In Topica Ficero. Cōmentario. lib. v.
mentationis interſeram. Septem igit̉ modis hypotheticos enumerans ait. Cū ī cōnexis ꝓpoſitionibusid: qd̓ eſt primū aſſumit̉: vt on̄dat̉ ẜm. Primū a dilecticis modū vocari hoc modo. Si hoc eſt: illud ē qd̓dicit h̓ primū eſt: qd̓ v̓o ait: illud ẜm. aſſumitur ergoqd̓ primū ē: atqui hoc eſt. cōcludit̉ igit̉ id qd̓ ẜm ē: illud igit̉ ē: velut in his rurſus exemplis. Si hō ē: aīaeſt aſſumitur. atqui hō ē. cōcludit̉: aīal igitur eſt. Secūdū v̓o modū ait eſſe. Tullius cōnexis ꝓpoſitiōibꝰtextum: in quo cū ẜm negatur: ſequit̉: vt id ēt qd̓ primū eſt: abneget̉. hoc mō. ſi hoc eſt: illud eſt. Illud ātnon eſt. igitur ne hoc quidem eſt. In exemplis ita. Sihō ē: aīal eſt: animal aūt non eſt: homo igitur non ē.Tullius ita dixit. Cum id: qd̓ annexum eſt negaris: vtid quoqꝫ cui fuerit annexum negandū ſit: ẜm eſſe modū quaſi cōnexa propoſitione affirmatiuis partibusiuncta. vniuerſaliter aūt rectius diceretur: cum id qd̓annerum eſt .i. ẜm perimitur: perimi illud quoqꝫ cuiannexū eſt .i. primū. vt ſi affirmatiuū eſt id: qd̓ annexum eſt: negatione perimat̉: ſi v̓o negatiuū: affirmatione. ⁊ de eo quoqꝫ cui annexum eſt: id eſt prīo idē ē:vt ſi ī cōnexa ꝓpōne affirmatur: in cōcluſiōe denegetur ẜm nunc propoſitū Ciceronis exemplum. Si v̓onegatiua ſit ꝓpōnis prior pars: in concluſione contraria affirmatiōe tollatur. Tertiū v̓o modū ait eſſe Cicero: cum ea que coniūcta ſūt: denegantur: ⁊ his alianegatio rurſus adiungit̉: vt qꝛ aīal homini coniunctieſt: ita dicamus. Non ⁊ homo ⁊ non aīal ē. atqꝫ ex hiſvnum ponit̉: vtqd̓ reliꝗt̉ auferatur: hoc modo. Ponimus eſſe hominē dicētes. Atqui homo eſt. Quodergo relinquit̉. non eſt animal. aufertur atqꝫ concludit̉. animal igit̉ eſt. Fit argumentatio hoc mō. Nō ⁊homo eſt: ⁊ non animal. atqui hō ē. animal igitur eſtEx his naſci dicit enthymemata ex contrarijs concluſa: quibus plurimum rhetores vti ſolent: atqꝫ hec enthymemata nuncupantur non ꝙ eodem nomine oīsinuentio nuncupari non poſſit. Enthymema namqꝫ ēmentis cōceptio. qd̓ pōt oībus īuentionibꝰ cōuenire.Sꝫ qꝛ hec inuenta: que breuiter ex contrarijs colligitur maxime acuta ſunt ꝓpter excellentiā ſpēmqꝫ īuētionis cōe enthymematis nomē ꝓpriū factū ē: vt heca rhetoribus quaſi ꝓprio noīe enthymemata vocent̉Sicut grecus quoqꝫ poeta homerus poeta tantū dr̄⁊ quiſꝗs ex homero aliꝗd ꝓfert: ita dicere cōſueuit.Hunc verſum poeta locutꝰ eſt: ⁊ tūc non alius ītelligitur p̄ter homeꝝ: nō quo ceteri nō ſint poete: ſed ꝙ excellētia eius cōe nomē vertit in ꝓpriū. Fiunt vero hecenthymemata hoc mō ex cōtrarijs videlꝫ texta huncmetuere alteꝝ in metu nō ponere. velut ſi de lētulo ⁊⁊ cetego: ceteriſqꝫ diceret̉. Paucos ciues īterfici metuis: ne res publica intereat nihil laboras. Cōnexumquippe eſt vt quicūqꝫ noluerit interire paucos ciuesrēpub. multo magis nolit extingui. Quibꝰ cū īterponitur negatio: ſit ex repugnantibꝰ argumētū. ſed hocbreuiter Tullius enūciauit. nos v̓o argumētū in ſyllogiſmū redigamꝰ a repugnātibꝰ .ſ. ex quo enthymemata naſci ſolent hoc mō. Sit cōnexū ſi quis metuitciues paucos interfici: is metuit interire rempub. hiīterponit̉ negatio ſic. Si ꝗs metuit ciues paucoſ īterfici: is nō metuit interire rēpublicā. iungit̉ alia negatio. Nō ſi ꝗs metuit paucos ciues īterfici: nō metuit īterire rēpub. Que due negatiōes vni affirmatiōi pares ſūt. que dicit. Si ꝗs metuit hoc metuit ⁊ illud. cuius ꝗdē aſſumptio ē. at metuit hoc. cōcluſio ſequitur.metuit igit̉ illud. que tantūdē valet: ſi negādo īterro
get̉. ita hoc metuis: illud nō metuis. Sed qꝛ nō totus(vt ſupra poſuimus) in his argumētationibus ponitur ſyllogiſmꝰ: ſꝫ ꝓpoſitio: cuiꝰ aſſūptio ⁊ cōcluſio note ſunt: iccirco enthymema dicit̉: quaſi breuis animicōceptio. Et in ceteris exēplis idē modꝰ ē. Sed hecdē Ciceronis ſil̓itudo nō tā ex repugnātibꝰ quā ex cōtrarijs argumētū ītelligit̉ ꝯtinere. Metuere ꝗppenō metuere cōtraria ſūt: niſi hec ipſa verboꝝ prolatio a ꝯͣrijs argumētū ad repugnātiā retrahat. Nanꝙ dicit hūc metuere: alterū ī metu nō ponere: talevt repugnātia videāt̉. Etenī metuere ⁊ nō metuerev̓e ꝯͣria ſunt. In metu āt nō ponere: ⁊ metuere ꝓlatione ipſa tā ꝯͣria quā repugnātia ītelligūt̉: lꝫ eadēbet̉ eē ſnīa. His adiecit alia rurſus exēpla: eā quā inhil accuſas: dānas. Huiꝰ enthymematis tal̓ ē ītegerſyllogiſmꝰ. nō ſi nihil accuſas dānas. ſed nihil accuſanō dānas igit̉. Uenit ergo hoc argumētū ex ea ꝓpſitiōe cōnexa: que ex duabꝰ cōpōit̉ negatiuis ita. Snihil accuſas. non dānas: Poſteriori vero parti detracta negatio eſt. ⁊ inſuꝑ tota ē ꝓpoſitio denegatahoc mō. nā ſi nihil accuſas: dānas: ⁊ ex ea factū ē argumētū: qd̓ poſitū in īterrogatione efficit enthymema hoc. quā nihil accuſas dānas: bn̄ quā meritā eſſeautumas male mereri. huiꝰ quoqꝫ enthymematis talis ē collectio. nō ⁊ bn̄ meritā eē autumas ⁊ male mereri. atqui bene meritā eſſe autumas. nō male igiturmereri. qd̓ enthymema ex ꝓpōne cōnexa ꝑficiſcit̉:cōſtat ex affirmatiōe ⁊ negatiōe. ita. Si bn̄ meritaneſſe autumas: nō male mereri. Cuiꝰ ex poſteriore ꝑtedempta negatiōe: totaqꝫ ꝓpoſitiōe denegata fiet ꝓpoſitio. Nō ſi bene meritā eē autumas: male mereri:qd̓ īterrogatōe deductū facit enthymema. bn̄ qͣꝫ meritā eē autumaſ: male mereri. Itē id qd̓ ſcis ꝓdeſt: nihil id qd̓ neſcis obeſt: hoc quoqꝫ enthymema tali nectit̉ ſyll̓o. Nā ſi id qd̓ ſcis ꝓdeſt: ⁊ id qd̓ neſcis nō obeſt: at id qd̓ ſcis ꝓdeſt. obeſt igit̉ id qd̓ neſcis. hoc argumētū ex ea ꝓpōne cōpoſitu ē: q̄ duabꝰ affirmationibꝰ iūcta acceꝑit mediā negationē ⁊ īſuꝑ denegataē. Qd̓ īterrogatū ſit enthymema hoc mō. id qd̓ ſcisꝓdeſt: nihil id qd̓ neſcis obeſt. Oīuꝫ v̓o ſuꝑiꝰ exēplorū iſta ſnīa ē. Nā quā quiſqͣꝫ nihil accuſat: eā dānare recte nō pōt. Et eā quā bn̄ meritāleſſe autumatmale eandē mereri turpe ē. ⁊ ſi id qd̓ ſcit quiſqꝫ in cāꝓderit oberit ſi ē ꝯͣriū id qd̓ neſcit. Hūc v̓o locū cōeeē oratoribꝰ: ac ph̓is dicit. Sꝫ apd̓ illos tertiū modūapud rhetores enthymema nūcupari. Reliꝗ īꝗt modi plures ſūt. nā cū tres ſuꝑius enūeraſſet mōs. adigens qͣttuor: plures dixit. Hi ſūt in diſiūctionibꝰ cōſtituti hoc mō. aut hoc aut illud. hoc aūt. nō igit̉ illd̓ꝗ ē qͣrtꝰ modꝰ a nobis quoqꝫ ſupra poſitꝰ ita. aut dieē aut nox ē. Dies aūt ē. nō igit̉ nox ē. ⁊ ſꝑ qd̓ ait Cicro hoc ad p̄cedēs ſpectat. ꝙ v̓o ait illud: ad ꝯn̄s: ſiuein cōnexis p̄poſitionibꝰ ſiue diſiūctis. itē aut hocillud non āt hoc. illud igit̉. Hic quoqꝫ quītꝰ modꝰvelut ī his exemplis: aut dies aut nox eſt. nō aūt dienox igitur eſt. Quartum cōcluſionū neceſſitatē ex etdicit euenire. qꝛ que in diſiunctione ſunt poſita. medium non videntur admittere. vt eſſe aliud preter ērū alteꝝ poſſit. atqꝫ ideo vno ſublato alterū eſſe: vncqꝫ poſito alterū nō eē cōcludit̉. ꝙ ſi ſit mediui: qd̓ ſter alterutꝝ eſſe poſſit: nec vera eſt ꝓpoſitio: nec fata cōcluſio: vel in his: aut albū eſt: aut nigꝝ id falſuꝫeſt. Eſſe enī p̄ter ea rubꝝ pōt. Sꝫ ſi ponamꝰ eſſe albū vl̓ auferamꝰ: nō neceſſe erit nō eē vel eē nigrū qͦrubꝝ eſſe: qd̓ eſt mediū pōt. Deinde inquit Tlita