Prologus inbibliam

ffAepbastjmmubilis fratrꝭ Nicolai d̓ lyphiciſci: in teſtm̄ vetus de commendatione ſacre ſci generali incipit.

mendatione ſacre ſoi generali incipit.Cola liper vite⁊cͣ. eccl̓. xxiiij. Scd̓ꝫy dicit btūs Greg.omel̓. xxxv. euāgeliorum: tꝑalis vitaet̓ne vite comꝑatamors eſt potiꝰ dicēda qͣꝫ vita. Sciētiēꝟe a ph̓is tͣdite ordinant̉ ad finē ꝯſequēdū in pn̄ti vita: qꝛ ſciētie practice ab eis tradite ordinant̉ ad felicitatē politicā: loquendo de policia pn̄tꝭvite. Sil̓r ſcīe ſpeculatiue ordināt̉ ad felicitatē cōtemplatiuam: loq̄ndo de cōtēplatōe q̄ pōt hr̄i in vita pn̄ti⁊ ꝑ viā nature q̄ depēdet ex fantaſmate: vn̄ dr̄. iij. d̓ aīaꝙ intelligētibꝰ nob̓ neceſſe eſt fantaſmata ſil̓ ſpeculari⁊ de tali ſpeculatione dr̄ ibidē: ꝙ intelligere corrūpiturin nob̓: quodā interiori corrupto. Sacra aūt ſcripturaordinat̉ ad felicitatē vite future: quā ph̓i neſciuerunt.ẜm ꝙ dicit beatus Hiero. in epl̓a ad Paulinū de omnibus ſacre ſcripture libris. Hoc doctus Plato neſciuit: hoc demoſthenes eloquens ignorauit. Ex quibuscōcluditur ꝙ libri a ph̓is deſcripti continentes ſcientias ordinatas ad finē in hac tꝑali vita tantūmodo naturaliter ꝯſequendū: ſi comꝑentur ad libros ſacre ſcripture: que ordinatur ad fine eterne vite: magis ſūt dicendi libri mortis qͣꝫ vite. Sed liber cōtinēs ſacrā ſcripturam: que licet in multis libris partialibus diuidat̉ſub vno tn̄ libro continet̉. qui nomine generali lib̓ vite ꝓprie noīatur: ẜm ꝙ dicitur in verbo preaſſumpto.Hec omnia ⁊cͣ. in quo ſacra ſcriptura quadrupliciterdeſcribit̉ ẜm quatuor excellentias quibꝰ oēm ſcripturā aliā excellit. Primo .n. deſcribitur vt ſingularꝭ eminentie: qd̓ notat ꝓnomen ſingulare: cū dr̄ hec. Secundo deſcribit̉ vt generalis continentie. quod oſtendit ſignū vniuerſale: cū dicitur omnia. Tercio vt ſpecularisintelligentie qd̓ denotat conditio libri: cum dicit̉ liberQuarto vt ſalutaris efficatie: quod oſtendit conſecutio finis intenti: cū dicit̉: vite. Circa primū ſcienduꝫ ꝙvna ſcientia eminētior eſt altera ſeu honorabilior duplici de cā. vt habetur. jͣ. de anima. Vna eſt: qꝛ eſt de nobiliori ſubiecto. Alia: quia procedit certiori mō et ꝓpt̓vtranqꝫ ſacra ſcriptura que ꝓprie theologia dicit̉ cumip̄a ſola ſit textus huius ſcientie omnes ſciētias aliasantecellit Primo quia habet deuꝫ ꝓ ſubiecto qui eſtin ſummo totius nobilitatis: propter quod nomīaturtheologia: quaſi ẜmo de deo. Secūdo: qꝛ procedit modo certiori. Alie enim ſcientie humanitus reꝑte procedunt ꝑ inueſtigationē rationis humane: in quo quidēꝓceſſulꝫ non ſit error qͣꝫtum ad cognitionem primorū principioꝝ q̄ ſunt ꝑ ſe nota: ẜm ꝙ dr̄. ij. metaphiſi.In foribus quis delinquet: tn̄ in deductione cōcluſionuꝫ ex principijs pōt eſſe error: maxime qͣꝫtum ad concluſiones a pͥmis pͥncipijs longinqͥs: vn̄ et in tali ꝓceſſu oēs ph̓i innitentes tm̄ humane inueſtigationi inueniuntur erraſſe: et ideo de ſingulari eminentia huiꝰ ſcientie dicitur Deut̓. iiij. Hec eſt ſapientia veſtra ⁊ intellectus corā populis. Sapientia em̄ dr̄ ꝓprie illa ſciētiaque cōſiderat altiſſimas cauſas: vt habet̉ .jͣ. metaphi.Sacra ꝟo ſcriptura habet deū pro ſubiecto. vt dictuꝫeſt: qui eſt prima cauſa ſimpliciter omnium: et ideo ꝓprie dicitur ſapientia. ſed conuenienter additur veſtraad diſtinguendū ſapientiam ſanctoꝝ ſeu catholicorūq̄ eſt ip̄a ſacra ſcriptura a ſapientia ph̓oꝝ: et hoc potiſ

ſime in duobus: videlꝫ in ꝓprietatibus de deo cognitis: ⁊in fine cognitiōis. lꝫ em̄ ph̓i habuerint cognitione de deo:hoc tn̄ ſolū fuit ꝙͣtū ad ꝓprietates q̄ de ip̄o pn̄t cōcludi ꝑinueſtigationē rōnis ꝓcedētē ex creaturis. ſicut ph̓s. .xij.metha. ꝓbat eius vnitatē: ⁊ viij. phi. virtutis infinitateꝫ⁊ ſic de ſil̓ibꝰ. Sꝫ ꝓph̓e ⁊ apl̓i ſctī qͥ hanc ſcripturā nobistradiderūt: ꝑ reuelatōꝫ ſpūſſctī habuerūt cognitōꝫ de ꝓprietatibꝰ diuinis trāſcēdētibꝰ inueſtigatōꝫ rōnis: vt depluralitate ꝑſonaꝝ ⁊ eaꝝ diſtinctiōe ī vnitate eſſētie: ⁊ coſil̓ibꝰ. Itē ph̓i cognitionē de deo habitā nō ordinauerūtad aliū fine ſꝫ ip̄am queſierūt ppter ip̄m ſpeculari tm̄ inqͣꝫtū ē ꝑfectō ip̄ius cognoſcētꝭ. Lognitio aūt dei q̄ ī ſacra ſcriptura tradit̉: ad hͦ pͥncipal̓r querit̉: vt ꝑ ip̄am ip̄e ſpeculās ſeu cōtēplās ferat̉ in amorē ip̄ius obiecti cogniti. ſcꝫdei: ip̄m ſuꝑ ſe ⁊ ſuꝑ oīa diligēdo. ⁊ ꝓpter hͦ ſaluator mat.xxij. dicit: ꝙ in duobus p̄ceptis charitatis tota lex pēdet⁊ pph̓e. Et apl̓s. j. ad Thi. j. Finis p̄cepti ē charitas d̓ corde puro: ⁊ cōſcientia bona ac fide non ficta. Et qꝛ ph̓i ſuoſenſui innitentes hūc finē nō attēderūt: iō errauerūt ꝓpt̓qd̓ eoꝝ ſapīa inſipientia noīat̉ ad Ro. j. Qui cū deū cogͦuiſſent nō ſicut deū glorificauerūt aut gr̄as egerūt ſꝫ euanuerūt ī cogitatiōibꝰ ſuis: ⁊ obſcuratū eſt inſipiēs cor eorū. dicētes ſe .n. eſſe ſapiētes ſtulti facti ſunt. Sed qm̄ ſacra ſcriptura nō ſolū excellit alias inquātū eſt de ſubiectonobiliori: ſed etiam inquātum ꝓcedit mō certiori: videlicet o diuinā reuelatione cui nō pōt ſubeſſe falſum: ideoſubditur in auctoritate premiſſa. Et intellectus corā populis. Intellectus em̄ ꝓprie dr̄ habitus principioꝝ: circaque nō eſt error: vt iā dictū eſt: ꝓpter qd̓ illud qd̓ cōcludit̉directe ex illis iudicat̉ ſimplicit̓ eſſe verum ⁊ quod inuenit̉ eis repugnās: iudicat̉ ſimpliciter eſſe falſum. Ita ſil̓quicqͥd ex ſacra ſcriptura manifeſte cōcludit̉: veꝝ iudicatur. qd̓ aūt ei repugnat: falſum ſimpl̓r reputat̉: ⁊ iō ſacraſcriptura nō ſolū vocat̉ ſapīa: ſed etiā cū hoc intellectusvnde dr̄ eccle. xv. Implebit eū ſpiritu ſapientie ⁊ intellectus. Et ad colo. j. Impleamī agnitiōe voluntatꝭ eius inoī ſapīa ⁊ intellectu ⁊cͣ. ⁊ ſic patet primū. Circa ſecunduꝫconſiderandū: ꝙ ſub conſideratione alicuius ſcientie nōſolū cadit ſubiectū: ſed etiā ea que habent attributioneꝫad ip̄m vt hr̄. iiij. Metha. ſicut ſub cōſideratione medicinō ſolū cadit ſanitas/ vel corpus ſanabile: ſed etiā vrinainquātū eſt indicatiua ſanitatis: et potio inquātū eſt factiua eiꝰ: ⁊ dieta inquātū ē ip̄ius cōſeruatiua: ⁊ ſic d̓ alijsOmniā aut creata hut attributiōeꝫ ad ip̄m deum qͥ ē huius ſcientie ſubiectum ꝓpter quod iſta ſcientia ē quodammō ꝯſideratiua oīm: in quo apparet eiꝰ ꝯtinentia generalis q̄ notat̉ in verbo pͥmitus paſſumpto: cū dr̄. Oīa de qͦpōt exponi: quod dr̄ Sapi. j. Hoc quod continet oīa ſciētiā hꝫ vocꝭ vt ſit ſenſus: Hoc .ſ. volumē ſacre ſcripture. q̄licet diuidat̉ in plures libros partiales: tn̄ redigūt̉ ī vnovolumine quod biblia appellatur. Continet omnia: qꝛ hͦſcientia eſt quodammodo omnium conſideratiua. Sciētiā habet vocis: de ꝓprietate vocis eſt. ꝙ ſit verbi ſignificatiua: ⁊ ꝓprium eſt ſacre ſcripture ꝙ ſit diuini verbi exp̄ſſiua: ẜm ꝙ manifeſte habet̉ Ioh̓. j. In principio erat verbū ⁊cͣ. Et quia per verbum omnia facta ſunt. vt ibidē ſb̓ditur. ideo omnia ſub conſideratione huius ſcientie continentur non tamen ſub proprijs rationibus ſinguloruꝫ:qꝛ hoc pertinet ad ſcientias particulares et humanitꝰ inuentas. Sed inquantum ex omnibus creatis manuducimur in cognitionem et dilectionē dei per veram fidē charitate formatā: ad quam conſideratio huius ſcientie ordinatur: vt predictū eſt. Et hoc eſt quod dicit Aug. xiiij.de trini. ca. j. Nō vtiqꝫ quicquid ſciri poteſt ab homine inrebus humanis vbi plurimū ſuꝑuacue vanitatis ⁊ noxiecurioſitatis eſt: huic ſcientie tribuens: ſed illud tantūmōquo fides ſaluberrima que ad verā beatitudinem ducitgignitur: nutritur: defenditur: et roboratur. Unde ⁊ Io.xvj. ſaluator loquens de ſpirituſancto cuius reuelationetradita eſt hec ſcriptura dicit. Docebit vos omnem veritatem. gloſa. neceſſariam ad ſalutem: ⁊ ſic patet ſecundū¶ Circa tercium: quod eſt intelligentia ſpecularis: quod