¶ Eccleſiaſtes.

vnanimes ſnullus excuſet ſeFinem loquēdi. ꝑiterꝭ omnes auſhunc .ſ.ſ filialit̓ (ſic.diamus. Deū time ⁊ mādata eiusſīuiolata ſad factꝰ a deo. jͣ. ſ time. qobſerua. Hoc eſt omīs homo Cūcūcta. q̄ fiūt mala .ſ. et bona.ſdiſtrictū.cta quę fiunt adducet in iudiciumſet iudicabitꝭ ſetiam ocioſo verbo ignoranpro omni ferrato. ſiue bonum ſiueter pro latomalum ſit

¶ Explicit liber eccleſiaſtes

Alomon filius dauid regis iſrael iuxt a numeꝝ vocabuloꝝ ſuorūItria volumina edidit. quoꝝ primus eſt maſloth. quē gręci ꝑabolas. latini ꝓuerbia nominant. eo ꝙ in ip̄o ſub comꝑatiua ſimilitud ine. figuras verborum ⁊ imagines veritatis oſtendit. ipſam autē veritatem ad intelligendum ingenio legentiū reſeruauit. Secundū librum cōeleth vocauit. qui gręce eccleſiaſtes vocat̉. latine concionator. eo ꝙ conciones non ſolū ſpūaliter ad vnum ſicut in prouerbijs ſed ad vniuerſos generaliter dirigant̉. docens omnia quę in mundo cernimus vana eſſe. et bre-

¶ Finem loquendi ⁊cͣ. Quia diuerſoꝝ diuerſas ſententias tāqͣꝫ cōcionator induxerat. hoc fine omnes conciliat ſcꝫ deum time. hoc ſolum aiunt hebręi in autoritate habitum. quia hic intentionem ſuā oſtendit. cumvideatur in multis ad voluptates hortari.¶ Stabat amos ſupra muꝝ litum. Et dixit dominus ad eū. Quid tu vides amos? trullam cementarij ego video linientē muꝝ. In trulla tria conſiderant̉. Acumen. lignum. ⁊ planicies. Acumine dura eijciunt̉. ſigno eminētia intus reſtringūtur.plan itie omīa adeqͣntur et poliunt̉ Muruſex politis ⁊ impolitislapidibus et cementoconſtat. Murus iſtemundi vniuerſitas eſtcuius diſpoſitio et diuerſitas ex rerum varietate conſtat. ſicut inmuro quedam latentquedam ꝓminent. omnia tamē ęquant̉. ita īmundo quedam quęlatent ad ortū ꝓdeunt⁊ quę ſunt ad occaſuꝫtendunt ⁊ occidūt. omnia tn̄ vno fine clauduntur et ęquant̉. Suꝑ hunc murum .i. ſuꝑ hanc varietatē ⁊ diuerſitateꝫſtabat amos. ſemꝑ ſe ad anteriora mente extendēs. Salomon vero ſubtervel iuxta hunc muꝝ ſtabat ⁊ nō deſuꝑ. tandē conſiderās ſubtili inquiſitōne varietatem ⁊ reꝝ mutabili tatē. intellexit omīa eſſe vana ⁊ caduca Moritur em̄ doctus cum indocto: pauꝑ cum diuite. ⁊ hꝰ modi ſimilia. Et ſicutin principio dictū eſt. tria ededit volumīa. ꝓuerbia. eccleſiaſten. cantica cāticorum. In quibus tria hominū genera exprimit. incipiētes. ꝓficientes. ⁊ ꝑfectos. Inde trinomius dictus eſt. ydida. .i. dilectus. eccleſiaſtes .i. cōcionator. ſalomon .i. pacificus. In titulo ꝑabolaꝝ vocat ſe filium regis iſrael. ibiem̄ loquit̉ maioribus ⁊ minoribus. incipientibus et rudibus. ⁊ ad plures.In eccleſiaſte vero filium regis hieruſalē. iam hic ad ꝓuectos loqͥtur. et adpaucos. In cantico tm̄ ſalomon ſe vocat. ibi ꝑfectis et ęqualibus more boni oratoris. in hoc libro loquit̉ ad populū iam penitentē¶ Legitur em̄ ſalomon deum offendiſſe ſupra omnes coetaneos ſui tꝑiset in tm̄ vt ydolatra ſit factus amore mulierum. et templa tribus ydol̓ circa hieruſalem conſtruxiſſe. Unde ⁊ thurificaſſe dicit̉. Hebręi tradūt illumpenituiſſe. et in illa penitentia hunc ſibrum ꝯpoſuiſſe. in quo oſtendit omnia vana ⁊ caduca eſſe. et ita reuocat eos ab errore viciorum et peccatoruꝫad penitentiam ſui exemplo. Materia eius eſt trulla cementarij .i. mundimutabilitas vt dictum eſt. Intentō eſt nos reuocare ab appetitu reruꝫ mūdanarum. et contemptu eaꝝ. vt cum amos non ſubter vel iuxta ſed ſupramurum ſtemus. Modus talis more pphetico p̨̄mittit ꝓhemiuꝫ. in quo on̄dit quis ſit et qui loquitur. et ad quos loquat̉. Notandum etiā ꝙ nō omnes ſententię quę hic ponunt̉ ſunt ſalomonis. ſed diuerſorum. Non enimtam ſapienti hoc conueniret .ſ. bonum eſt vt quis bibat ⁊ comedat. Et illud. Unus interitus hom inū ⁊ iumentorum. Et illud Quid amplius habet ſapiens ſtulto? ⁊cͣ. Poſitis itaqꝫ diuerſoꝝ ſententijs. more boni concionatoris. qui vt omnes audiant ipſum. manu ſiſentium indicit. ſuam ſententiam ꝓmulgat quā omnes acclamant firmiter tenere. Ita finem loquendi omnes pariter audiamus. Deū time. et mādata eius obſerua. Hoc ē ⁊cͣ

uia. ⁊ ob hoc minime appetenda. Tercium librū ſiraſirim p̨̄notauit. qui ī latinam linguam vertit̉ in cantica canticoꝝ. Ubi ꝑ epitalamicū carmen coniunctionem chriſti. et eccleſię miſtice canit. Dicit̉ aūt canticum canticoꝝ eoꝙ omnibus canticis p̨̄ferat̉. Sicut in lege quędam dicunt̉ ſancta. quibusmaiora ſunt ſanctaſanctoꝝ. In his quidē tribꝰ libris triū geneꝝ diſciplīascompoſuit. quibꝰ ad reꝝ ſcientiā ꝑuenit̉. In primis nanqꝫ ethicam .i. moralem. poſt hoc phiſicam q̨̄ quaſitatē naturę ꝯprehendit. ad vltimū theoricam .i. ꝯtemplatiuā. In ꝓuerbijs em̄ moralia docens ꝑ ꝯmunē quendā loquendi vſum altiorē intelligentiā edidit. ꝯſeruationēqꝫ mandatoꝝ. et doctrinę cęleſtis inſtitutionē ſuccinctis verbis breuibꝰ ſentētijs coaptat. Sūtaūt ꝓuerbia ſub verbis alijs res alias explicantia. q̨̄ aliter qͣꝫ dicunt̉ intelligunt̉. plus in virtute ſentētiaꝝ qͣꝫ in ſono verboꝝ habēt quę gręci partima vocant. Eccleſiaſtes reꝝ naturas diſcutiens cuncta in mundo vana.et caduca eſſe dep̄hendit. reꝝqꝫ omniū fragilitate conſpecta renunciari mūdo ammonuit. In canticis canticoꝝ ſuꝑgreſſus viſibilia atqꝫ ꝯtemplansea quę ſunt cęleſtia vel diuina. ſub ſpecie ſponſi ſpōſęqꝫ. chriſti ecc̄ięqꝫ vnitatem declarat. atqꝫ animā ad amorē cęleſtium excitans ꝑueniendū ad cōſortium dei prouocat. Illud vero nō eſt putandū qd̓ ab auditoribus noſtris traditur apud hebręos hanc fuiſſe conſeruationē. ne cuiqͣꝫ hūc libruꝫlegere ꝑmitterent. niſi viro iam ꝑfectę ſcientię et roboratę fidei imꝑitia nōtam erudiret ꝯgnitio lubricas mentes qͣꝫ textus ad concupiſcentias corporales conuerteret¶ Salomon .i. pacificus. quia in regno eius pax ꝑ quā futura pax eccl̓ięfigurabat̉. Ydida .i. dilectus ⁊ ſignificat illum de quo dicit̉. ſpecioſus forma p̨̄ fi. ho. ꝓpterea b. t. d. ī e. Eccleſiaſtes .i. concionator. et ſignificat illumqui rationabiliter erat allocuturus. et congregaturus eccleſiam. Iuxta numerum vocabulorum tres fecit libros ꝓuerbia .i. in quo libro docet ꝑuulos non tam ętate qͣꝫ ſcientia. de equanimi conuerſatione in mundo. ſcꝫ qͣliter licite poſſint vti temꝑalibus Eccleſiaſten in quo inſtruit homines ꝓuectioris ętatis ad contemptum caducoꝝ. Cantica canticoꝝ. ſcꝫ hoc opusinquo virum ꝯſummatum docet. de ſolo amore dei vt reqͥeſcat inter brachia ſponſi. Unde et canticum canticoꝝ dicit̉ ſua dignitate omnia alia excellēs cantica. per illa quippe vitant̉ vicia. cauetur hoſtis. per iſta locupletamur virtutibꝰ. domino coniungimur Simili ordine etiā philoſophi īſtitutiones ſuas ponunt. primum ethicam docent. poſtea phiſicam. et quemin his profeciſſe vident ad theoricam vſqꝫ ꝑducunt¶ Materia. ſponſus ⁊ ſponſa. id eſt. caput et eccleſia. ⁊ modus quali deſiderio membra capiti cohereāt. ⁊ ei placere contendāt. ⁊ quę dona ab illovel in pn̄ti accipiant vel in futuro expectent. ⁊ quali affectione ſponſus eccleſiam diligat eam laudans et ammonens et confortans. Finis eſt dilectio deiQuattuor mihi in hoc oꝑe inueniſſe videor. ꝑſonas. ſponſum. ⁊ ſodales ipſius. ſponſam ⁊ adoleſcentulas cum ea. Alia a ſponſo. alia dicunt̉ aſponſa. nonnulla a iuuenculis. quedam a ſodalibus ſponſi. Congruumquippe eſt vt in nuptijs ſit adoleſcentulaꝝ multitudo cum ſponſa. iuuenuꝫturba eum ſponſo Sponſum: chriſtum intellige. ſponſam: eccleſiā ſine macula et ruga. Angelos vero ⁊ eos qui ꝑuenerunt in viruꝫ ꝑfectum intelligeamicos ſponſi. Adoleſcentulę ſunt ſponſaꝝ incipientium turbę. iuxta modum quendam ſalutē adepte. Ex hoc aūt libro gentiles ſibi epithalamiūvendicarunt. et iſtius generis carmen aſſumptū eſt¶ Si vis aſcendere ad canticū canticoꝝ neceſſe eſt de ęgipto egredi. vt pꝰtranſitum maris rubri ſubmerſis inimicis primū poſſis canere canticū. Sꝫquia adhuc longe es a cantico canticoꝝ: ꝑambula terrā deſerti ſpiritualit̓et conſequenter iordanis ad ripam conſtitutus. ſcd̓m canticum canas. Audite celi quę loquor ⁊cͣ. Et cum vniuerſa tranſieris ad altiora conſcende.vt poſſis anima decora cum ſponſo. et hoc canere canticū canticoꝝ¶ Notandum ꝙ ſponſa ſemꝑ in domo. vel in lectulo. vel in aliquo interiori loco cum ſponſo manere ꝯcupiſcit. qd̓ mulieribus ꝯgruit. Ipſe: qd̓ maſculorum eſt. ad forinſeca vineaꝝ vel ad huiuſmodi oꝑa amicam euocatquia nimiꝝ eccleſia ſi poſſet fieri in tranquillitate pacis dn̄o ſobolē educare deſiderat. At ip̄e in pn̄ti eā crebris tribulatōibꝰ exercet. quo mundior adęterna ꝑueniat. ne ſi ꝓſpera ꝯtingāt incolatu pn̄tis ſęculi vel exilij delectata. minus ad cęleſtē ſuſpiret patriāSynagoga: congregatō. qd̓ ⁊ lapidum. ecc̄ia ꝯuocatio. qd̓ ratōnabiliūVtraqꝫ aūt hęc portio iuſtoꝝ in eadē fide chriſti ⁊ dilectōe diuerſis tēporibus. illa expectādo vētuꝝ iſta ſuſcipiendo preſentem. conſors effecta eſt.¶ Omnes animę motiones vniuerſitatiſ conditor deus creauit ad bonūſed vſu noſtro ſepe fit. vt res quę ꝑ naturā bonę ſunt. dum male his abutimur nos ad peccatum deducant. Unus ex animę motibus amor eſt.quo bene vtimur ſi ſapientiam amemus. et veritatem. Male aūt. ſi carnēaut ſanguinem. Tu igitur vt ſpiritualis audi ſpiritualiter amatoria verba cantici cantari. et diſce motum animę tue. ⁊ naturalis amoris incendiūad meliora tranſferre

b 4