Prologus

¶ Incipit prologus beatiHieronymi preſbyteri in librioſue.Andē finito pētatenchomoyſivelut grādi fenore libe̓ati ad ieſūfiliū naue manū mittimusquē hebrei ioſue bennū .i.ioſue filiū nun vocāt: et adiudicū librū quē ſopthimappellant. ad ruth qͦꝫᵇ ⁊ heſter quosᵉ hiſdeꝫ noībꝰ efferunt.ᶠ Monemuſqꝫ lectorēvt ſiluā hebraicorum noīm

ᵍ et diſtinctiōesᵇ ꝑ membradiuiſasᵏ diligensˡ ſcriptorconſeruet: ne⁊ noſter laboret illiusⁿ ſtudiū ꝑeat. Etvt in primisᵖ qd̓ ſepe teſtatus ſumq ſciant̉ me nō in rep̄henſionem veterum nouacudereˢ ſicut amici meiᵗ criminant̉: ſedᵇ ꝓ virili portioneˣ offerre lingue mee hominibꝰʸ quos tamē noſtradelectant: vt ꝓ grecorumhexaplis que et ſumptū etlabore maximo indigent:editionem nr̄am habeant

lhHT5ncipit ꝓlogus in librum Ioſue.Andē finito pentateucho. Iſte ꝓlogꝰ in qͥnꝫ ꝑtes diuidit̉ pͥncipales. in quarū prima p̄ſens opus ordinat acedentē pētatenchūſcum dr̄. Tandē finſcd̓a lectoremreddit attentūibi. Monemuſqꝫ lectorem. Intercia ꝯpeſcit detractōes emulorū ibi. Un̄ ceſſitarcuato vulnere ⁊cͣ. In quarta eos multipl̓rꝯfutat. qꝛ nihilex tranſlationelxx. putabāt recipiēdū: ibi. Ꝙſi vetus ⁊cͣ. Inqͥnta ꝓponit pꝰiſtius ꝯpletionēoꝑis ſe tranſferre ad explanatꝭouē ꝓph̓aꝝ: ibi.Cęterū poſt ſancte paule ⁊cͣ. Litera ſatis planaē. Inde paucaſubdiuiſiōes faa ¶ Tandē finito penta. moyſi. velut grādi fe. li. Meciemus.thaphorice loquit̉ ad modū debētis vel debitoris quſolutionē debiti liberat̉ a creditoris obligatōe. ſic be.Hiero. trāſlato pentatencho liberatus eſt ab obligatione tranſferēdi pentatenchū. qua deſiderio tenebat̉Et pentatenchus dr̄ a pēta. qd̓ qͥnqꝫ. ⁊ teuchos qd̓ eſtvolumen. qꝛ qͥnqꝫ ꝯtinet volumina. Origenes ẜm grecos addidit pētatencho duos libros .ſ. ioſue ⁊ iudicū.et vocat eptatenchuꝫ. ab epta qd̓ eſt ſeptē. ⁊ teuchosqd̓ eſt volumen. Nos itaqꝫ liberati. qͣſi de grādi fenore. hoc eſt .ſ. de graui obligatōe. Manum mittimus .i.operā dare intēdimus ad interp̄tandū ieſum filiū naue. Nota ꝙ ioſue ⁊ filius naue idē eſt nomen. Cognominatus eſt aūt a patre ieſus naue vel ioſue bennū .i.filius naue .ſ. filius nun ad dr̄iam ieſu filij firach ꝓnepotis ieſu magni ſacerdotis. qui ſcripſit eccleſiaſticū.Et nota ꝙ ſcd̓m hebreos hic incipit ſcd̓s ordo veteristeſtamēti. qui diſtinguūt vetus teſtm̄ in tres ordinesPrimū vocat legē. ſcd̓m ꝓph̓as. Terciū agiographa.In lege ponūt quinqꝫ libros moyſi. In ꝓphetis. viij.Ioſue. Iudicū. Samuel. Malachiā. Eſaiam. Hieremiā. Ezechielē. ⁊. xij. ꝓph̓as mīores In agiograppisix. li. ve. te. qͦ ſuꝑſunt. hi dicunt̉ agio graphi .i. ſanctorūſcripta. ab agios qd̓ eſt ſanctū. ⁊ graphe qd̓ eſt ſcriptura. Nam grapho verbū grecū idē qḋ ſcribo qͣſi ſanctevel ſanctorū ſcripture. qd̓ nomen cōe eſt oībus ſacreſcripture libris. qꝛ hi nouē nō habuerunt eminentiā p̄ceteris. ſcd̓m quā agnominarent̉. iō cōi noīe cōtentiſunt. Unus iob. tres ſalomonis libri. daniel. paralipomenō. eſdras. heſter. Aliqui ſuꝑſunt .ſ. liber iudith. liber machabeorū. liber ſapīe. ⁊ liber thobie. qui apocriphi dicunt̉. qꝛ aucͣtores eorū ignorant̉. Et dr̄ apocriꝑbus ab apo qd̓ eſt valde. ⁊ criphon qd̓ eſt obſcurusqͣſi valde obſcurus. vn̄ dicunt̉ apocriphe virgines .i.valde obſcure. quarū lāpades ſunt extincte. Sic exponit mgr̄ matheus vindocinēſis. ſcd̓m alios dr̄ apocriphus. ab apo qd̓ eſt de. ⁊ criſis qd̓ ē ſecretū. qͣſi ſecretꝰvel occultꝰ .i. de numero ſcretoꝝ. vel dr̄ ab cripto qd̓ ēabſcōdo. qͣſi abſcōditus. Quia ꝟo de veritate iſtorū librorū nō dubitat̉ ab eccleſia recipiūt̉. Mittimus inquā manū. ad interp̄tandū ieſum naue .i. librū ioſue.b ¶ Quem hebrei ioſue bennun .i. ioſue filiuꝫ nun vo.et ad iudicū librū quē iudei ſopthim appellant qui iu-

dices deſcribit vſqꝫ ad helyſacerdotē. ⁊ ob hͦ dr̄ iudicū tāqͣꝫ a materia. videt̉ tn̄ quibuſdaꝫ auctoribus ſic noīatusvt qͣi cronice ſcribēdo. cuilibet iudicū tp̄s ſuū in actibusredegerit. Quis aūt in vnū cōpegerit dubiū eſt. Dicuntquidā ꝙ ſamuel: alij ꝙ eſdras. Ueriſil̓iꝰ videt̉ ꝙ ezechias qͥ ꝑabolas ſalomonis et librū regū in vnū collegit:Iſꝫ qͣre ioſue ⁊ moyſes inter iudices n̄annumerent̉. Dicendū qꝛ non ſolūiudicauerūt. ſꝫ etiārixauer̄t. Ceteri ꝟonil iuris in ppl̓o habuer̄t. niſi ꝙ in tribulatōibus ꝯſilioet ꝓuidētia eoruꝫppis vtebat̉.¶c Ad ruthqͦꝫ .i. ſil̓rId ¶ Et heſter. mittimꝰ manū. Quoſlibros hebrei.¶¶ Hiſdē noībusefferunt .i. vocant.Iſtos duos libroſtranſtulit hieronymꝰ de greco in latinum ad petitionēſicut ſcribit̉ in hyſtorijs. Contrariū videt̉ in fine iſtius d̓paule/ ⁊ euſtochij.logi. vbi dr̄. Ceterū poſt ſancte paule dormitionē hos libros euſtochio negare nō potui. ergo videt̉ ꝙ poſt mortem paule ab euſtochio rogatꝰ libros iſtos trāſtulit. Solutio. ſil̓ fuit rogatus ab eis. ⁊ eis ꝯceſſit. Un̄ mortua paula euſtochio negare nō debuit. qd̓ vnacū paula primitusimpetrauit. vn̄ ⁊ ſi poſt mortē paule tranſtulerit. tn̄ ꝓpterp̄cedentē eius petitionē hoc fecit. ¶ f ¶ Monemuſqꝫ lectorē. In hac ſcd̓a ꝑte reddit attentū lectorē. primo inſinuans oꝑis difficultatē cū dicit. Monemuſqꝫ lectorē vtſiluā .i. multitudinē ⁊ obſcuritatē hebraicorū noīm.Et diſtinctōes. eorū. ¶ h ¶ Per mēbra .i. ſpacia.Diuiſas. a nobis. ¶ R¶ Diligēs .i. ſolicitus.Scriptor conſeruet. ne ⁊ nr̄ labor. quē ſuſtinemus inſtudioſa noīm diſtinctōe. Fm ¶ Et illius lectoris.In ¶ Studiū pereat .i. inutile fiat ꝑ noīm confuſione. ſcd̓ohumiliter ſe excuſans reddit attentū lectorē on̄dēs oꝑismultiplicē vtilitatē. qꝛ eī ab emulis ei imponebat̉. ꝙ adſugillationē ⁊ vituꝑationē. lxx. interpretu nitebat̉. excuſat ſe dicēs. o ¶ Et vt in pͥmis .i. in pͥncipio. ¶ p ¶ Qd̓ſepe teſtatus ſum. ſupra in epl̓a ad deſideriū. Aq ¶ Sciat. lector. ¶ r ¶ Me non in rep̄henſionē veterū noua cudere .i. fabricare. ſupra .ſ. in epl̓a ad deſideriū inuenies declarationē ⁊ pl̓es ſignificatōes huius verbi cudere. veteres appellat ſeptuaginta interpres. qꝛ p̄ alijs interp̄tatiſunt. ¶s ¶ Sicut amici mei. id eſt emuli inimici. vt ſit antiphraſis. ¶t ¶ Crimināt̉ .i. crimina imponūt mihi. Ueldicunt̉ hic amici in ꝓpria ſignificatōe. vt ſit ſenſus. Sicutamici mei. qui ⁊ me amant ⁊ meā trāſlationē cōmendāt.Criminant̉. in paſſiua ſignificatōne .i. culpant̉ a criminatoribus emulis. ſꝫ potius ſciat lector me.v ¶ Pro virili portōne. hoc expoſitū eſt ſupra in epl̓a addeſideriū. Circa primū ſciat inquā me. x ¶ Offerre lingue mee hoībus .ſ. latinis. ¶ y ¶ Quos tn̄ nr̄a delectant.innuit ſe nō faſtidioſe quibuſlibet ſua ſcripta ingerere. ſꝫtm̄ offerre his quibꝰ nouerit ꝯplacere. Poſtmodū ſubditoꝑis multiplice vtilitatē dices vt ꝓ grecorū ⁊cͣ. noſtrameditionē habeāt. q̄ modicū requirit ſumptū et laborē tēperatū. ſicut dicit euſebius in. vj. li. eccleſiaſtice hyſtorieOrigenes famoſiſſimos codices primus ꝯpoſuit. in quibus ꝑ ſingulas colūnellas ſeꝑatim e regione opus cuiuſlibet interp̄tis deſcripſit. vt primo oīm ipſa hebraica verlr̄isba hebraicis lr̄is poneret. ſcd̓o loco ꝑ ordineꝫe

d