Prologus

quondam magna grecia dicebat̉: laborioſiſſimeᶠ peragrauit:ᵍ vt qui athenis magiſter erat ⁊ potensᵗ cuiuſqꝫdoctrinas achademie gymnaſia perſonabant: fieretperegrinus atqꝫ diſcipulusmalens aliena verecūde diſcere: ꝙͣ ſua impudenter ingerere. ᵉ Deniqꝫ cuꝫ literasquaſi toto orbe fugientesperſequitur:ˣ captus a pira

tis ⁊ venundatus: tyrannocrudeliſſimo paruit ductꝰcaptiuus vinctus ⁊ ſeruus:tamen quia philoſophus:ᶻmaior emēte ſe fuitª ad tytum liuium lacteo eloquetie fonte manantem: de vltimis hiſpanie galliarūqꝫ finibꝰ quoſdā veniſſe nobileſlegimꝰ: ⁊ qͦs ad cōtēplatiōꝫſui roma nō traxerat vniushoīs fama ꝑduxitᵇ habuit

aerea dicebat̉: ab Egypto vel Egypo fratre Donay velDomaypoſtea ibi regnāte nomen accepit. De archita dicit Ualerius maximus in. iiij. li. Tharentinus Architasdū ſe pytagore p̄ceptis penitus metaponti immergit magno labore longoqꝫ tꝑe ſolidum opus doctrine ꝯplexus:poſtqͣꝫ in patria reuertit̉ ⁊ rura ſua ruiſere cepit anīaduertit negligentiavillici corrupta etꝑdita intuēſqꝫ malę meritum: ſūpſiſſem inquit a te ſuꝑpliciū: niſi tibi iratus eſſeꝫ. maluit eīimpunitum dimittere qͣꝫ propter irāviſco grauius punire. Tharētinusauteꝫ dicitur quiaerat a Tharēto ciuitate: de qua dicitſido. etymo. xx.Tharas Neptunfilius fuit a qͥ Tharentum ciuitas cōdita⁊ appellata eſt. Item oratius in libro ſermonuꝫ. Pectinibus patulis iactet ſe molle Tharentum. Pectinesſunt quidam piſces qui dicuntur gallice plaiꝫ. et nota.pecten eſt inſtrin texendi ⁊ pectendi. Item piſcis quida⁊ plectrū cythare: inferior pubes: raſtrū: agmen vel chorea: verſus: Texit nat pectit pecten modulamina cōdit:Agmen cū raſtro ſic pubē pectine ſigno.r ¶ Eamqꝫ oram ⁊c̄. ꝑagrauit. Peragrare multa ſignat.dicit̉ em̄ circūire: ꝑambulare: inquirendo ꝑuagari: perrare ꝑuade̓ ⁊cͣ. Un̄ ꝯſtrue ſic. ꝑagrauit .i. ꝑābulauit. eā orāid eſt eam regionem. verſus. Aſpires horam tempus tibi ſignificabit. Si nō aſpires lymbū dabit ⁊ regionē. Dicglo. Eā orā ytalie: yt alicā regionē q̄ quondā magna grecia dicebat̉ de hoc dicit Augu. viij. li. de ci. dei. Et inde ineas Italie ꝑtes veniēs vbi Pythagoreoꝝ fama celebratur: quicquid ytalice ph̓ie tunc florebat: auditis eminentioribus in ea doctoribus facillime comprehendit. Quareaūt dicebatur magna grecia patet ꝑ Iſidorum qui dicit īxiiij. elymo. Italia olim a grecis ppl̓is occupata: magnagrecia nuncupata eſt. Deinde a regis nomine Saturniamox ⁊ latium dicta eſt: eo ꝙ idem Saturnus a Ioue: ſedibus ſuis pulſus ibi latuerit. Poſtremo ab Italo ſyculoꝝ rege ibi regnante. Italia aꝑpellata eſt.¶ Ut qui Ithenis magiſtrū ⁊c̄. Conſtrue ſic: dico ꝙ peragrauit loca predicta: vt qui erat mgr̄ ⁊ potens Athenisid eſt apud Athenas. Ciuitas eſt in grecia: quaſi littoraliſab atha quod eſt littus quia in littore poſita. Vel dicunt̉Athene quaſi immortales: quia ibi oliꝫ viguit ſapīa queimmortal̓ eſt: ⁊ ſic dicūt̉ ab athanatos quod ē īmortale.Augu. in. xviij. li. de ciui. dei. ix. ca. dicit ꝙ Athene dicunt̉a Minerua que grece Athena dicitur. Et ſubdit multaverba? cauſam aſſignans quare a nomine eius denominata eſt ciuitas: dicit enim ꝙ cum repente ibi apparuiſſꝫoliue arbor: ⁊ alio loco aqua erupiſſet. Cecrops rex territus conſuluit. Appolinem Delphicum quid eſſet faciendum. ille reſpondiit ꝙ olea Mineruaꝫ ſignificaret: vndaneptunum: et ꝙ eſſet in poteſtateʸ ciuiū ex cuius nomineduorum deorum quorum ſigna illa eſſent: ciuitas vocaretur. Iſto Cicrobs oraculo accepto omnes ciues vtriuſqꝫſexus conuocauit. mos enim erat tunc in illis locis vt femine publicis conſultationibus intereſſent. Cōſulta igitur multitudine: mares pro Neptuno: femine pro Minerua tulere ſententias: ⁊ quia vna inuenta eſt plus feminaꝝ minerua vicit t ¶ Cuiuſqꝫ doctri. gym. achademieperſonabant. Quia magna fama erat de doctrina ipſiusIchademia fuit villa Platōnis: vbi idem Plato doce-

bat. Et ſicut quidā dicūt interp̄tat̉ luctus: ꝓpter bellūquod ibi geſtum eſt inter Appollinē ⁊ Neptunum. plato em̄ cū diues eſſet vt poſſet vacare ph̓ie elegit Achademiam villam ꝓcul ab vrbe nō ſolū deſertā ſed et peſtilenteꝫ: vt cura ⁊ aſſiduitate morborum libidinis impetus frangerētur: diſcipuliqꝫnullaꝫ ſentirentvoluptatem niſi illaꝝ reꝝ quaſdiſcerēt Gymnaſiuꝫ aūt dr̄ generalis exercitioꝝlocus: apd̓ athenaſlocꝰ erat vbidiſcebat̉ ph̓ia:et ſapientie exercebat̉ ſtudiuꝫ etſic accipitur hicNaꝫ gymnaſiūgrece vocat̉ qd̓latine exercitiūdr̄: hoc eſt meditatio. Gymnaſia Achademiedicebāt̉ ſtudia:vel exercitia ſtudioꝝ vl̓ loca ſtudij. Et dicit Iſi. ī. xviij.etymo. Gymnaſiū dr̄ vbi exercent̉ athlete ⁊ curſoruꝫvelocitas cōprobat̉. Hinc accidit vt omniū ꝓpe artiūexercitia gymnaſia dicerentur. Et dicitur a gymnos.id eſt. nudus. quia iuuenes nudi exercentur in campovbi ſola verenda operiuntur. Item a gymnos diciturhec gymnas: dis .ſ. pugna vel lucta: et quia magna lucta eſt in ſtudio: recte gymnaſiū dicitur. Vnde Fccl̓.lj. dicitur. Colluctata eſt anima mea in illa. id eſt ſapiētia acquirenda. cetera plana ſunt. ¶v ¶ Deniqꝫ cumlitteras ⁊cͣ. Iſtam litteram inueni in epiſtolis Hieronymi: cum quidam libri habeant: maior emente ſe fuit: quia .ſ. philoſophus erat: emptor non. Conſtructiopatet. Sed nota ꝙ dicit: Litteras quaſi fugiētes quianullus pōt ad ꝑfectionem ſcientie peruenire: cum ſemer occurrit ei quod poſſit addiſcere. vnd̓ vn̄ eccl̓. viij.Dixi ſapiens efficiar: ⁊ illa longius receſſit a me ml̓tomagis qͣꝫ erat.x ¶ Captus a piratis. Pirata dr̄ latro marinꝰ vn̄ lucanus. Omne fretū metuens pelagi pirata reliquit. Etcōponit̉ a pir quod eſt ignis ⁊ ratis quia ſemper portat ignē ī rate. y ¶ Crudeliſſimo tyranno paruit. id ēobediuit qꝛ ad mādatū Dionyſi tyrāni exulauit. vndeait valerius maximus libro. iiij. loquens d̓ platōne patria pulſus a Dionyſio tyranno Megaram petierat:vbi cum ad theodorū principem eius vrbis domi cōuenire vellet neqꝫ admitteretur multū diuqꝫ an̄ foresretentus: comiti ſuo ait. Patienter hoc ferendum eſt:forſitan em̄ ⁊ nos cū in gradu dignitatis nr̄e eſſemus:aliquid tale fecimus quia trāquillitate conſilij: ip̄e ſibiconditiōꝫ exilij placidiorē reddidit. vn̄ bn̄ dr̄ hic d̓ ip̄o¶ Tamen qꝛ ph̓s .i. ſapiens ⁊ diſcretus erat.Maior emente fuit. id eſt maiorem mentis cōſtātiam habuit: Et aduerſa equanimus tolerauit. Et deiſto tyranno habet̉ in ſexto libro Ualerij maximi: Dyoniſius cum hereditatis nomine a patre ſyracuſanoꝝvel ſyculanorum ac pene totius Sicilie tyrannideꝫ accepiſſet maximarum opum dominus exercituū dux ⁊rector claſſium equitantium potens: ꝓpter inopiamlr̄as puerulos Corinthi docuit. a ¶ Ad titū liuiū ⁊cͣ.Titus liuius ſcripſit hiſtoriā romanoꝝ ab vrbe cōdita cuius mentione facit priſcianus: qui dicitur manāsid eſt diffluens fonte lacteo eloquentie: quia ducem ⁊placidam habebat doctrinam ⁊cͣ. ¶ b ¶ Habuit illaetas inauditū ⁊cͣ. extra vrbem. Hic ponit̉ extra ꝓ preter. Et eſt ſenſus. Mirum eſt ⁊ inauditū ꝙ aliqui tam