Prologus

f. Puerilia ſūt hec: et circulatorū ludo ſil̓ia docere qd̓ignores:ʸ īmo vt ſtomacholoquarᶻ nec hoc quidē ſcirecqd̓ neſcias. ¶ Cap̄. vij.Idelicet maīfeſtiſſima eſt gen̄. in quade creatura/ mundide exordio generis humanide diuiſione terre de confuſione linguarum: de deſcenſione vſqꝫ ad egyptum ſcribitur hebreorū. Patet exodus cum decem plagꝭº cū

decalogo:ᵉ cum myſticis diuiniſqꝫ preceptis. In prōptuᵍ eſt leuiticus liberʰ in qͦſingl̓a ſacrificia: īmo ſingule pene ſyllabe ⁊ veſtes Aaron et totus ordo leuiticuſſpirant celeſtia ſacr̄a. Numeri v̓o nōne totius arithmetice ⁊ ꝓphetie balaaꝫ: etquadragintaduarum manſionum per heremum myſteria continent.ᵏ Deutronomīum v̓o ſecunda lex eteuangelice legis p̄figuratio

x ¶ Puerilia ſūt hec. Hic on̄dit doctrinā taliū ridiculoſāqꝛ ea docēt qͦꝝ nō hn̄t ſcīam ad modū pueri balbucient.⁊ necdū plena verba formare ſcientꝭ. vn̄ dicit puerilia ſūthec ⁊ circulatoꝝ ludo ſil̓ia docere qd̓ ignores. q. di. puerineſciūt diſcretionē boni ⁊ mali: ſil̓r nec iſti. Itē pueris ſedētibus in circulovnꝰ currit in circuitu tenens aliqͥd inmanu ſua: qd̓ d̓ponit ſi pōt retro iuxta aliquem illorūqui ſi fuerit dep̄hēſus ab illo iuxͣ queꝫres deponit̉: reſumit rem depoſitaꝫ⁊ procedit in circūitu ſuo. Si v̓o ſtatīnon fuerit dep̄henſus. ille iuxta queꝫdepoſita eſt: circuitꝓ illo: ⁊ ille ſedꝫ cūalijs. Et iſte luduſappellatur circulatorius. Et ſic iſte ludus laborioſus eſtet infructuoſus: etideo ridiculoſꝰ: ſicſimiliter doctrinatalium ridiculoſa eſt. Aliqui tamen exponunt illud d̓ ludo circenſi. de quo dicit Iſidorꝰ Ethym̄. xviij. Circenſesludi ideo dicti vel a circūeundo: vel ꝙ vbi nunc mete ſuntolim gladij ponebantur: qͦs quadrige circuibāt: ⁊ ind̓ dicti circenſes: ab enſibus circa qͦs currebāt. Siquidē etiaꝫin littore circa ripas fluminū curſus agitātes gladios inordine in litore ripe ponebāt. Et erat artis equū circa ꝑtcula torq̄re. Un̄ ⁊ circēſes dicti qͣi circūenſes. Iſtiludi ꝑtculoſi ⁊ infructuoſi erant: ſic ſil̓r doctrina taliū gͦ dicit: puerilia ſūt hec ⁊ circulatoꝝ ludo ſil̓ia docere qd̓ ignores.Immo vt ſtomacho .i. indignatōe loquar. z ¶ NecO qͥdē ſcire qd̓ neſcias .i. ignorare te hr̄e defectū ſcīe. Stomachus grece os vocat̉: eo ꝙ hoſtiū ventris ſit: ⁊ ip̄m cbū excipiat atqꝫ ad inteſtina trāſmittat. Ita dicit yſido.ethymo x. ⁊ inde dr̄ ſtomachꝰ. a. um .i. iracūdus: furibū.dus: indignabūdus. Et ſtomachor. aris. iraſci: furere: indignari.Idelicet manifeſtiſſima eſt geneſis. Sicut dictuꝫa neſt ſupra. hec eſt qͥnta ꝑs pͥncipal̓ iſtius epl̓e. in qͣon̄dit̉ difficultas ſacre ſcripture. ⁊ iō nō p̄t intelligi ſine doctore. Et diuidit̉ ī duas ꝑtes: in quaꝝ pͥma oſtēdit̉ iſta difficultas ſacre ſcripture ꝑticularit̓ libros aliqͦsꝑſtringendo. Scd̓o generalit̓ ꝑ libros ſingulos diſcurrēdo. Prima ꝑs incipit ibi. Liber in Apoca. Scd̓a h̓. Uidelicet manifeſtiſſima ⁊cͣ. Ite iſta ꝑs hꝫ tres ꝑtes. in primavn̄dit vet. te. difficultate. In ſcd̓a oſtendit affectū ſuū adſacram ſcripturam. et humilit̓ ꝯfitetur ignorantiaꝫ ſuāibi. Cernis me ⁊cͣ. In tercia innuit no. teſta. obſcuritateꝫibi. Tangam ⁊ nouū. His viſis litere inſiſtamus. Priusdixerat ꝙ ridiculoſum eſt tibi docere quod ignoras: et ignorare quod neſcias.¶a ¶ Uidelꝫ .i. videre lꝫ dixerim hic. q. d. verbi gr̄a ẜm opinionē iſtoꝝ manifeſtiſſima .i. facillima eſt geneẜ. ſed in veritate difficillima eſt. Et hoc oſtendit dicēs: in qua .ſ. agit̉⁊ ſcribit̉ de creatura mūdi: gen̄. j. De exordio generis humani. Gen̄. ij. De diuiſiōe terre Gen̄. xj. De deſcenſiōe hebreoꝝ vſqꝫ ad egyptū ſcribit̉ a duodecio ca. vſqꝫ ad. xlvi.Aſſignando iſtaꝝ ꝑtiū diuiſionē oſtendit Hiero. cōtinētie gen̄. difficultate ⁊ myſterioꝝ innuit obſcuritatē: vt excludat eoꝝ ſtultā opinionē. ⁊ ſil̓r facit in alijs libris. Lib̓gen̄. hebraice dr̄ preſith: grece gen̄. latīe generatio. Et ẜmyſid̓. ethi. vj. ſic appellat̉ eo ꝙ exordiū mūdi et generatioſeculi in eo cōtineat̉.¶b ¶ Patet exodus ẜm eoꝝ opinionē: ſed difficillimꝰ libereſt ẜm veritatē. ⁊ hoc ꝓbat tagēdo ipſiꝰ continentie diffi-

cultatē dicēs. c ¶ Cū plagis decē .ſ. ca. viij. ix. x. xj. xijd ¶ Cū decalogo. ca. xx. Decalogus dr̄ a decē ⁊ logosqd̓ eſt ſermo. quaſi decē p̄ceptoꝝ locutio: vel ipſa decēp̄cepta. e ¶ Cū myſticis diuiniſqꝫ p̄ceptis. xxj. xxij.xxiij. ibi em̄ deicialibꝰ agit̉: et multa myſteria tā gutur. Iſte liber hebraice dicit̉ eleſmorhꝫ grece exodus latine exitꝰeo ꝙ egreſſuꝫ populi iſrael de egipto deſerit: Etnota ꝙ ſicut noſnominamꝰ pſalmos a prīcipijsita hebrei a principijs imponūtnomīa libris vnde eleſmoth ſonat hec nominaẜm Remigiumſcribitur helleſmoth: ẜm yſido.eleſmoth. Exodus componit̉ab ex ⁊ odꝰ via.Iteꝫ odos lausvel cantus. Ꝙautem quidam dicunt ꝙ pro via ſcribitur per amicrōid eſt o breuem. pro cantu ꝟo ꝑ omega .i. o longum nōſꝑ ſeruatur in cōpoſitis: vū iuuenalis in primo. Si qn̄theatro: maieſtas tandemqꝫ redit ad pulpita votum.Exodiū .i. cantilena. f ¶ In promptu .i. in aperto.¶ Eſt leuiticus liber. ſupple ẜm opinionē eoruꝫ ſicutdictū eſt ſupra. Unde cōtra tales Hiero. notat ipſiusdifficultatem cū dicit. h ¶ In qͦ ſingula ſacrificia immo ſingule pene ſyllabe ⁊ veſtes ⁊c̄. De veſtibꝰ Aaronprincipal̓r agit̉. exodi. xxviij. Per recapitulatōnē leui.viij. Iſte liber hebraice dr̄ vagethra. grece leuiticꝰ. qͥade electiōe et miniſterio leuitaꝝ agit latine offertoriꝰ.vel ſacrificatorius. qꝛ de ſacrificijs et de his que offerebāt̉ ex lege tractat. Et nota ꝙ hebraice va. ſonat. et gethra vocauit more hebreoꝝ qͥ a principijs denominatlibros ſuos: tū nō ponimus aūt ꝓ et. Et dicimꝰ vocauit aūt. 5i ¶ Numeri ꝟo nonne to. arithmetice ⁊cͣ. itainuenit ſcriptu in antiquis: tangendo libri continētiāipſius innuit difficultatē. Nonne totius arithmetice.hoc dicit ꝓpter numerū in ca. ꝓphetie Balaam. xxiij. ⁊xxiiij. Quadragintaduaꝝ māſionū. xxxiij. arithmeticae diſciplina numeroꝝ ⁊ dr̄ ab ares .i. ꝟtus et rithmosqd̓ eſt numerus qꝛ tractat de virtute numeri. Uel dicicit̉ a rithmon qd̓ ē numerus: qꝛ tractat de virtute numeri: cuius auctor pͥmus pithagoras fuit. hͦ heremusdicit̉ deſertū ſicut dicit mgr̄ in hiſtorijs. Ille liber hebraice dr̄ vagethaber. qd̓ apud nos ſonat. Et locutuseſt. tn̄ nos nō habemus ⁊ Nomen grecū nō habemuſin ſcripturis noſtris. nam grece arithmoth dicitur latine liber numeri vel numerorum. Uel dicitur quādoqꝫ numeri pluraliter. ſicut ſolet dici. hic legit̉ in numeris. Merito autem hoc nomine cenſetur quia quatuor hic principaliter numerantur .ſ. de omni populo viri apti ad arma ferenda: primogeniti leuite qui etiambis numerantur et manſiones per quas profecti ſunt¶k ¶ Deutronomium ꝟo ⁊cͣ. Iſte liber hebraice diciturelleadabarim quod ſonat: Hec verba. Nam a principio dicitur more hebreorum. ẜm Remigium adabarim hebraice. Deutronomiū grece. ſcd̓a legiſlatio latine. Greci appellant Deutronomium ſecundam ſegē a deutros. id eſt ſecundum. et nomos vel noma qd̓eſt lex. vnde dicitur hoc deutronomium. id eſt ſecunda lex. Et ex hoc quidam errantes dixerunt duas eſſeleges. vnam datam a deo que in libris precedentibuscontinetur. Aliaꝫ aūt a Moyſe in hoc libro. Et dicūt