Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

Prohęmium beati Lucę in euangelium ſuum incipit.Uoniamfſ vt baſilides ⁊ appelleſ.quidemᶠ ml̓ti cona⁊ qui ſub noīe thome uelmathie vel alioꝝ apoſtolorum falſa ſcripſerunt.ti ſunt ordinare narrationem quęNon nos: ſed in nobis deus fecit.ſ vel redundant. Euangelii.in nobis cōpletę ſunt rerum ſicuttradiderunt nobiſs qui ab initio ipNon ſolū corporali: ſed potius mentis intuituſi viderunt. et miniſtri fuerunt ſerHuius verbi quod caro factum eſt f¶ Et quoniam hoc eſt. Non humana voluntate: ſed ſpūſancto intus inſtigante. cuiꝰ gratia geritur. ut idquod bonum eſt nobis etiam bonum videatur.monis:ſ viſum eſt ⁊ michi. aſſecuto a principio omnia: diligēter exordine tibi ſcribere optime theophile: vt cognoſcas eorū verborūde quibus eruditus es veritateꝫ.

Euangeliū ſcd̓m lucam incipit.C. I.Uit inI.diebus heIam alienigerodis regisna regnabat.iudęę ſacerIIdos quidaꝫnomine zacharias de vice abia. ⁊vxor illi de filiabuſ aaron. ⁊ nomēeius eliſabeth. Erant autē amboNon coram hominibus: quia omnis ſterilis in lege maledicta fuitQui non fallitur ut homines.iuſti ante deum. incedentes in omnibus mandatis ⁊ iuſtificatōibuſNon ꝙ non peccauerint. ſed quia per grāmdei abluti peccare deſierin t.dn̄i ſine querela. Et non erat illisſ due cauſe non habendi memor antur ut mafilius eo ꝙ eſſet eliſabeth ſterilis⁊ ambo proceſſerant in diebus ſuior appareat virtus.is. Factū eſt aūt cū ſacerdotio fungeretur in ordine vicis ſuę ante

Quoniamquidē. B. Lucas de omnibꝰ q̨̄ fecit ih̓s et docuit vſqꝫin diem qua aſſumptꝰ eſt ſermonē facturus. primo eoꝝ qui de eo falſa ſcripſerunt redarguit audaciam. Scribit aūt hyſtorico ſtilo. Magꝭ enī in deſcribendis rebꝰ qͣꝫ expͥmendis p̨̄ceptis ſtudium habuit. ⁊ hyſtorico more denarratione ſumpſit exordium. ⁊ eam hyſtoriā plena digeſtione ꝓſequitur. Beda. Nota ea cauſa maxime ſcripſiſſe euangeliū ne pſeudo euangeliſtis eſſet facultas prędicandi. qui ſub nomine chriſti apoſtolorūqꝫ conatiſunt ſectas perfidię inducere.Multi. Beda.Non tam numeroſitate qͣꝫ hereſum diuerſitate. Qui nō ſpūſſancti munere donati: ſedvacuo labore conatimagis ordinarent narrationē qͣꝫ hyſtorię texerent veritatem. Conati. Ambro.Conat̉ qui incipit necperficit. qui ſuis viribꝰnō gr̄ę dei quę irrigatconfidit. qui quod abalijs dictū videt abolere intendit. Non conatur qui diuino ſpiritu res ⁊ dicta miniſtrāte cepta complet.Cōpletę. AmbꝝRedundant per vniuerſum mundum. mētes fidelium rigant etconfirmant.Ambro. Quodredundat in nullo deficit. ⁊ de ꝯpleto nemodubitat. cum fidē affectus aſtruit. exituſ proNobis. Beda.Hon ſolum marcus ⁊lucas auditu didicer̄tquę ſcriberent: ſed etiāmatthęus ⁊ iohannesmulta de infantia. pueritia. genealogia ſaluatoris. alijs narrantibꝰ didicerunt. Uiderunt et mi. ⁊c̄. Ambro Gemnina virtus eſt in homine perfectointentio ⁊ actio. vtranqꝫ notat in apoſtolis fuiſſe ⁊ viſionem. id eſt. intentionem. ⁊ miniſteriū. id eſt. actionem. vt per id quod viderint diuinę cognitionis intelligatur intentio. per id ꝙ miniſtri fuerunt eorum actio declaretur. Ambro. Hoc verbum non prolatiuū: ſed ſubſtantiuū interiori mentevidetur. Vnde moyſes dicit. quia populus videbat vocem. quę non ſoletvideri ſed audiri. Audiuit petrus verbum quando dictū eſt ei. Ueni poſtme faciam te piſ. hō. Miniſtrat quādo tollit crucem ⁊ ſequitur xp̄m. Omnia. Beda. Non omnia quę aſſecutus: ſed de omnibꝰ quę ad fidem legentiū confirmandā credit idonea. Ex conſulto enim multa pręteritquę alij dicunt: vt diuerſa in euangelio gratia refulgeret. et proprijs quibuſdam libri ſinguli myſteriorū geſtorūqꝫ miraculis eminerēt.Ambro. Prolixiorem notat hunc euangelij libruꝫ qͣꝫ alioꝝ euangeliſtarum. Vnde ⁊ a paulo laudatur. quia omnia aſſecutus eſt. non ꝙ omīaſcripſerit. quę nec mundus capit. Theophile. Beda. Theophilus amans deum. vel amatus a deo.Qui amat deū. vel a deo vult amari: ad ſe putet euangeliū ſcribi. et vt bonū depoſitū ſibi ꝯmēdari. Non noua theophilo promittunt̉: ſed eadē quibus eſt eruditus. vt quo quid ordine a domino geſtum dictum ve ſit agnoſcat: quia perfectus non ſolum in iheſum credere ſed ⁊ fidē perpetuę diuinitatis ⁊ temporaneę diſpenſationis illiꝰ debet ordinem noſſe. 7C. I.Fuit in diebus. Ambro. Vitulus ſacerdotalis hoſtia. Per vitulum ergo hoc euangeliū figurat̉: in quo a ſacerdotibꝰ inchoatur. ⁊ in vitulommatur. id eſt. in chriſto qui pro mundi vita immolatur. Sacer. quidam ⁊c̄. Impleuit ordineꝫ. dixit regem ⁊ regionē in quafuit: ſacerdotē ⁊ gentem eius ⁊ vxorem illius indicat.

Beda. Amb. Non ſolum a parentibꝰ: ſed etiam a progenitoribꝰ nobilitas baptiſtę monſtratur. Non ſęculari poteſtate ſublimis: ſed religioneTales enim parentes pręnuncius habere debuit. vt quaſi iure naturę infuſam fideꝫ aduentus chriſti prędicaret.Amb. Docet diuina ſcriptura in his quos ꝯmendare volumus. nonſolum mores ſed etiam parentes oportere laudari. vt quaſi hęreditario iure puritatem habere videant̉ illi quos laudamꝰ. Nobilitatur itaqꝫ ioh̓esbaptiſta parentibusmiraculis. moribꝰ. munere. paſſione. ſic ſamuel. ſic yſaac a parentibꝰ nobilitatem pietatis accepit: quaꝫ poſteris reliquit.Zacharias. Zacharias: memor domini. Cui apparet angelus a dextris altaris:qꝛ ei qui mēor dominieſt demonſtratur myſterium. De ui. abia. B.Abia: pater dominuſ.Et aptuꝫ fuit vt in tēpore officij patris dn̄iconceptꝰ eſſet iſte quipatrē dominū prędicaret.Cum dauid cultūdomus domini ampliaret: miniſteria ſacerdotum. in. xxiiij. ſortibus diuiſit. In quibꝰfamiliam abia de quaZacharias ſors octaua contigit. vt pręconoui teſtamenti in octauę ſortis vice naſcat̉qꝛ ꝑ octo nouuꝫ. ſicutper ſepteꝫ teſtamentūdeclaratur vetus.Eliſabeth. Elilabeth d̓i mei ſaturitaſSignificat mariā quęplena deo fuit.Erant aūt am.Beda. Ambroſius. Plena laudatio quę genus in maioribus. moresin ęquitate. officium in ſacerdotio. factum in mandatis. iudiciū in iuſtificationibꝰ comprehendit. Iuſti ante deum. ⁊c̄. Ambro. Non enim omnis qui iuſtus eſt antehomines. iuſtus eſt ante deum. Aliter enim vident homines. aliter deus.homines in facie. deus in corde. Ideoqꝫ fieri poteſt. vt aliquis affectata bonitate populari. iuſtus videatur michi. iuſtus tamen non ſit ante deum. ſiiuſticia non ex mentis ſimplicitate formetur: ſed adulatione ſimuletur.Mandatis et iuſtifi. ⁊c̄. Ambro. Beda. Prius mandatum. ſecūda eſt iuſtificatio. cum enim mandatis cęleſtibꝰ obedimus in mandatis deiincedimus. Cum recte et congrue iudicamus: tenere domini iuſtificationeꝫvidemur. Sine querela ⁊c̄. Ecce temperata iuſticia. Plerunqꝫ durior iuſticia hominum querelam prouocat. Vnde apoſtolus. Prouidentes bona. non tantū coram deo: ſed etiam coram omnibꝰ hominibꝰ. Et eccleſiaſtes. Ne ſis multum iuſtus. Vel incedentes ī om. ⁊ iuſ. ſine querela .i. ſineꝯſcientia vanę laudis.Et nō erat illis. Beda. Diuinitus procuratum fuit ut de prouectisdiuqꝫ fructu coniugij priuatis iohannes naſceretur: vt inopinato ortu prolis ⁊ ipſos donum dei gratius afficeret. Et cęteros ſtupor miraculi pararetauditui futuri prophetę. Vnde poſtea ſubditur. Poſuerunt omnes quiaudierant in corde ſuo dicentes. Quiſputas puer iſte erit? Factum eſt autem cum. Cum ex pręcepto moyſi vno ſacerdotedecedente: vnus ſuccedere iubeatur: tempore dauid ſtatutum eſt vt viciſſim miniſtrantes per octonos dies a ſabbato vſqꝫ ad ſabbatum temporevicis ſuę ſinguli caſtimonię ſtuderent. nec interea domū tangerent.In or. vi. Ambro. Zacharias deſignat̉ ſūmus ſacerdos. qui vno tm̄