¶ Ad Galathas

vt firmius predicta teneatisfidei. Uidete autem qualibus litvt ſciatis hanc epiſtolam a me miſſam ⁊ peroc magis obediatis.teris ſcripſi vobisʳ mea manu.ſopus fuit vt ſcriberem. quia pſeudo inſtantſiudeis īfidelibꝰQuicunqꝫ enim volunt placere inſ carnali obſeruatione f § improbitate. non duunt rationecarne. ſhi cogunt vos circuncidi:propter hoc § que pro cruce inferturtantum vt crucis chriſti perſecutiſ ab infidelibus iudeis Ideo tantum.non enim pro lege placent. vel non amore legishoc faciunt.onem non patiantur. Neqꝫ enimqui circunciduntur legem cuſtodiunt. ſed volunt vos circuncidi: vt¶ Id eſt. de carnali circunciſione in qua dolor ērobis ſdolore veſtro. f § apud iudeos. eo ꝙ taꝫnultos proſelitos faciant. j. ſ illi in carne gloriantur.in carne veſtraʸ gloriētur Michifſ vnde mūdi philoſophus erubuit: ibi apoſtolꝰtheſauruꝫ repperitautem abſit gloriariʸ niſi in crucequid enim prodeſtdomini noſtri iheſu chriſti: per¶ Quod illī viſum eſt ſtulticia apoſtolo factumeſt ſapientia ⁊ gloria. F concupiſcentie mundinon habent dominium. nec mundꝰ iā ſe ingerit. ⁊ego contra eum fortisquem mihiſ mundus crucifixus ēideo ſolum in cruce glorior⁊ ego mundo. In chriſto enim ihequaſi equalia ſunt deo circunciſio etpreputium.ſu neqꝫ circunciſio aliquid valet.

j Ambrofius. Noua vita ¶ Id eſt. regeneratōneqꝫ pręputium: ſed noua creaego in cruce gloriorſ rectitudinētura. Et quicunqꝫ hanc regulamſ mētis Ia deo ſgētilesſecuti fuerint: pax ſuper illos etId eſt. remiſſio peccatoꝝ ſetiā ſ iudeos. nōrn̄ales. ſed qui dei. id eſt. ſpirituales.5de peccatismiſericordia ⁊ ſuper iſrahel dei.ſ āmodo. vel de cetero pro ut due dictōes id eſtde alio preter fidem. id eſt. de legalibus. f§ vt iterum cogar ſcribere de eodem ſmihi: cui nonDe cętero nemo mihi moleſtꝰ ſit.Signfacienda moleſtia.militie chriſti. que me comprobant eius eſſe.Ego enimʳ ſtigmata domini ihe§ pro fidelibus. quaſi diceret. quod vos nōattenditis f Quod non pſeudo. j. non lexſu in corpore meo ſporto. Gratiadomini noſtri iheſu chriſti cum ſpiratione. vt veritatem ſēꝑ intelligatis f Pehoc verbum hebreum vera eſſe que locutus ē oſtēdit.ritu veſtro fratres⁊ amen.Epiſtola ad galathas explicit.¶ Argumentum in Epiſtolam adepheſios incipit.Pheſij ſūt aſiāi. hi accepto verboveritatis perſtiteruntin fide. Hos collaudat apoſtoluſſcribens eis ab vrbe roma de carcere. per tychicum diaconum

communem condicionemAd omnes. Auguſtinus. Omnibus enim pari dilectōne vita ęterna optanda eſt. et ſi non omnibus eadem poſſunt exhiberi dilectionis officiaquę fratribus ſunt maxime exhibenda. Ambro. Hiero. Quia faciliores etpropenſiores in bono circa fratres eſſe debemus. quia ſumus inuicem membra. Si enim in cunctos liberalitatis frena laxantur. maxime in domeſticos fidei .i. chriſtianos qui habent eundem patrem. eiuſdemqꝫ magiſtri appellatione cenſentur.Omnibus ergo impēdēda eſt miſericordiain quo pręponēdi ſūtiuſti. qui ſunt ex fide¶ Aug. de doctrinachriſti. Omnis peccator inquantum peccator eſt. non eſt diligendus. Et omnis homoinquantum homo eſtdiligendus eſt propt̓deum. deus vero propter ſeipſum. Et ſi deus propt̓ ſe. omni homine amplius diligendus eſt Amplius quiſqꝫ deum debet diligere qͣꝫ ſeipſum. Itē amplius alius homo diligendus eſt qͣꝫ corpusnoſtruꝫ. quia propterdeum omnia iſta diligēda ſunt. ⁊ poteſt nobiſcum aliꝰ homo deoperfrui. quod non poteſt corpꝰ. Omnes autem homines ęque diligendi ſunt. Sed cūomnibus prodeſſe nōpoſſis. his potiſſimeconſulendū eſt. qui ꝓlocorum ⁊ temporumvel quarumlibet rerūoportunitatibus conſtrictius tibi iūgūturUidetis autemAuguſtinus. Poſtqͣꝫ ad moralia operaexhortatꝰ eſt. redit adillud vnde prius agebatur. Ne ſcilicet. legales obſeruantię teneantur.Hiero. Ne quis autem ſub nomine eius fallat incautos cauet finem epiſto lęmanus ſuę annotatione complens. Ab hoc enim loco manu ſua vſqꝫad finem ſcripſit.¶ Hi cogunt. Ambroſius. Iſti erant p̄ſeudo. qui ſic chriſtum prędicabant vt ⁊ legem ſeruandam docereūt. Cruceꝫ prędicabant: vt a fidelibusuęſtum habeant. legem: vt iudęis placeant.Ut crucis chriſti perſecutōnem. Hieronimus. Forte hoc ideodicit. quia romani imperatores Caius cęſar ⁊ octauianus ⁊ auguſtus leges promulgauerunt vt iudei vbicunqꝫ eſſent proprio ritu viuerent et patrijs cęrimonijs deſeruirent. Quicunqꝫ enim circunciſus erat. licet in chriſtum crederet. quaſi iudęus habebatur in gentibus. Qui vero incircunciſus ſe non eſſe iudęum pręputio pręferebat. perſecucionibus tam gentiliūqͣꝫ iudęorum fiebat obnoxius. Has igitur perſecutiones qui galathas deprauauerant. declinare cupientes. circunciſioneꝫ pro defenſione diſcipuliſꝑſuadebant. Naꝫ nec iudęi perſequi eos poterant. nec gentiles quos videbant ⁊ proſelitos circuncidere. ⁊ ipſos legalia ſeruare.¶ Abſit gloriari niſi in cruce. Augu. Ideo crux in fronte credētiūvbi eſt ſedes verecundię figitur. vt de nomine eius fides non erubeſcat. etmnagis dei gloriam qͣꝫ hominum diligat. Signum veteris teſtamenti circūciſio in latenti carne. ſignum noui crux in libera fronte ibi enim occultatiohic reuelatio eſt. Illud ſub velamine. hoc eſt in facie. Crucem autem vt inea gloriemur dominus ſuo geſtans humero pro virga regni nobis commendauit. Hoc ergo obprobrium ⁊ deformitatē chriſti non erubeſcamus

ſed veneremur. Non eſt enī magnum in ſapientia dei vel maieſtate vel poteſtate gloriari. ſed in cruce. vnde impiꝰ inſultat. ⁊ irridet philoſophus¶ Mihi mundus crucifixus eſt. Augꝰ. Contigit plerunqꝫ vt homo mundum mente non teneat. Sed tamen mundus eum in ſuis occupationibus aſtringit. ⁊ mortuus eſt homo mundo. ⁊ mundus quaſi viuꝰ euꝫconſpicit: dum alio intentum in ſuis actibus rapere contendit. ſed necpaulus mundum cupit. nec mundus eum. vt in duobus mortuis neuter neutꝝvidet. quia igitur necpaulus mundi gloriāquęrebat. nec a mundi gloria ipſe quęrebatur. Ideo ⁊ ſe mundo⁊ mundum ſibi crucifixum gloriatur.¶ Et ego mundoNec ego in mundo aliquid cupio. nec ipſeſuuꝫ aliquid in me cognoſcit. Sicut dominus ait: Venit enimprinceps mundi huiꝰ⁊ in me non habetquicquam.Super illos etſuper iſrahel. Duas partes hic ſignificauit ſuper quas manet pax ⁊ miſericordiadei .ſ. gētiliū fideliū ⁊iudeorum credentiuꝫ.¶ De cętero. Nōvult per turbulentascontentiones tediumſibi fieri de re quantūſatis erat expoſita. vlſicut in gręco legitur.De cętero. Nemo ilaborem exhibeat. velpręſtet ſcilicꝫ vt rurſūin vobis neceſſitatemhabeam laborandi.Augꝰ. Hiero. Laborem enim pręſtat magiſtro. qui aliter ſētitͣͣdocuit.¶ Stigmata. Augꝰ. Stigma ē punctūvel nota aliquo ferrofacta. Stigmata ergoappellat. quaſi notas pęnarum de perſecutionibus quas patiebatur. Et ēſenſus. ideo non debet mihi fieri moleſtia. quia ego habeo alios conflictꝰ⁊ certamina quę in perſecutionibus quas patior mecum decertant.¶ Gratia domini. Concluſio epiſtolę quaſi ſubſcriptō. qua ⁊ in nonnullis alijs epiſtolis vtitur. Quaſi vt prędicta teneatis. Gratia. Non diſſenſio non legis ſeruitus. non rixa. non iurgium¶ Epheſii ſunt aſiani. Hi per pauluꝫ non fundati ſꝫ confirmati in fide. firmiter in ea ſteterant. ⁊ bonis operibus. His ſcribit a roma de carcereper tichicuꝫ confortatoriam ępiſtolam. cuꝫ vlterius non eſſet eos viſurusSciens eos bonos non arguit de culpa. Sed ne relabantur timendū erat⁊ quia nullus eſt adeo perfectus qui creſcere non poſſit. hortatur ad vlter īora. ⁊ ne recedant pro ſuis tribulationibus teneantqꝫ ſuaſ ordinationes. p̨̄ſertim ne perfectio erigat in tumorem. oſtendit de quo ſtatu ad quā dignitatem vocati ſunt. dicens omnia eis vel apoſtolis ipſis vel toto humanogeneri beneficia per ſolam gratiam data. Eſt igitur intētio apoſtoli ep̄heſios in bonis habitis confirmare. ⁊ ad vlteriora prouocare. nec non ad humilitatem gratiarumqꝫ actionem.