Beneſis

lux: ⁊ vidit deꝰ lucē ꝙ eſſetbonaᵐ et diuiſit luce a tenebrisⁿ appellauitqꝫ luceꝫdiēº et tenebras noctē:ᵖ factūqꝫ eſt veſꝑe ⁊ mane diesvnꝰ.q Dixit qͦꝫ deus: fiat firmam̄tū ī medio aqͣꝝ: ⁊ diuidat aqͣs ab aqͥs. Etᵍ fecitdeus firmamētūᶜ diuiſitqꝫaquas q̄ erāt ſub firmamē-

to ab his q̄ erāt ſuꝑ firmam̄tū. Et factū ē ita. Uocauitqꝫ deus firmamētū celū⁊ factū eſt veſꝑe ⁊ mane dies ſcd̓us.ˣ Dixit vero deus:ꝯgregent̉ aq̄ q̄ ſub celo ſūtin locū vnū: ⁊ appareat arida ⁊ factū ē ita: et vocauitdeꝰ aridā t̓rā: ꝯgregatōeſqꝫ aqͣrū appellauit maria.

Qformā ſue diſpoſitōis ⁊ volūtatis ſequit̉ effectus.¶k ¶ Fiat lux. Iſta lux ē lux ſolis q̄ ē qͣlitas accidētalisa qͥ luce alia celi lumīaria illuſtrant̉. ꝓpter qd̓. ij. de aīadr̄ ꝙ ſol ē pr̄ viroꝝ deorūqꝫ. qꝛ celi lumīaria q̨̄ ab antiquis vocabāt̉ dij. recipiūt lumē a ſole. ¶ l ¶ Et viditdeus lucē ꝙ eētbona. qꝛ vtilis ēad multa. vt patebit infra ī oꝑquarte diei. Aduertēdum tn̄iſta lux ſolarꝭfacta dr̄ primadie adhuc fuitinformis qͣꝫtuꝫad aliqͣ vſqꝫ adqͣrtū diē. ẜm qdicit dyoni. iiij.cap̄. de diuinisnoībus. qͣlit̓ aūtfuerit formataqͣrtadie patebitinfra. m ¶ Etdiuiſit lucē a tenebris. Iſta diuiſio ē ꝑ motū ſolis. qꝛqn̄ mouet̉ ſuꝑ vnū hemiſperiū fiūt tenebre in oppoſito hemiſperio ꝓpter oppacitatē terre q̄ eſt in medio.In ¶ Appellauitqꝫ lucē diē. qꝛ dies ē latio ſolis ſuꝑ t̓rāo ¶ Et tenebras noctē. qꝛ ſicut ꝑ pn̄tiam ſolis efficitdies. ita ꝑ ſuā occultationē efficit nox. Notādū em̄ qcū dr̄ appellauitqꝫ lucē diē. loqͥt̉ de die artificiali. cū ātſubdit̉. 5p ¶ Factūqꝫ ē veſꝑe ⁊ mane dies vnus. loquit̉ de naturali. q̄ eſt. xxiiij. horarū. ⁊ ꝯplectit̉ diem ⁊noctē. ⁊ iō dicit. p ¶ Factūqꝫ eſt veſꝑe ⁊ mane diesvnus. In veſꝑe em̄ cōplet̉ dies artificialis. qui eſt prima ꝑs diei naturalis. ⁊ in mane diei ſeq̄ntis cōpleturnox. q̄ eſt ſcd̓a ꝑs diei naturalis. ⁊ iō p̄ponit velꝑe ipſimane. vt on̄dat ꝯpletionē diei naturalis exprimendoterminos diei artificialis ⁊ noctis q̄ ſūt ꝑtes integrātes diē naturalē. ¶ q ¶ Dixit qͦꝫ deus. Hic deſcribituropus ſcd̓e diei. in qͣ facta ē diſtinctio corporū celeſtiū.ab elemētis. Ad cuius intelligentiā cōſiderandū ꝙ p̄ter celū empireū de qͦ dubitauerūt doctores vtrum ſitaliquis locꝰ corꝑalis an non ꝓpter qd̓ de ipſo hic nō fitmentio ẜm iſtā expoſitionē quā nūc ꝓſeqr eſt celū criſtallinū. qd̓ etiā dr̄ aqueū ꝓpter ſil̓itudinē quā hꝫ cumaqua in diafancitate ⁊ ſub ipſo celo criſtallino eſt firmamentū. ſub qͦ noīe intelligit̉ octaua ſpera. q̄ magispprie dr̄ firmamentū. ſpere ſeptē planetarū q̄ ꝯtinent̉ſub octaua ſpera. vicꝫ. Saturni. Iouis. Martis. Solis. Ueneris. Mercurij. Lune. ita ꝙ ſpera ſaturni eſtſuꝑior exn̄s immediate ſub octaua ſpera. Spera autēlune inferior cui immediate ꝯiugunt̉ elemēta. Ex quibus pꝫ ꝙ firmamentū ꝓut includit ſperas ſeptē plauetaꝝ mediū ē inter celū cryſtallinū ⁊ elemēta. q̄ noīeaquarū deſignant̉ vt p̄dictu ē. ⁊ hoc ē qd̓ dr̄. r ¶ Fiat ⁊cͣ. aquas ab aquis .i. celū cryſtallinū ab elemētis.s ¶ Et fecit deꝰ firmamētū. iſtud fieri nō intelligit̉ qͣꝫtum ad formā ſubſtātialē. qꝛ ſic factū ē ꝑ opus creationis ẜm iſtā expoſitionē vt p̄dictū eſt. ſꝫ intelligit̉ ẜmaliquā qualitatē ipſius firmamēti. q̄ aūt ſit illa qͣlitasin textu nō exprimit̉. ſꝫ dicit Ra. ſa. hebreus ꝙ eſt ſoliditas de qua dr̄ Iob. xxxvij. Tu forſitan cū eo fabricatus es celos. qui ſolidiſſimi qͣſi ere fundati ſunt. ⁊ propter hoc ip̄m celū tūc vocatū eſt firmamentū. a firmitate dictū. Alij aūt dicunt ꝙ iſta qualitas eſt quedamvirtus ad influendū ſuꝑ elemēta ad ipſorū cōſeruationē ⁊ gubernationē. ꝓpter qd̓ dr̄. jͣ. methaurorū ꝙ mūdus qͥ eſt circa terrā .i. elemēta ꝯtiguus eſt ſuꝑioribuslatōibus vt oīs ipſiꝰ virtꝰ gubernet̉ inde. Ꝙ āt in ſcriptura ſacra res aliqua fieri dicat̉ ẜm acqͥſitionē alicdiſpoſitionis accidentalis ꝓbat idē Ra. ſa. ꝑ illud qd̓habet̉ Deutro. .xxj. de muliere gētili captiua apud hebreū virū de qua dr̄ ibidē. ꝙ ſi voluerit habere eā vxo-

rem radet ceſariē ſuā ⁊ circūcidet vngues ſuos ẜm trāſlationē noſtrā ſꝫ textus hebraicus habꝫ. ⁊ faciet vnguesſuos. Ex quo pꝫ manifeſte ꝙ fieri vnguiū ibi accipit prodiſpoſitōe accidentali ipſorū. Poſſumus etiā ad hoc ponere exemplū ẜm tranſlationē noſtrā Dan̄. iiij. vbi dixitnabuchodonoſorrex babylonis. nōne hec eſt babyloncitas magna quaꝫedificaui? ⁊ tn̄ certum eſt ꝙ nō fecitprimo illā ciuitatēqꝛ ml̓ti reges fuer̄tante eū in babylone. immo etiaꝫ illaciuitas videt̉ fundata ⁊ edificata ſatis cito poſt diluuiū. vt hr̄ Gen̄. xj.Sed qꝛ nabuchodonoſor eā ampliauit et fortificauit.iō dr̄ eaꝫ edificaſſeſeu feciſſe. ⁊ eodem mō dr̄ hic. Et fecit deus firmamentū.qꝛ ſcd̓a die dedit ſibi qualitatē accidentalē vt p̄dictū eſt.qt ¶ Diuiſitqꝫ aquas ⁊cͣ. Hic aque dicunt̉ equiuoce vt pꝫp̄dictis qꝛ illa q̄ ſunt ſuꝑ firmamentū ſūt de natura celeſti. ille aūt q̄ ſub firmamēto de natura elemētari.v ¶ Et factum eſt veſꝑe ⁊ mane dies ſcd̓s. exponat̉ ſicutprius ⁊ eodē mō in ſequētibus diebs. Hic querit̉ qͣre inſcd̓a die nō dr̄. Et vidit deus ꝙ eſſet bonū ſicut in alijs diebus. Ad qd̓ rn̄dent aliqui ꝙ hoc eſt qꝛ nūerus binariuseſt infamis eo ꝙ primus recedit ab vnitate. ſed iſta rn̄ſiovidet̉ truphatica. maxime qꝛ in ſacro euāgelio numerꝰbinarius laudabilis et myſticus deſignatur. vn̄ ſuꝑ illudLuce. x. Miſit illos binos ⁊ binos an̄ faciem ſuā. DicitGreg. ꝙ ꝑ binariū deſignauit charitatē q̄ eſt excellentiſſima virtus ⁊ forma virtutū. Alij autē dicunt ꝙ hoc iō eſtqꝛ angeli peccantes ceciderunt ſcd̓a die. ſꝫ hoc de ſcripturis aucͣtatem nō habet ideo eadē facilitate ꝯtēnit̉ qua ꝓbat̉ maxime qꝛ doctores dicunt cōiter ꝙ inter creationeangelorū ⁊ eoꝝ lapſum fuit modica morula tꝑis. ẜm aūtiſta rn̄ſionē interfuiſſet ad minus ſpaciū vnius diei naturalis. qꝛ ẜm oēs angeli fuerūt creati a principio. Iō aliter rn̄det Ra. ſa. ⁊ magis ẜm intentionē lr̄e vt videt̉ dicens ⁊ verū eſt ꝙ hoc verbū ⁊ vidit deus ꝙ eſſet bonū ⁊cͣ.In alijs diebus dr̄ ad approbationē oꝑis illarū dierū. approbatio aūt ꝓprie reſpicit opus cōpletum. In ſcd̓a aūtdie licet principaliter fiat diſtinctio corporū celeſtiuꝫ. tn̄cum hoc etiā fit mentio de diſtinctōe aquarum elementarium. ⁊ qꝛ iſta diſtinctio nō fuit cōpleta vſqꝫ ad terciā diēqn̄ congregate ſunt aque in locum vnū vt videbit̉ infra.ideo ſubticuit verbū p̄dictum die ſcd̓a. et tercia die illudbis dixit vt pꝫ in lr̄a ſemel ꝓ oꝑe ſcd̓e diei ⁊ ſemel ꝓ oꝑetercie diei.x ¶ Dixit ꝟo deus. Hic ꝯn̄r deſcribit̉ opus tercie diei qͦ diſtincta ſunt elementa. q̄ diſtinctio facta eſt ꝑ hoc ꝙ aquaprius ꝓducta in forma ſubſtantiali vt p̄dictū eſt. accepittunc a deo debitā denſitatē. ⁊ ſic occupauit minorē locuꝫaeris ſpaciū dimittendo. et ꝑ hoc ꝙ virtute diuina facteſunt cōcauitates in terra vbi recepta eſt ꝑs aquarū. ⁊ ſicapparuit ꝑs terre diſcooꝑta aquis ad habitatiōꝫ hoīm ⁊aīalium. ⁊ ſic fuerūt elemēta diſtincta in locis ſibi debitiset hoc eſt qd̓ dr̄. Fy. ¶ Congregent̉ aque ⁊cͣ. ⁊ pꝫ lr̄a ex p̄dictis. Sequit̉. 73 ¶ Congregatōeſqꝫ ⁊cͣ. maria. Loquit̉ſcriptura more hebraici ſermonis qͦ vocat̉ mare nō ſolāocceanus. ſed quelibet cōgregatio magna aquarū. ẜm ꝙin euangelio frequenter noīat̉ mare tyberiadis. et maregalilee. ⁊ tn̄ nō eſt niſi quidā lacus. vn̄ ⁊ in euangelio vocatur ſtagnum Genazereth.⁊ ¶ Et vidit deus ꝙ eſſet bonum. hoc dicitur ꝓ opere ſecunde diei. cōpleta diſtinctione aquarum ſed quia terraſuperius dicta eſt inanis .i. inuiſibilis eo ꝙ eſtopta

c ij