¶ Ad GalathasC IIII.

Quaſi. vos eſtis in chriſto ʳ ¶ Id eſt iuſti per fim. ſicut fuit abraum. Etſi ſemen abrae eſtis.Quid ergo plus iudeis eſt: nihil.Si autem vos chriſti. ergo abraęf¶ Id eſt. ſecundum fidem chriſti repromiſſi nōſecundum carnales obſeruantias.ſemen eſtis: ſſcd̓um promiſſioneꝫdico vos ſemen abrae eſtis ⁊ ideo ſ regni.hęredes..C. ¶IIII.Ico autemFetate ⁊ ſcīaquanto tempore hęres paruuluscogit̉. nullā poteſtatē hēt. Iqͣꝫuiseſt. nihil differt a ſeruoʸ cum ſit do§ futurus f§ Qui eum contra hoſtesdefendant.minus omnium: ſed ſub tutoribꝰſ Qui pro eo cauſas agant ⁊ mores eius informent f § determinatum in quo libertas ſui ⁊ ſuorum ſibi datur.⁊ actoribuſ ē vſqꝫᶠ ad pręfinitum tēpus a patre. Ita ⁊ nos cuꝫ eſſemꝰ

F cognitōne dei ⁊ viribꝰ. ⁊¶ Sub lege que eſt prima inſtitutio ad fidem ⁊ iuſticiamparuuli. ſubᶠ elementiſ mundi eraF tum territi minis. tum capti blandiciismus ſeruientes. At vbi venit ple¶ Id eſt. poſtqͣꝫ tempus precedens adimpletureſt. vel quia in eo plene ſpiritus dona dāturfſ fecit viſibilem hominibusnitudo temporis. ſmiſit deus fili5 etiamum ſuum factum ex muliere. faf ſub onere legis ſicut ſub alijs pēisj. §n̄ vt abea expiaretur. ſed vt ab ea liberaret ſicut a penisctuꝫʸ ſub lege: vt eos qui ſub legef ¶ Id eſt. bona que per gratiaꝫ dantur. per queſunt filii Sicut participat noſtra natura. ita adſuam nos adoptat.erant redimeret: ſvt adoptionemnon ſolifiliorum reciperemus. Quoniamnos iudei qui credimus fili: ſed ⁊ vos gentilesquod probat effectus quia miſit. paterautem eſtis filij dei. miſit deus ſpiquem etiam filius mittit. I qui probat voseſſe filios. jͣ. Itam iudeorum qͣꝫ gentiliumritum filij ſui in corda veſtra claqui facit clamare quod nunquam preſumeremus niſi ſpiritꝰ doceretf ¶ Quia ſpiritus clamatin vobis pater.mantem. Abba pater. Itaqꝫ iam

eſtꝰ protectio. Ꝙ autem chriſtus indumentum ſit. alibi apoſtolus aperidicens. Induite vos dominum noſtrum iheſum chriſtum. Auguſt. de baptiſmo. Induunt aūt hoīes chriſtum aliqn̄ vſqꝫ ad perceptōnem ſacr̄i. Aliqn̄ etiā vſqꝫ ad vitę ſanctificatōnem. Et illud primū bonis ⁊ malis eſt cōe.Hoc alterum vero proprium eſt bonorum.Ergo ſeme abraę eſtis. Hiero. Supra Semen abraę dictus eſtchriſtus. vbi legitur ꝙ promiſſiones dictę ſunt abraę ⁊ ſemini eiꝰ. Hic autēſemen abraę dicti ſuntfilij chriſti .i. oēs credētes. Veꝝ quotiēs xp̄snoīatur. ſemen abracorꝑaliter ſentienduꝫeſt. ꝙ ex eius ſtirpe generetur. Quotiēs aūtnos qui credimꝰ in eūdicimur ſemen abraę.tūc ſpūalit̓ ſemē fideiaccipere debemꝰ.¶ Dico autem.C. IIII.Modo vos gētiles ⁊nos iudei ſumꝰ chriſti.⁊ ſemen abraę ⁊ hęredes. ſꝫ olī nos iudęi ſb̓lege ſicut hęres futurꝰ⁊ a pr̄e ſubſtitutꝰ Ecceiteꝝ quare lex non ē tenenda.¶ Uſqꝫ ad prefiPoſtqͣꝫ enī adultꝰ: libertatē ſui ⁊ ſuoꝝ hētAlioquī iure exhęreditatur. Lex fuit pedagogus. qꝛ tīore cōp̨̄ſſit. ⁊ p̨̄ceptis dei ſeruire coegit. Fuit tutor⁊ actor iudeis qͦs deuhęredes inſtituit. duꝫparuuli cognitōne dei⁊ viribus reſiſtendi peccatis. Quo tꝑe erāt etiam ſerui legalibus pęnis amalis territi. ꝓmiſſionibus incitati. nec ſui dn̄abantur ſꝫ vicia. nec ſuoꝝ .i.hęreditatis ęt̓nę cū hoꝝ tn̄ eēt dn̄i. a deo īſtituti. His fuit lex tutoris locodū contra malignoꝝ ſpirituum impugnationes. ⁊ gentiliū perſuaſiones qͥad idolatriā traherent illos defendebat admonendo. increpādo. aliqn̄ puniendo. Eterna bona illis conſeruauit. qm̄ ex illis multos chriſtꝰ ab inferno liberauit. Fuit ⁊ actor quia cauſam eoꝝ apud deū egit: dum per ſacrificia ⁊ expiatōem deū eis placauit. ⁊ hoc vſqꝫ ad tꝑus pręfinitum .i. vſqꝫ adaduentum chriſti in qͦ cōſtituit deus. vt perfecti ⁊ liberi fierēt. ⁊ hęreditateꝫobtinerēt alio quin exhęreditarentur.Sub elementis. Ambro. In elementis neomenias .i. lunares dieſ⁊ ſabbatum ſignificat. non ꝙ in elemētis ſꝑarent vt pagani: ſꝫ in his deuꝫvenerabantur.¶ Mundi. Augꝰ. Quia lex non cęleſti a: ſꝫ terrena ꝓmittebat. vel tranſitoria vt mūdꝰ. vel in elementis ſunt neomenię .i. lunares dies ⁊ ſabbatū.¶ Uel plenitudo tēporis. Id eſt. poſtqͣꝫ totuꝫ ſpaciū illud fuit adīpletum qͥ lex durare debuit tunc miſit deus.Plenitudo tꝑis. Sciebat qn̄ venire deberet. vel etiā pati ⁊cͣ. Non eſtei hora eius vel noſtra niſi voluntas eiꝰ. Ante tn̄ longa ſeries pręconuꝫ p̨̄mittenda erat.Miſit deus filiū. Vn̄. Ego inquit a pr̄e exiui ⁊ veni in hūc mūdūEt tn̄ de illo dicit euāgeliſta ioh̓es. In mūdo erat ⁊ mundus ꝑ ip̄m factꝭeſt. ⁊ mundꝰ eū non cognouit. Deinde cōiungit. In propria venit. Illucgͦ miſſus eſt vbi erat. Unde ⁊ illud ꝓphęta dicit. Celū ⁊ terrā ego impleo.Quęrēdum eſt gͦ qūo intelligatur iſta miſſio. Si tn̄ ſobrie de dei filio. quędigna ſunt opinemur. Ideo miſſum intelligere debemus. quia ex illo incōp̨̄henſibili inenarrabiliqꝫ ſecreto maieſtatis ꝓfundę dedit ſe cōpręhēdēdūmētibꝰ nr̄is dei verbū. nō ſolum cum ſe exinaniret. ſꝫ etiā cū habitaret ī nobis. ſicut ſcriptū eſt. qm̄ inhabitabo in illis.Ex muliere. Vſus hebręę locutionis. mulieres dicit non corruptasſed feminas.¶ Factum ſub lege. VUt appareat circūciſus quaſi filius abraę cui ꝓmiſſus erat. ſignū hn̄s eius cui promiſſus fuerat. in qͦ impleta ē circūciſio ⁊ideo ſignū iā ceſſꝫ. Credidit eī abraā ſe habituꝝ filiū. in qͦ bn̄dicerētur oēs

gentes. quod iam factum credimus?Ut adop. fi. re. Id eſt. participes eſſemus diuinę glorię. Sicut enīipſe noſtra natura ꝑticipat. ita ad ſuā vidēdam nos adoptat. Hinc enimadoptōnem recipimus. ꝙ ille vnicus dei filiꝰ non dedignatus eſt ꝑticipationem noſtrę naturę. factꝰ ex muliere. vt nō ſoluꝫ vnigenitꝰ eēt. ſꝫ etiā primogenitus in multis fr̄ibus fieret. Adoptionem autem dicit. vt diſtincte intelligamus vnicum dei filium. Nos enī bn̄ficio ⁊ dignatione filij dei ſumusille natu̓a ē filiꝰ. qͥ hoceſt quod pater.¶ Aug. contra fauſ.Unicū eī filiū deꝰ hꝫquē genuit de ſb̓a ſuaNos auteꝫ nō de ſb̓aſua genuit. Creaturaeī ipſiuſ ſumꝰ. quā nōgenuit ſꝫ fecit. Et id̓ovt fr̄es chriſti ẜm nr̄mmodū faceret adoptauit. Iſte itaqꝫ modusqͦ nos deꝰ cū iā eēꝰ abip̄o n̄ nati ſꝫ ꝯditi ⁊ īſtituti ꝟbo ſuo ⁊ gr̄a ſuagenuit. vt filij eiꝰ eēmꝰadoptō vocat̉. vn̄ dedit eis ptātē filios deifieri ⁊cͣ.ReciperemusDixit. nō acciperemꝰvt ſignificarꝫ nos hocamiſiſſe in adam. ex qͦmortales ſumus.¶ Miſit deꝰ ſpi.Ambroſiuſ. Ut enimprobaremur adoptati eſſe a deo in filios.ſpiritum ſuum deditnobis. qui ſignum patris oſtendat in filiosvt quia nos hoc nonAuderemus dicere infirmitate ⁊ indignitate noſtra. ſuggerat vt audeamꝰdicere.Spiritum filij. Nota ſpiritum etiam eſſe filij. Et nota etiam hic trinitatem. Auguſtinus ſuper iohannem. Si forſitan aliquis quęrat vtrū et a filio procedat ſpirituſſanctus. Filius enim ſolius patris eſt filius. Et paterſolius filij eſt pater. Spiritus autem ſāctus. non eſt vnius eorum ſpiritusſed amborum. Vnde dominus ait: Spiritus patris veſtri qui loquitur īvobis. Et a poſtolus ait hic: Miſit deus ſpiritum filij ſui. Et multa aliaſunt teſtimonia. quibus euidenter oſtenditur. ⁊ patris ⁊ filij eſſe ſpiritumqui in trinitate dicitur ſpirituſſanctus. Nec ob aliud eſtimo ipſum proprievocari ſpiritumſanctum. cum etiam ſi de ſingulis interrogemur. non poſſumus patrem ⁊ filium dicere niſi ſpiritum. quoniam ſpiritus ē deus. Qd̓ergo communiter vocantur ⁊ ſinguli. Hoc proprie vocari oportuit eū. quinon eſt vnus eorum. ſed in quo communitas apparet amborum. Cur ergonon credamus ꝙ etiam de filio procedat ſpirituſſanctus. cum filij quoqꝫ ipſe ſit ſpiritus. Si enim ab eo non procederet. non poſt reſurrectionem ſe repręſentans diſcipulis inſufflaſſet dicens: Accipite ſpiritumſanctuꝫ. Quidenim aliud ſignificauit illa inſufflatio? niſi ꝙ procedat ſpirituſſanctus deipſo. ad hoc etiam pertinet quod ait de muliere fluxuꝫ patiente. Tetigit mealiquis ego enim ſenſi virtutem de me exiſſe. Nam virtutis nomine ſpiritumſanctum ex eo clarum eſt appellari quod marie angelus dixit. Et virtus altiſſimi obumbrabit tibi. Et dominus promittens diſcipulis ait. Sedete hic donec induamini virtute ex alto.¶Spiritum filii. Hic eſt virtꝰ quę de illo exibat. ⁊ ſanabat omnesDicit tamen ipſe filius a patre illum procedere. quia ad eum ſoletreferre ⁊ quod ipſius eſt. de quo ⁊ ipſe eſt. ſicut alibi. mea doctrina non eſtmea. ſed eius qui miſit me. A quo habet filius vt ſit deus. eſt enim de d̓odeus. ab illo habet vt ⁊ de illo procedat ſpūſſanctus¶ Clamantem. Hieronimus. Notandum ꝙ clamor in ſcripturis nonſagnę vocis emiſſio. ſed ſcientię intelligatur et intentionis magnitudo.¶ Abba pater. Eleganter duo verba idem ſignificantia poſuit. propt̓vniuerſum populum qui de iudęis ⁊ gentibus in vnitatem fidei vocatusē. vt hębręum verbum ad hebręos. gręcum ad gētes pertineat. Utriuſqꝫaūt ꝟbi eadem ſignificatio ad eiuſdem fidei ſpiritus qͣꝫ vnitatem.