f ¶ Ut ꝑ cola ⁊c. ꝓphe .ſ. ſicut opera tullij ⁊ demoſtheiis. g ¶ Qui vtiqꝫ ꝓſa. ⁊c. In ſcd̓o ꝓlogo ſuper Iobcirca mediū dictuꝫ ē qͥd ſit ꝓſa: ⁊ qͥd verſus. Cola ⁊ comata appellat maiores ⁊ minores diſtinctōes. Colonem̄ grece membrū latine. Coma autē interpretat̉ articulus ſiue particula. Articulus autē dr̄ paruū mēbrūSicut aūt ī corꝑe articulꝰ minor ē mēbro qd̓ maius ē:ſic coma minus eſt colo quod dr̄ mēbꝝ or̄onis. Comav̓o ſe hꝫ per modū articuli. ⁊ dicunt quidā ꝙ coma eſtqn̄ nec ē ꝑfecta ꝯſtructō nec perfecta ſnīa. ⁊ fit ibi pūctus rotundꝰ vel flexus. Colon vel colū vbi eſt ꝑfectaꝯſtructō: ſꝫ nō perfecta ſnīa. ⁊ ibi fit pūctꝰ eleuatꝰ. Periodus ꝟo ē qn̄ ꝑfecta ē ꝯſtructō ⁊ perfecta ſnīa. et ibifit verſus. verbi gratia Eſaie. jͣ. Ꝙ ſi nolueris ⁊ me adiracundiam prouocaueritꝭ: ecce coma. Gladius deuorabit vos: ecce colon vel colum: quod conſtat ex duobꝰcomatibus. Quia os domini locutum eſt. ecce terminatur ſententia. ⁊ fit periodus in fine verſus. et dicit̉a peri quod eſt circum. ⁊ odos quod eſt cantus: quaſi

circularis ⁊ perfectus cantus. ⁊ concordant ſatis verbaIſido. in. ij. ethymol̓. vbi dicit. Coma particula eſt ſententie. colon mēbrum. periodus ambitus vel circuitus.ẜm ipſum dicitur periodus a peri quod ē circū. et odosquod ē via. qꝛ ī fine verſus perfecta eſt via ꝓlationis: Etſubdit Iſido. Fitautem ex cōiunction verborum cōma. ex comate cōlō. ex colō periodꝰ.coma ē iuncture finitio. ſcꝫ articulusvtputa. et ſi vereoriudices: ecce vnumcoma. Sequitur ⁊aliud coma: ne turpe ſit ꝓ fortiſſimoviro dicere: ⁊ factūeſt colon .i. mēbrū.quod intellectū ſēſui preſtat ſꝫ adhucpendet or̄o. Sicqꝫdeinde ex pluribus mēbris fit periodus .i. extrema ſnīeclauſula. Ita veterem iudiciorum morem requirunt̉. periodus autē lōgior eē nō dꝫ: qͣꝫ vt ſpū vno ꝓferat̉. Plenius loquitur Iſido in .j. ethymolo. de iſta materia. Dicitem̄ ibi. Poſitura eſt figura ad diſtinguendos ſenſus percola: comata ⁊ periodos. que dum ordine ſuo apponiturſenſum nobis lectionis oſtendit. Dicte autē poſiture vl̓qꝛ punctꝭ poſitis annotātur. vel qꝛ ibi vox ꝓ interuallo diſtictōis deponit̉: has greci theſis vocāt. latini poſiturasPrima poſita ſubdiſtinctō dr̄: eadē ē ⁊ coma. Media diſtinctio ſequēs ē: ipſa eſt ⁊ colon. Ultima diſtinctō eſt q̄totā ſuīaꝫ claudit. ip̄a ē. periodus: cuius vt diximꝰ ꝑtesſunt cola ⁊ comata: quaꝝ diuerſitas punctis diuerſo loco poſitis demoſtrat̉. vbi em̄ in initio ꝓnūciatōis: necdūplena ſenſui pars ē. ⁊ tn̄ reſpirare oportet fit coma .i. ꝑticula ſenſus. pūctuſqꝫ adimā lr̄am ponit̉. ⁊ vocatur ſubdiſtinctio: ab eo ꝙ punctn ſubtus .i. ad imā lr̄aꝫ accipit.Ubi aūt in ſequētibus iā ſnīa ſenſum p̄ſtat. ſꝫ adhuc ſuꝑeſt aliquid de ſnīe plenitudine fit colon .i. media diſtīctiomediāqꝫ lr̄am puncto notamus .i. ad mediā lr̄am punctū ponimus. Ubi ꝟo iā per gradus ꝓnunciādo plenaꝫſnīe clauſulaꝫ facimus fit periodus. punctūqꝫ ad caputlr̄e ponimus. ⁊ vocatur diſtinctio .i. diſiūctio. qꝛ integrāſeꝑat ſnīam. Hoc qͥdeꝫ apud oratores. ceteꝝ apud pōetas: vbi in verſu poſt duos pedes ſyllaba remanet: vt ibiArma virūqꝫ cano: coma e. qꝛ ibi poſt ſcanſiōꝫ preſciſiovbi facta ē. Ubi ꝟo poſt duos pedes de parteor̄onis nihil ſupereſt: vt ibi. Anglia. Flādria: colon ē. totus auteꝫverſus periodꝰ ē. aliqͦ exponūt. Per cola. i. per maioresdeciſiones: ⁊ per clauſulas qͥſdā ex duabꝰ vl̓ pluribus dictōibus ꝯſtantes. vt Eſa. jͣ. Dereliquerunt dn̄m blaſphemauerūt ſanctū iſrl̓. abalienati ſunt retrorſuꝫ. Et comata .i. minores deciſiones. vt Eſaie. ix. Uocabitur nomeneius admirabilis conſiliarius. deus fortis ⁊c̄. h ¶ Interpretatōem nouā. iſtam .ſ. tranſlatōem. que iā noua dr̄quia de primo vaſe tranſlata .ſ. de hebreo in latinum: nōſicut alie que primo de hebreo in grecum. poſt de grecotrāſferebatur in latinum. Vel ideo dicit nouaꝫ. quia ante eum nemo de hebreo tranſtulit in latinum. i ¶ Nouo ſcribendi genere .i. proſaice. quia antiqui philoſophi⁊ poete metrice ſolebant ſcribere ⁊ non proſaice. vn̄ Iſido. j. etymol̓: dicit: tam apud grecos qͣꝫ apud latinos longe antiquiorem curam fuiſſe carminū ꝙͣ proſe. om̄ia em̄prius verſibus condebantur. proſe autem ſtudium ſeroviguit. ⁊ ideo appellatur nouum genus ſcribendi.k ¶ Diſtinximus .i. diſtincte et aperte ſcripſimus. quodmultum prodeſt legentibus. l ¶ Ac primum de eſaiaſciendum ⁊c. diſertus. id eſt diſcretus et eloquens. CmQuippe. id eſt quid mirum. n ¶ Ut vir nobilis. genere ⁊ nobilior mēte. o ¶ Et vrbane eloquētie. id eſt curialis et elegantis eloquentie. Aliqui libri habent1e

AA