MREEſdre. I.IITVQA

Primus liber Eſdre inciRit ſacerdos ſuꝑ ſolio ſuo Zacharie. vj.Scd̓m ꝙ in libris p̄cedentibꝰ dictum eſt.deus ſb̓ rōne abſoluta ſubiectū eſt in totaſacra ſcriptura. ſub rōnibus aūt ꝯtractisſubiectum eſt in partialibus libris: ſicutcorpus mobile abſolute ſumptum ſubiectum eſt in tota ph̓ia naturali: corpus ꝟo mobile animatum ſubiectum eſt in libro de anima ⁊ in alijs libris ſequentibusad ipſum. ⁊ eodem modo deus ſub rōne gubernantisppl̓m iſrahel: ſubiectum eſt in libro Iudicum ⁊ alijs libris hyſtorialibus ſequentibus: vario tn̄ modo ẜm variatōꝫ huiꝰ regiminis. deus em̄ hunc ppl̓m poſt ingreſſum terre ꝓmiſſionis triplici mō guber nauit. Primoꝑ iudices. ⁊ ſic de eo agit̉ in libro Iudicū: Scd̓o ꝑ reges: ⁊ ſic tractat̉ de eo in libris Regū ⁊ Paralyp. Cercio ꝑ ſacerdotes .ſ. a reditu captiuitatis babylonice vſqꝫ ad xp̄m. Expeditis aūt duobus primis modis. tecium ꝑ manibus habemꝰ. qꝛ liber Eſdre incipit a reditu captiuitatis babylonice a quo incepit regimē ſacerdotum tn̄ ſub deo principali rectore: de quo regiminedicit̉ verbum p̄aſſumptuꝫ. Erit ſacerdos ⁊cͣ. In quoqͥdem verbo primo tangit̉ regentium habilitas: cumdicit̉ ſacerdos .i. ſacerdotes: eo mō loquēdi quo dicit̉Exo. viij. Uenit muſca gͣuiſſima .i. multitudo muſcaꝝAd cuius intellectum ſciendū: ꝙ ẜm ph̓m primo pol̓.Illi qui ſunt vigentes intellectu ſcientia ⁊ prudentia.illi ſunt apti ad regendum: quia ſciunt ſe ⁊ alios dirigere in finem bonum. Talis autem debet eſſe cōditioſacerdotum ꝓut dicit̉ Malach̓. ij. Labia ſacerdotiscuſtodiunt ſcientiam ⁊ legem requirent de ore eius. qꝛangelus domini exercituum eſt. ſicut em̄ angelica na.turā ſuꝑior eſt humana ⁊ ideo homines ꝑ angelos regunt̉: ſic ſacerdotes qͥ ſunt qͣſi mediatores int̓ deum ⁊ppl̓m: ex hoc em̄ hn̄t aptitudinem ad regendū. Scd̓oin ꝟbo ꝓpoſito tangit̉ huiꝰ regiminis auctoritas. cumdr̄. Suꝑ ſolio ſuo. ſedere em̄ ſuꝑ ſolium ꝓprium eſt habentis auctoritatem diſcernendi. iudicandi. ac etiamcorrigendi. Hanc aūt auctoritatem habuerūt ſacerdotes a reditu captiuitatis babylonice ⁊ citra vt dictuꝫeſt de qua pōt dici qd̓ ſcribit̉ Eſa. xvj. Preparabit̉ inmiſcd̓ia ſolium. ⁊ ſedebitis ſuꝑ illud in veritate. reditus autem de captiuitate babylonica factus fuit ex diuina miſcd̓ia ⁊ fuit preꝑatio ad hoc ꝙ ppl̓us per ſacerdotes gubernaret̉. vtꝫ ꝑ p̄dicta. ⁊ ſic huius regiminisſolium fuit in miſcd̓ia preꝑatum: ⁊ bene ſubdit̉. Et ſedebit ſuꝑ illud in veritate. quia a reditu captiuitatisbabylonice quo temꝑe p̄fuerūt ſacerdotes: non legit̉ppl̓us iſrael ita declinaſſe a veritate fidei ſicut ante. qꝛtemꝑibus iudicum ⁊ regum multotiens maior parspopuli: immo quaſi totus ppl̓us declinabat ad ydolatriam. ꝓpter quam inducta fuit captiuitas babylonica: vt patuit ꝑ p̄dicta. ſꝫ a reditu captiuitatis babylonice pauci legunt̉ a veritate latrie declinaſſe vtpotetēꝑe machabeoꝝ aliqui ex ambitione. ⁊ aliqui ex antiochi nobilis ꝑſecutione. ⁊ multi econtrario ꝓ veritate fidei legunt̉ mortem acerbiſſimam toleraſſe ad gloriaꝫ dei: q̄ eſt benedictꝰ in ſecula ſeculoꝝ Amen.¶ Capitulum primum. IN anno primo Cyri ⁊cͣ. Liber iſte aquo incipit regimen ſacerdotum vtdictum eſt: cuꝫ ſibi annexis poteſt ſicIdiuidi. quia primo tangit̉ huius regiꝘ minis ꝓceſſus. ſecundo incidens caſus qui duplex eſt. in vno habetur exAemplum conſtantie contra Aman.in altero exemplum patientie in libris Heſter ⁊ Iob. Libros autē Tobie ⁊ Iudith ⁊ Machabeoꝝ licet ſint hyſtoriales tamen intendo eos ad preſens ꝑtranſire: quia non ſuntde canone apud iudeos. nec apud chriſtianos. immode ipſis dicit Hiero. in prologo galeato qui eſt ꝓlo-

Regum ꝙ auctoritas eoꝝ non eſt efficaxguad ꝓbandum aliqͥd qd̓ in ꝯtentōeꝫ vel dubiū venit: ⁊ iōexpoſitioni eoꝝ non intendo inſiſtere: donec cum dei adiutorio ⁊ vita comite ſuꝑ omnes libros canonicos ſcripſerim: ſi aūt dominus vitam mihi ꝯceſſerit: ſuꝑ iſtos libros ⁊ alios qui ꝯmuniter ponunt̉ in biblijs qͣꝫuis nonſint de canone ſcribere: potero dn̄o ꝯcedente. Liber autēiſte diuidit̉ in tres ꝑtes. qꝛ primo agit̉ de reductione ppl̓iſub ieſu filio ioſedech. ſecūdo de inſtructione reducti ꝑeſdram legis doctorem. vij. capi. tercio de reedificationemuri per neemiam ducem. ibi. Verba neemie. ⁊ iſti tresfuerunt ſacerdotes vt ex ſeq̄ntibꝰ apparebit. De ſcd̓o autem libro eſdre. nō intēdo ad pūs me intromittere rōnedicta .ſ. qꝛ nō eſt de canone. Circa primū primo deſcribit̉reditus ppl̓i: ſcd̓o fundatio templi. cap. iij. Circa primumpͥmo deſcribit̉ licentia data. ſcd̓o numerat̉ turba licentiata. ca. ij. Circa primū p̄mittit̉ ꝯfeſſio maieſtatis. ſcd̓o ſb̓dit̉ ꝯceſſio libertatꝭ. ibi. Quis ex vob̓. t̓cio ꝯpletio volūtatis. ibi. Et ſurrexert. quarto collatio pietatis. ibi. Rexqͦꝫ cyrus Circa primū primo ponunt̉ quedam p̄ambula. ſcd̓o conceſſio ipſa. ibi. Hec dicit cyrus. Primū preambulum eſt. qꝛ notatur tempus: cum dr̄. In anno primo cyri ⁊cͣ. Ad maiorem aūt intellectum eoꝝ que dicuntur in hoc libro ⁊ alijs de iſto cyro: ⁊ maxime cuiuſdā dicti a me ſuꝑ Lucaꝫ ca. ij. ponenda eſt hic origo ⁊ ꝓmotiohuiꝰ cyri: ẜm em̄ ꝙ habet̉ in ſcholaſtica hyſto. Aſtragesrex medoꝝ ⁊ ꝑſarum vidit in ſomnis de ventre filie ſueegredi vitem totam aſiam occupantem: ⁊ cum figniſicatum huius quereret a ꝯiectoribus: rn̄derunt ꝙ ſignificabat pueꝝ ex ea naſciturum: in tota aſia regnatuꝝ. ⁊ ip̄mde regno expulſuꝝ: quod timens darium ꝯſobrinum ſuum adoptauit in filium: qꝛ filium non habebat: ſꝫ filiamvnam quam dedit cuidam militi ſimplici. ne puer natusde ea: magnoꝝ amicoꝝ potentia vallaretur: ⁊ cum hocad maiorem ſecuritatem cum dicta filia eſſet grauida: fecit tempus partus ipſius explorari. ⁊ puerum natum adſe apportari. quem dedit cuidam de ſuis principibus occidendum: ſꝫ ille timens ne regnum ad matrem pueri deueniret: non fecit̉: ſꝫ pueꝝ in nemore expoſuit. ad quem exdiuina ꝓuidentia que ſolet adeſſe qn̄ deficit humana: venit quedam canicula lactans pueꝝ ipſum a feris ⁊ auibꝰdefendendo: quem paſtor regis inueuit ⁊ vxori ſue tradidit nutriendum: qui cum creuiſſet: ab alijs pueris factuseſt rex eoꝝ. ⁊ rebelles ſibi grauiter affligebat: intantumꝙ patres pueroꝝ conqueſti ſunt regi ad quem cum adduceret̉ conſtanter ⁊ intrepide dixit: hec ſe feciſſe tanqͣꝫrex eoꝝ. Rex ergo admirans pueri conſtantiam: in eo qdam ſigna ſui generis agnouit. ⁊ a paſtore veritatem requirens: ipſum eſſe nepotem ſuum inuenit. verūtamenerga eum placatus fuit: credens ꝙ ſomnium ſuum impletum eſſet in regno pueroꝝ: ⁊ eum alendum tradidit illi principi cui prius eum tradiderat occidendum. filiumautem eius clam occidi fecit: eo ꝙ fuerat inobediens orieius: quod tamen illum principem nō latuit. Poſtea ꝟoper tempus magnum rex exercitum tradidit illi principi ad domandos aduerſarios: ⁊ ipſe immediate receſſit.Ille autem princeps memor occiſionis filij ſui: ſuaſit exercitui: vt cyrum regem perſaꝝ eligeret. vocans eum cyrum id eſt heredem: qui prius ſpartaticus id eſt catulusvocabatur: eo ꝙ canicula lactauerat eum. quod factumaudiens aſtrages: collegit exercituꝫ: vt pugnaret contracyrum: ⁊ in primo congreſſu preualuit: ſed poſtea a cyrodeuictus fuit. verūtamen cyrus magis ſe exhibuit ei nepotem qͣꝫ victorem: nam regnum hyrcanorum ſibi dimiſit: ⁊ dario auunculo ſuo regnum medorum. ita ꝙ ptꝰeorum mortem totum veniret ad manum ſuaꝫ. Poſteaꝟo cyrus ⁊ darius eius auunculus obſederunt babyloniam: qua capta ⁊ occiſo Balthaſar rege. Darius regnauit in babyione duobus annis: quo mortuo: totum venit ad manum Cyri: ⁊ ſic fuit monarcha. ⁊ in primo anno huius monarchie dedit licentiam filijs iſrahel redeundi in Iudeam: ⁊ edificandi templum: ẜm ꝙ dicitur hic.

A ij