Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
192r
Einzelbild herunterladen
 

19 2

Primus.

ne poſt predicatiuas locant̉ poſſe: loco affirmationis quā loco negationis aſſumi: Ex ꝗbus aſſūptionibus fiunt ꝯplexiones varie ſyllogiſmoꝝ. His ita expeditis de oībus in cōe precipiendū videtur. cumſint octo propoſitiōes: que ex predicatiua hypotheticaqꝫ connectuntur: ſuperius aſcripte ſunt: eaꝝ quatuor ita faciūt ꝯſequentiā: ſi. a. terminus ſit. Quatuor v̓o ita cōditionem proponūt. vt. a. terminus ſitFiunt v̓o ex his ſyllogiſmi hoc ex prima propoſitione. ſi eſt. a. ſit. b. eſt. c. At qui eſt. a. igitur ſit. beſt. c. vel ſic. At ſit. b. eſt. c. non eſt igr̄. a. Poſſeāt huiuſmodi eſſe aſſumptionē ex ſuperius deſcriptapropoſitionum naͣ cognoſcitur. Ex ſecunda propoſitione ſi eſt. a. ſit. b. eſt. c. At qui eſt. a. igiturſit. b. non eſt. c. vel ita. At ſit. b. eſt. c. non eſt igit̉a. Ex tertia ſi eſt. a. cuꝫ ſit. b. ē. c. at qui eſt. a. cuꝫigit̉ non ſit. b. eſt. c. vel ita. at qui non ſit. b. non eſtc. non eſt igr̄. a. Ex quarta ſi eſt. a. non ſit. b. noneſt. c. At eſt. a. cuꝫ igitur non ſit. b. non eſt. c. vel ita.At non ſit. b. eſt. c. non eſt igit̉. a. In his igiturtuor propoſitionibus in ꝗbus. a. terminus proponitur ſi aſſumptū fuerit eundē. a. terminū. c. terminūvel vel non monſtrat̉. idē vero. c. terminus ſi aſſumatur: ſi quidē eſt non: vel non eſt aſſumatur. a. terminus monſtrabit̉. Ex ꝗnta etiāpropoſitione ita ſyllogiſmi fiunt. ſi non eſt. a. cum ſit.b. eſt. c. At non eſt. a. cum igit̉ ſit. b. eſt. c. vel ita. Atqui eſt. a. cum igit̉ ſit. b. non eſt. c. vel ita. at qui ſitb. non eſt. c. eſt igit̉. a. vel ita. at qui ſit. b. eſt. c. noneſt igitur. a. Quod idcirco euenit vt hmōi propoſitioquattuor colligat ſyllogiſmos. qꝛ in his tm̄ ſi non ſitaliꝗd: aliud proponi pōt: in ꝗbus ꝯͣria medietatibus carēt. in his .n. vel interempto altero alteꝝ ponit̉.vel poſito altero alteꝝ ꝑimit̉. Ex ſexta ſi ſit. a.ſit. b. eſt. c. at eſt. a. igr̄ ſit. b. eſt. c. vel ita.At qui ſit. b. eſt. c. igit̉ eſt. a. Ex ſeptima ſi non eſta. non ſit. b. eſt. c. At non eſt. a. cuꝫ igitur ſit. b. ēc. vel ita. At qui eſt. a. igit̉ non ſit. b. non eſt. c. velita. At qui non ſit. b. non eſt. c. ē igitur. a. vel ita. atqui non ſit. b. eſt. c. non ē igitur. a. in hac quoqꝫplexione propter eandē cauſam quatuor cōplexionesfiunt. Ex octaua. Si ē. a. cum non ſit. b. non eſtc. At non eſt. a. igitur non ſit. b. non eſt. c. vel ita.At qui ſit. b. eſt. c. eſt igitur. a. In his quattuorquoqꝫ ꝓpoſitionibus ſi quidē. a. non eſſe aſſumat̉. c.terminus vel vel non eſſe ꝯcluditur. ſi vero. c. ēnon eſſe: vel eſt eſſe aſſumat̉. a. terminus ſemꝑeſſe cōcluditur: niſi in ꝗnto ſeptimo tantum modisvbi. c. eſſe aſſumitur. a. non eſſe monſtrat̉. Oīumvero cōis eſt ratio preter quintū ſeptimū modū vtfi. a. terminus ita aſſumatur: qūo qn̄ in prima enunciatione propoſitus eſt: conditio ſequit̉: in concluſione firmetur. Si vero cōditio que ſeꝗtur contrario atqꝫ in enunciatione propoſita eſt aſſumat̉: cathegorica ꝓpoſitio prima eſt in terminat̉. In ſeptimo vero vel ꝗnto quoqꝫ rōne ſit aſſumptū alterum: invtriſqꝫ ꝑtibus faciet ꝯcluſionē itaqꝫ. x.. viii. vel. xx. fiunt ſyllogiſmi potius. Octo quidē ſi. a. terminus vt ēꝓpoſitus. viii. vo ſi. c. terminus conuerſo atqꝫ inpropoſitiōe eſt poſitus: aſſumat̉. Quattuor vero ex ſeptimo vel ꝗnto modis vtrobiqꝫ facientibus cōcluſio. Reliquis vero cōplexionibus nulla eſt conſequētia neceſſitatis. vt aūt planior intellectus fieret: ip̄asꝓpoſitiones ſuis terminis poſitas annotaui: vt .ſ.predictos aſſumptionū modos non rōne ſolū demō-

ſtratio fieret: veꝝ etiā per exemplum currentibus doctrina clarior eluceret ſi eſt. a.. cum ſit. b. anīatumeſt. c. animal. Si eſt. a.. cum ſit. b. animatū: non eſtc. inſenſibile. Si eſt. a.. cuꝫ non ſit. b. inanimatū ē:c. ſenſibile. Si eſt. a.. cum non ſit. b. inanimatum:non ē. c. inſenſibile. Si non eſt. a. aīatum: cum ſit. b. ſſenſibile: eſt. c. inuitale. Si non eſt. a. animatum: cumſit. b. inſenſibile: non eſt. c. viuens. Si non eſt. a. aīatūcum non ſit. b. ſenſibile: eſt. c. inuitale. Si non eſt. a.aīatum: cum non ſit. b. ſenſibile eſt. c. vitale. Expeditis igit̉ his ſyllogiſmis: ex talibus propoſitionibꝰfiunt: que ex prima predicatiua: ſecunda hypothetica copulant̉: nunc ad eos tranſitū faciamus: ex prima conditionali. ſcd̓a vero predicatiua nectūt̉ quaꝝoīum numerus ponendus eſt: vt de ꝗbus loquimur:lector agnoſcat: Si ſit. a. eſt. b. eſt. c. Si ſit. a. eſtb. non ē. c. ſi ſit. a. non eſt. b. eſt. c. ſi cuꝫ ſit. a. non ēb. non eſt. c. ſi non ſit. a. ē. b. eſt. c. ſi non ſit. a. eſtb. non ē. c. ſi non ſit. a. non eſt. b. eſt. c. ſi cum ſit.a. non ē. b. non ē. c. Prima igitur propoſitio talesre terminos debet: vt. a. quidē poſſit eſſe preter. b..c. Sꝫ tunc ſi. a. fuerit. c. neceſſe ſit:. a. terminumb. terminus ſubſeꝗtur: vt ſi ſit. a. quidē aīatum. b.c. aīal. aīatum namqꝫ preter hoīem preter anīaleſſe pōt. Tunc vero id qd̓ aīatum eſt: eſſe animal neceſſe ē: ſi id quod eſt aīatum homo ē. Secunda ꝓpoſitio talibus terminis cōtexenda ē: vt. a. quidē preterb. preter. c. eiſdem eſſe poſſit. Tunc tn̄ neceſſeſit non eſſe. c. ē. a. ſi poſito. a. b. ſequat̉: vt ſi. a. ſitaīatum. b.. c. equus. Aīatum quippe: vt homo:vel equus ſit fieri pōt. Tunc vero neceſſe eſt id quodaīatū ē non eſſe equum: ſi id ipſum quod aīatū eſt homo fuerit. Tertia propoſitio his terminis copulat̉: vta. quidē. b.. c. vel eſſe: vel non eſſe poſſit: tunc tn̄neceſſe ſit ſimul eſſe. c. ſi poſito. a. termino. b terminus abnuat̉: vt ſi ſit. a. aīatum. b. animal. c. inſenſibile. Nam aīatum eſt: vel aīal: vel non animal: vel inſenſibile: vel non inſenſibile eſſe pōt. ſed tunc neceſſeeſt id qd̓ aīatum ē eſſe inſenſibile: ſi aīato poſito aīalabnuatur. Quarte propoſitionis hi termini ſunt vt. aquidē. b. cum. c. eſſe: non eſſe poſſit. Tunc veroab eo. c. modis oībus ſeꝑetur: ſi poſito. a. termino. b.terminus abnuat̉ vt ſi ſit. a. quidē aīatū. b. aīal. c.Nam quod aīatum eſt: animal eſſe: non eſſe itēqꝫhomo eſſe non eſſe poteſt: tunc tn̄ neceſſe ē vt ſitaīatum non ſit homo. Cum poſito aīato eſſe animaldenegatur. Quinta vero propoſitio his terminisnectitur: vt ſi ſit. a poſſit non eſſe. b.. c. Tunctn̄ cum non ſit. a. c. terminū eſſe neceſſe ſit: ſi poſito fieſſe. a. eſſe. b. terminū conſequat̉: vt ſi ſit. a. quidē īuitale. b.. c. animal. Naꝫ ſi non ſit inuitale: tūc poſſit animal vel non eſſe. at tunc neceſſe eſt a nimal negato inuitali: ſi inuitale negabit̉ hoīemſubſequat̉. Sextā vero propoſitionē talia debentbra contingere: vt ſi non ſit. a. terminus. b. vel. c.vel poſſint. Tūc vero. a. termino. c. neceſſe ſit negationē. a. termini. b. termini affirmatio comitabit̉: vt ſi ſit. a. inuitalis. b.. c. equus.ē inuitale: pōt vel homo vel equus vel non eſſe. ſꝫneceſſe ē eſſe equū inuitali denegato: ſi negationēinuitalis: hoīs poſitio ſubſequatur. Septime propoſitiōis hos eſſe terminos oportebit: vt ſi ſit. a. terminis. b.. c.: poſſint. Sed tunc neceſſe ſiteſſe. c. terminū: ſi negationē. a. termini. b. termini negatio ſubſequatur. vt ſi ſit. a. animal. b. aīatū. c. inui-