In tōpica cicero. commentarioꝝ liber. vi.

atqꝫ ingenio plurimū valens cuncta ad ſe ꝑtinere dicat: q̄ liberalibus ſtudiis annumerauerūt. ſimul dandā eſſe oꝑam dicit: qm̄ beniuolo aīo Ciceronis opustrebatiª eſſet editurus: vt cū ī multoꝝ manꝰ veniſſetꝓdeſſe his in integrū poſſet: ꝗ rectis ſtudiis tenerentur: hoc quoqꝫ trebatio bn̄ficii noīe ꝯcedere: ꝙ ad eūſcripta: ⁊ per eū edita ꝓ futura plurimis cōſcriberet.¶ Hec ergo argumētatio: q̄ dr̄ artis expers in teſtimonio poſita eſt. Teſtimoniū aūt nūc dicimus ec̄:qd̓ ab aliqua re externa ſumitur ad faciendāfidē¶ Extrinſecus poſitū argumenti locuꝫ: quē. M. T. vocat artis exꝑtem: in teſtimonio poſitū eſſe ꝓnunciat.Dubitari aut pōt ꝗd hic locus a ſuꝑioribus differatquos in affectis locauit. Nā vti affecta ſemꝑ in relatione ſunt ꝯſtituta: ita ēt teſtimonia ad ea quoꝝ ſuntteſtimonia referunt̉. Oē .n. teſtimoniū teſtate rei ē teſtimoniū. Quocirca cur aut ea: q̄ affecta dudū vocata ſunt: non extrinſecus collocent̉: aut ea q̄ nunc vocātur extrinſecus: nō inter affecta ponātur: q̄ri poteſt.Cū preſertim ea q̄ adiuncta eſſe negocio ſuꝑius diximus: veluti quoddā teſtimoniū ſepe rebus afferant:cū ex eoꝝ q̄ p̄ceſſerunt: vel cōſecuta ſunt ſignis: quidgeſtū ſit ꝯſiderari ſolet. Quoꝝ omnium cōis ſolutioeſt: ꝙ ex affectis argumēta q̄ fiunt ab oratore inueniuntur: eiuſqꝫ oꝑe atqꝫ induſtria naſcunt̉. Ea v̓o q̄ extrinſecus poſita ſunt: rei tm̄ teſtimoniū p̄bent. Nō .n.inueniunt̉ ab oratore: ſed his orator vtit̉ poſitis atqꝫante conſtitutis. Nā qͥ a genere: vel a ſpē: vel a ceteris affectis argumenta ſunt: ab ipſo quodāmodo oratore pariunt̉. Teſtimonia v̓o ſibupſe non efficit ſꝫ adcāꝫ vtitur ante p̄paratis: quo ſit vt argumenta ex affectis in cā ſtatim: atqꝫ ex tꝑe naſcantur: ea vero quein teſtimoniis poſita ſunt an̄ rem p̄currentia: ꝯfirmādo vſum negocio poſterius p̄ſtent. ⁊ in adiunctis aboratore coniectura colligit̉: ⁊ auditoꝝ mētibꝰ intimatur. Teſtimonia v̓o n̄ in cōiectura: aut in ſuſpitionibus: ſed in rei geſte narratione ꝯſiſtunt. On̄dit auteꝫvehemētius ꝗd eſſet teſtimoniū: cum dicit: id a ſe teſtimoniū vocari: ꝙ ab aliqua externa re ſumit̉. Oīaquippe affecta: ab eis ad q̄ affecta ſunt: non vidēturexterna. Teſtis v̓o nulla cum re teſtificata cognatione coniungit̉ niſi ſola noticia que nihil ad reꝫ q̄ geſtaeſt attinet: Cū ſi geſtum negociū nullus agnoſceret:nihilominus tn̄ geſta res eſſet. ſed id poterat ēt ad ſimilitudinem duci. Quid .n. minus eſſet aliquid: ſi ei ſimile nihil reperiret̉: ſed ꝙ ſimile eſt: ei cui ſimile ē eadem qualitate coniungit̉. Que qualitas vtrūqꝫ cōformat. Scīa v̓o qͣꝫuis efficiat teſtē: nulla tn̄ qͣlitate cōiungit̉ cū re: cuius illa noticia eſt. Neqꝫ .n. ſciētis noticia rei geſte qͣlitas dici pōt: Cum ſi noticia qͣlitas reipoſſet intelligi pereūtibꝰ his ꝗ rē norunt: res vel interiret: vel mutaret̉: ꝙ neutꝝ euenire neceſſe eſt. Qn̄ ꝙdē abſūptis ſciētibus res ignorata poterit ꝑmanere¶ Perſona autē: nō qualiſcūqꝫ eſt: teſtimonii pondus hꝫ. Ad fidem .n. faciendam auctoritas queritur. ſed auctoritatem aut natura: aut tempus affertNature auctoritas in virtute eſt maxima. In tempore autem multa ſunt que afferant auctoritatem:ingenium: opes: etas fortuna: ars: vſus: neceſſitas:Concurſio etiā nonnunꝙͣ fortuitarum rerum.¶ Qm̄ locum artis expertē in teſtimonio eſſe poſituꝫdixit: In teſtimoniis vero perſonaꝝ fidem ſuā interponentiū auctoritas querit̉: neceſſariū fuit: quibꝰ re-

bus fieri ſoleat auctoritas expedire ⁊c̄. quidē clariſſime atqꝫ aꝑtiſſime dicta ſunt. Sꝫ ꝙ auctoritatē ī naꝫtp̄ſqꝫ diuiſit. Cūqꝫ in tꝑe ingeniū. opes. etatē fortunartē. vſuꝫ. neceſſitatē. concurſionē et non nunqͣꝫ reꝫfortuitaꝝ locauit queri pōt. Quid .n. attinet ad tp̄s īgeniū. Quid ars. ꝗd vſus. Nā etas atqꝫ opes fortūa:⁊ fortuitaꝝ reꝝ concurſio ſubiecta ſunt tꝑi. Qm̄ vnūqd̓qꝫ hoꝝ variis tēporum vicibus ꝑmutat̉. Ingenijvero naͣe potius oportuit tribui. artē atqꝫ vſuꝫ tertiūquoddā: qm̄ neqꝫ tꝑi neqꝫ naͣe ſubiiciuntur. Quāqͣꝫvirtus quoqꝫ ipſa. quā. M. Tͣ. in naͣe rōne cōſtituit obuſdā non naͣlis: ſed tū doctrina tū recta exercitatione viuendi videat̉ aſcita. Sꝫ hec ita intelligenda diuiſio eſt: ꝙ oīs auctoritas aut ex magnis atqꝫ excellētibus rebus ⁊ ꝑ naͣm optimis venit: aut ab his q̄ inferiore loco ſunt cōſtituta fidē non ex naͣe qualitate ſꝫex vulgo īſitis opinionibꝰ capit. Et maximas ꝗdē excellenteſqꝫ res in naͣ conſtituit. q̄ ſemper vt ipſe Tulius multis in locis defendit: boni eſt appetens. at v̓oq̄ poſteriora ſunt ſub tꝑe poſuit. Idcirco ꝙ oīa tꝑibſubiecta principalis boni nō retinēt ſtatū. Uirtus ꝗdē in deterius flecti nō pōt. Ingeniū vero atqꝫ opesfortuna ⁊ ars. ⁊ vſus ſepe nō recta exercitatiōe depruant̉. Nā quicꝗd hoꝝ fuerit a virtute ſeiunctū: digntatē vere laudis amittit. ⁊ d̓ virtute quidē diſtulit d̓cere. Poſteriorē vero ꝑtem .i. in tꝑe poſite auctorit.tis diuiſit: ⁊ euidētiſſimis patefecit exēplis. Nā ⁊ ingeniis fides adeſt. atqꝫ ex ea p̄ſto eſt auctoritas plurma. Eos ꝗppe ſapiētius loqui hoīes credunt: quoruꝫingeniū ad expediēda ꝗ propoſuerint ſufficit. opibiquoqꝫ p̄potentes dignos fide iudicāt. fortuna quo⁊ dignitate p̄claris maieſtatē auctoritatis imꝑtiūt īrecte fortaſſe ſꝫ ⁊ iudiciūj in negociis ⁊ exiſtimatio vte opinione hoīum maxime continet̉. q̄ qꝛ mutari nōpōt ad eā cuncta rediget: eāqꝫ ſibi tractandā regendāqꝫ ꝓponet orator. ars ēt atqꝫ vſus plurimū valētIn vtriſqꝫ .n. fidē noticia facit. Neceſſitas quoqꝫid ꝙ latebat: extorquēs auctoritate ſubnixa ē. quetab aīo: tū a corꝑibus venit. a corꝑibus cū igni ferreac verberibꝰ veꝝ ꝙ latet aperit̉. ab aīo cū mens quidā ꝑturbationis vel ignorātie cecitate confunditurTunc .n. ꝗd dici: quid taceri debeat: minime diſtinguēs veꝝ ꝙ ocultū erat: ꝓdit: atqꝫ effundit in luceꝫNā iracundia ſepe ⁊ q̄libet aī perturbatio: ꝙ occult.dū foret haud cōtinet. q̄ idcirco hn̄t auctoritatē ad fidē: qꝛ ſimpl̓r ꝓdita ſunt: Nec vlla calliditatis artelata. qn ēt ignorātia pueroꝝ: vinolētia: ſomnus qͥdſepe produxit in mediū: in ꝗbus ſi iudiciū fuiſſet vllūprolata nō eēt. Sepe ēt hoīes preter vllā aī pertubationē īprudentes ꝓpria confeſſiōe obligati ſūt: d̓cuncta ſimpl̓r effundūt: q̄ ſibi nocitura non eſtimentvt ſtaterio eueniſſe ꝓpoſuit: ꝗ interpoſito parietſtibus audiētibus ea cōfeſſus ē imprudēs ſe ab inſiantibꝰ audiri. ꝗbus vulgatis in iudiciūqꝫ ꝓlatis capitali ſnīa condēnatus eſt. atqꝫ hec quidē ignoratiin neceſſitate ē ꝯſtituta. Nā qui neſcit id q. ignoratne ſi velit ꝗdē poterit euitare. Que āt neceſſitas extorquet: ipſa quodāmō vr̄ veritas dicere. atqꝫ iō elꝫveluti auctoritate ſubnixis fides adhibet̉. Cōcurſio ēreꝝ fortuitaꝝ facit fidē: q̄ cum aliquotiens falſa deignet: tn̄ ita ē vehemens: vt ſe ab ea veritaſ explicatvix poſſit. qͣle eſt ꝙ de palamede narrat̉. phryx extuctus ꝗ qͣſi a priamo miſſus videret̉. reꝑte priami irphrygia manꝰ imitata: q̄ cōcurrentia fidē faceretaditiōis Hinc dicit. talis ēt fortuitaꝝ reꝝ concurſio¶ Nam