Primus.Liber

¶ Eiuſdem Boetii ad cathegoricos ſyllogiſmos introductio.Ulta veteres philoſophie ducespoſteriorum ſtudiis contuleruntin ꝗbus priuſqͣꝫ ad res profundamerſas caligine peruenirēt: quadaꝫ quaſi intelligentie luctationepreluderēt: hinc inſtitutionū breuior cōpēdii facilitate doctrina:hinc per ea q̄ illi ꝓlegomena vocāt ad intelligētiā promptior viā munit̉. Huius igr̄emulus ꝓuidentie ſtatui obſcuraꝝ aditus doctrinarū premiſſe inſtitutiōis luce reſerare: preſentē operā ſyllogiſmis quoꝝ connexionibus oīs ratio continetur: addicere. Modūqꝫ eū cuſtodire dicendi: vt facilitati atqꝫ intelligentie ſeruientes aſtringamꝰ a veteribꝰ dicta latius enunciata breuius porrigamꝰ: obſcurata improprii nouitate ſermonis: cōſueti vocabuli proprietate prebeamus. Sꝫ qui ad hoc opꝰ lectoraccedit: ab eo primitꝰ petitū velimus: ne in his q̄ nūqͣꝫ alias attigerit: ſtatiꝫ audeat iudicare: ne ve ſi ꝗdin ludo pueriliū diſciplinaꝝ rudis adhuc ⁊ nondumfirmus acceꝑit: amplexandū atqꝫ ēt colendū putet:alia .n. teneris atqꝫ imbuendis adhuc auribus accōmodata: alia firmis ac robuſtioribus doctrina mētibus reſeruatur: quare ſi quid eſt qd̓ diſcrepabit: neſtatiꝫ obſtrepet: ſed rōne conſulta ꝗd ipſe ſentiat ꝗdnos afferamus veriore mētis acumine ⁊ ſubtilioreꝯſideratione diiudicet. Ita nāqꝫ eueniet: vt q̄ in primo ſtatiꝫ ſtudēdi aditu didicerūt ꝑſpecta penituſ acpotius dep̄henſa contēnant. at ſi iā quiſqꝫ ſue ſcīedefēſor eē cupidꝰ malit. Hn̄t hoc quoqꝫ vitii hoīesquos cōprehēdit diſcēdi vetus ac lōga ſegnities: vtab arreptis ſemel opinionibꝰ nō recedāt: ne in ſenectute diſcēdo nihil vſqꝫ in ſenectutē didiciſſe videātur.) Si inquā malunt vindicare quā vertere q̄ vulgatis ſemel ſtudiis ībiberunt nemo expetit vt prioracondēnent: ſed vt maiora q̄dam ꝯſtruat atqꝫ altiora coniungāt. Non .n. vna atqꝫ eadē diuerſaꝝ ratiodiſciplinaꝝ: cū ſit diuerſiſſimis diſciplinis vna atqꝫeadē ſubiecta materies. Aliter .n. de qualibet orationis ꝑte grāmatico aliter dialectico diſſerendū eſt.nec eodē mō lineā vel ſuperficies mathematicus acphiſicus tractāt. Quo ſit vt altera alterā non impediat diſciplina: ſꝫ multoꝝ ꝯſideratiōe cōiuncta fiatvera naͣe atqꝫ ex oībus explicata cognitio: ſꝫ de hishactenꝰ. nūc de ꝓpoſitis ordiamur. Qm̄ igit̉ nobishoc opus ē in cathegoricos ſyllogiſmos: ſyllogiſmorū vero cōpago ꝓ poſitionibus texitur. Propoſitionū vero ꝑtes ſunt nomen ⁊ verbū: pars āt ab eo cuius ꝑs eſt prior eſt: de noīe ⁊ verbo q̄ prima ſunt diſputatio prima ponat̉. de hinc de ꝓpoſitiōe vſqꝫ advltimū de ſyllogiſmorum connexione tractabitur.Omen eſt vox ſignificatiua ẜm placituꝫſine tempore: cuius nulla pars ſignificariſtiua eſt ſeꝑata. que diffinitio paulo ęnoIldatius explicanda eſt. nomen .n. vocē eēdicimus: qm̄ vox noīum genus eſt: oē ātgenus de ſua ſpē predicatur: oīſqꝫ diffinitio a genere ſumit̉: vt ſi diffinias hoīem prius aīaldicas qd̓ eſt genus. poſt vero differentias iungas: q̄ſunt rationale mortale. Ita igit̉ nos quoqꝫ in noīsdiffinitione vocem quidē vt genus ſumimus cetera

ces que nihil deſignant: vt ſyllabe: nomen vero deſignatiua vox eſt: qm̄ nomen deſignat ſemꝑ cuius nomen eſt. Scd̓m placitū vero adiunctum eſt: qm̄ nullum nomen naͣ ſignificat: ſed ẜm placituꝫ ponentis cōſtituentiſqꝫ vocabulum. Illud .n. vnaq̄qꝫ res dr̄:ei placuit qui prius ei nomen impreſſit. Alias .n. ſuntvoces naͣliter ſignificantes: vt canum latratuscanum ſignificat: ⁊ alia eius vox blandimēta: qtus ēt deſignant dolorem: ſed non ſunt noīa: qꝛ īdeſignant ẜm placitum. ſed ẜm naturam. ſine tempore vero: quod ⁊ verba voces ſunt ſignificatiueplacitum ſed diſtant a noībus. quia noīa quideꝫtempore ſunt: verba vero cum tꝑe. Cuius vero n̄pars ſignificatiua eſt ſeparata: noīa ab orat oneungit. Oratio nāqꝫ vox eſt ſignificatiua ẜm placit⁊ aliquotiēs ſine tꝑe: vt hic verſus. Nerine galatꝭthimo mihi dulcior hyble: ſed orationis partes ſirate a tota oratione deſignant: noīum vero nihil extra deſignat: atqꝫ in illis quidē noībus que figureſunt ſimplicis nihil pars oīno ſignificare manifeſtūeſt: vt in eo qd̓ eſt cicero: nulla ꝑs ſeparata deſignatneqꝫ ci. neqꝫ ce. neqꝫ ro. at ſi nomen compoſitū fiat ſignificare aliꝗd ſeparate partes vident̉. Sed in eodēnoīe quod ex vtriſqꝫ compoſitū eſt: ſeparate nihil deſignāt: vt ſi dicā magiſter ꝑtes eius noīs ſunt magiſatqꝫ ter: que ſumpta extrinſecus ⁊ a noīs parte ſeparate ſignificatione non carent. vtraqꝫ .n. aduerbialiter ſignificat qualitatē: ſed cum magiſter qd̓ eſt compoſitum nomen alicuius artis peritum doctoremqꝫſignificet: magis neqꝫ partem doctoris: neqꝫ totū doctorē poterit deſignare. Eodem quoqꝫ mō ter: neqꝫin toto ſignificat: neqꝫ in parte doctorē ideſt rē illaꝫque magiſtri vocabulo ſubiecta eſt nulla ratione deſignat. Compoſitoꝝ ergo noīuꝫ partes nihil eius reiquam in vnū conuenientes vocabulū deſignabant:diſiuncte diſtracteqꝫ ſignificant. alia vero ſignificarepoſſunt. ſed tunc non partes noīs: ſed ipſa ſunt noīa:quod .n. coniuncta ſignificant: id diuiſa atqꝫ ſepoſitanon deſignant. Iuncta aūt magis ⁊ ter doctoris ſignificationē tenebant. ſeparata igitur oēm ſignificationē doctoris amittūt. ſed ne ꝗs ſuperius poſito calumnietur exēplo: nec magiſter compoſitu nomē eēconcedat: vir fortis eſſe cōpoſituꝫ nomen ſi vno ꝓferatur accentu nullus negabit: cuius ꝑtes vir atqꝫ fortis qd̓ in eo qd̓ eſt vir fortis ſignificare dicant̉: noniam noīs partes: ſed ipſa ſunt noīa: nec vir fortiſ vnius erit nomen: ſed potiꝰ oratio: q̄ duoꝝ noīum collata ſignificatione conuincit̉. qd̓ vir fortis cū vnius accentus intentione prolatū non ē oratio ſꝫ nomen: cuius ꝑtes noīa eſſe non poterūt. ac ſi noīa nō ſunt: cuꝫneqꝫ naͣles affectus neqꝫ vt verba ſignificent: oīo nihil deſignāt. quare concludendū eſt: cū quelibet voces propriā ſignificationē tenent: non partes noīumſed ipſa eſſe noīa: cum vero vnius formam noīs copulauerint: eo conſiderāt̉ vt partes viꝫ proprie ſignificationis amittere: ſꝫ de his in cōmētario libri Arſtotelis periermenias ſatis dcm̄ eſt ⁊ maior eius tractatus ē quam vt nūc totus valeat expediri. ſed qͣmſunt q̄dā voces: q̄ ⁊ degnatiue ſunt ⁊ ſcd̓m placituꝫ⁊ ſine tꝑe: quarūqꝫ ꝑtes nihil extra ſignificant: neqꝫtn̄ proprietates noīs naturamqꝫ obſeruent: diſcernede prius ſunt: additiſqꝫ differentiis a noīe ſegregande: vt q̄ ſit vis noīs euidenter appareat. Adiecta .n.ſemper negatione nomī vocem dubiam facit: qͥ neqꝫverbo neqꝫ orationi: ⁊ ſi interius cōſideratū: ſit neqꝫnomini