Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
126v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editiōis ſecūde liber. vt.

contraria dicit neceſſe eſſe eſſe. Sed in his quatuor videbunt̉ eſt .n. neceſſaria affirmatio dicit neceſſe eſt eſſe. huic oppoſita eſt ea predicat̉ neceſe. Rurſus contraria neceſſitati affirmatio eſt dicit neceſſe eſt eſſe. huic opponit̉ ea proponitneceſſe eſt non eſſe: quod ſubiecta deſcriptio docet.Neceſſe eſt eſſeNon neceſſe eſt eſſeNeceſſe eſt non eſſeNon neceſſe eſt non eſſe Si igit̉ neqꝫ ea dicit neceſſe eſt eſſe: neqꝫ huic oppoſita proponit non neceſſe eſt: nec neceſſitatitraria cuius ſnīa eſt qm̄ neceſſe eſt non eſſe poſſibilitati conſentit: reſtat vt ei conſentiat quarta dicitneceſſe eſt non eſſe. que .ſ. quarta aliquatenus ēt ipſineceſſitati cōſentit: neceſſitas v̓o ipſi poſſibilitati minime. .n. qd̓ neceſſe eſt eſſe poſſibile eſt vtnon ſit eſt neceſſe. Idcirco aūt hec propoſitio dicit: non neceſſe eſt non neceſſitati conſentit: qꝛ neceſſitati quidē contraria eſt ea dicit neceſſe eſt nor: huic v̓o oppoſita eſt ea proponit non neceſſe eſtnon. Quare conſentiet ei propoſitio: cōtradictoria eſt ſibimet oppoſite affirmationi. Qd̓ ſi ꝗs attētius inſpicit: ad ſupraſcriptū oīno reuertitur: facilecognoſcit. Si igit̉ poſſibile eſſe (vt dcm̄ eſt) ſequiturea propoſitio dicit non neceſſe eſt non eſſe: negatio poſſibilē ſequitur huic oppoſita dicit neceſſe eſtnon eſſe. erit itaqꝫ hmōi conſequentia. ſi poſſibile eſteſſe: neceſſe ē non eſſe. Rurſus ſi non poſſibile eſtneceſſe eſt non. Reuerſa eſt igr̄ illa cōſequentiacontradictorie quidē fiebat: ſed conuerſiꝫ ſicut ſuprade īpoſſibilibus dcm̄ eſt. hic nāqꝫ affirmationē poſſibileꝫ negatio ſeꝗtur neceſſariū quidē deſtruit: ſedid qd̓ ad non eſſe ponit̉ ea .ſ. dicit non neceſſe ēeſſe. rurſus negationē poſſibileꝫ affirmatio ſequiturneceſſaria que ſcd̓m non eſſe ponitur. Eſt igitur hicquoqꝫ eadē conuerſio: vt contradictio ꝗdem cōtradictionē ſequat̉ ſed conuerſim: vt affirmatio negatiōi:negatio v̓o affirmationi cōueniat. Melius v̓o hoc ſiſub oculis cadet liquere credimus. atqꝫ ideo apertiſſime ſnīam rei ſubiecte diſpōnis nos ordo cōmoneat. poſſibile eſtPoſſibile eſt eſſeNon neceſſe eſtNeceſſe eſt non eſſeCOmnis quidem ſnīa talis eſt. Ordo aūt ſermonumhmōi eſt. Poſtqͣꝫ dixit de poſſibiliū impoſſibiliuꝫconſequentia: qd̓ contradictiones quidē cōtradictionibus conuenirent ſed conuerſim .i. affirmatio negationi: negatio vero conſentiret affirmationi. Heceadē inꝗt ꝯſequentia quēadmodū in neceſſariis eueniat videndū ē. Speculatus igit̉ de neceſſariis idēnon reperit. nam dixiſſet neceſſarii negationē poſſibilitati conſentire: affirmatio neceſſaria negationipoſſibilitatis non conſentit. Eiuſdē rei reddens cauſas illud arguit: impoſſibilitas neceſſitati idē valeret contrarie reddita. Quā rem emendare volēs itadixit. an certe inꝗt impoſſibile ē ſic poni neceſſariitradictiōes: vt negationē .ſ. neceſſarii poſſibilitatiſentire diceremus. Addidit aūt dubitationē quādā: ita ſeſe hēt. Nam qd̓ eſt inquit neceſſariū: illudſine dubio poſſibile eſt eſſe. ſi non .i. ſi qd̓ neceſſarium eſt poſſibile non eſt: negatio poſſibilitatis conſequitur. Neceſſe .n. in oībus rebus aut dicere .i. affirmare aut certe negare. in oībus nāqꝫ rebus aut affir

eſſe ideſt ſi hoc eſt poſſibile eſſe: impoſſibile eſtfiet id qd̓ neceſſarium eſt. Sequitur autem ꝓpoſitionem que dicit non poſſibile eſt eſſe illa que proponit impoſſibile eſt eſſe ſit aliquid impoſſibile vtdicatur. igitur impoſſibile eſt eſſe id quod neceſſe eſteſſe. ſed hoc inconueniens eſt. ergo id docuit neceſitatem poſſibilitas ſequeretur. Nūc autem aliud addit: qm̄ ſupra dixit poſſibili propoſitioni neceſſarie affirmationis negationē conſentire. nunc de eademdubitationem profert dicens. At vero illud qd̓ pobile eſt eſſe: non impoſſibile eſſe ſequitur. Naꝫ quodpoſſibile eſt hoc non eſt impoſſibile. ſed quod nonīimpoſſibile: non neceſſe eſt eſſe. ergo ſi non impoſſibile eſt eſſe ſequitur poſſibilitatem: non impoſſibilitatem autem ſequitur id qd̓ dr̄ non neceſſariū eſſe:ſeꝗturqꝫ poſſibilem propoſitionē id quod dicimus neneceſſariū eſſe: nulli dubiū quin ſi neceſſitatem poſſibilitas ſequit̉: ſequatur affirmationem neceſſariamnegatio neceſſarii. Quare contingit neceſſariumeſt eſſe: id ipſum non neceſſariū quod eſt inconueniens. Conſtat ergo qm̄ affirmationē poſſibilemſequitur oppoſita negatio neceſſarie affirmationi:circo illud remouendū eſt vt ſupra diximus ne ſequatur poſſibilem affirmationem negatio neceſſarievt neceſſitatem poſſibilitas ſequatur. Qd̓ quia fierinullo pōt: illud eſt remouendum: ne poſſibilitatem neceſſitati oppoſita negatio ſubſequatur. Igit̉ea dicit non neceſſe eſt non ſequitur poſſibilitatem. Et qꝛ hec oīa in medio tacuerat: ſupradictis addidit. At vero neqꝫ neceſſariū ſequitur poſſibile.hoc .ſ. ſententie includens poſſibilitati non conſentireneceſſarium. Nec hoc ſolum ſed neqꝫ illud quod dicimus neceſſarium non. hoc vt tractatū ſit ipſe planius monſtrat. Illi enim ideſt poſſibili vtraqꝫ cōtingit accidere eſſe ſcilicet non. horum autē ideſtneceſſarii ẜm: neceſſarii ẜm non: ſi vtrumlibet verum fuerit: non erunt illa vera. hoc ipſe exponit de poſſibili enim vtroqꝫ ita dicit. Simul enimeſt poſſibile non. hoc eſt ergo quod ait. illienim vtraqꝫ contingit accidere. Sin vero inquit neceſſe eſt non ideſt ſi non poteſt non eſſe: nonpoterit: non erit poſſibile vtrumqꝫ: vt ſi neceſſeeſt non poterit non: vel ſi non neceſſe ſit: non poterit. tres igitur propoſitiones non neceſſe. neceſſe neceſſe. poſſibilitatē non ſequūt̉. Reliquitur ergo hoc ideſt vt quarta propoſitio que opponitur neceſſarie ſecundum non eſſe affirmationi:poſſibilitatem ſequitur ideſt non neceſſarium nonſequi poſſibile. ſed quia poſſibile conſentit neceſſario: hec quoqꝫ conſentit neceſſario. Namqꝫ hoc eſtquod dixit: hoc enim verum eſt de neceſſitate eſſe. quod neceſſe eſt non neceſſe eſt vt non ſit. hecigitur propoſitio que dicit non neceſſe eſt non contradictio eius affirmationis eſt ſequitur negati poſſibilitatis eaꝫ ſcilicet que dicit non poſſibileNam cum affirmationem eam que eſt ſcilicet poſſibile ſeq̄tur neceſſarii ſecundū non negatio eaproponit non neceſſe eſt non. Negationem poſſibilem eam ſcilicet que proponit non poſſibile ſequitur affirmatio neceſſaria ſecundum non que dicineceſſe eſt non: quā eandē proponit non poſſibꝰle eſt que eſt ſcilicet negatio poſſibilitatis: īpoſſibilis affirmatio ſequitur proponit impoſſibile eſt ethoc eſt ergo quod ait. hec .n. ſit contradictio eiꝰ queſequitur id quod eſt non poſſibile eſſe. Nam poſſibilem