Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
107v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatio. editionis ſecūde lib. tertius.

tunc ſedet: hanc conditionē tꝑis ſi a ꝓpoſitionediuidimus: de tota propoſitione veritas perit. .n.poſſumꝰ dicere qm̄ ex neceſſitate Socrates ſedet poteſt .n. non ſedere. habet .n. quandā conuenientian cognationē poteſtas ſocratis ſicut ad ſedendū ſic ētad non ſedendū. Ergo id qd̓ dicimus ex neceſſitate ſocratē ſedere tunc ſedet ad accidens reſpiciētes proponimuſ. qn̄ accidit Socrati ſedere. eo tꝑe quoaccidit: ei accidiſſe non pōt. ſic .n. fiet vt eadem res accidat/ vno eodemqꝫ tꝑe non accidat: qd̓ impoſſibile eſt. Idcirco accidens eius inſpicientes dicimus:neceſſe eſt ſocratē ſedere: ſed non ſimpliciter: ſed tunc ſedet. Et ſicut ſimpliciter ethiopem dicere eſſe candidū falſum eſt: veꝝ tn̄ eſt in aliquo eſſe candidū (Itoculis .n. dentibus illi candor ineſt) ita quoqꝫ falſūeſt Socratē ex neceſſitate ſedere ſimpl̓r. Uerum autēeſt hāc neceſſitatē in aliquo quodā ponere non ſimpliciter predicari: vt dicamus tunc ſedet. Quēadmodum .n. in ſole dicimus qm̄ ſolē moueri neceſſe eſtſimpliciter: ſi ita dicamus Socratē ſedere neceſſe eſtfalſum eſt. Sin vero marmoreū ſocratē dicamus: qm̄marmoreū ſocratē ſedere neceſſe eſt: ſi fortaſſe ſedēsformatus ſit: veꝝ eſt: ſimpl̓r de tali Socrate neceſſitas poterit predicari. de ipſo aūt ſocrate ſimplicitertalis neceſſitas non dr̄. Neqꝫ .n. fieri pōt: vt ſocrate:ex neceſſitate ſedeat niſi fortaſſe ſedet. tunc .n. cumſedet qm̄ ſedet non pōt non ſedere: ex neceſſitate ſedet. alioꝗn ex neceſſitate non ſedet ſimpl̓r: ſed ꝯtingēter. pōt .n. ſurgere. Qd̓ aūt ex neceſſitate ſimpl̓r eſt:lam ꝑmutare pōt neceſſitatē: vt qm̄ ſimpliciter ſolem moueri neceſſe eſt: ſol ſtare nulla ratione poteſt.hoc igit̉ Ariſtoteles dicit. quod eſt qn̄ eſt:non eſt qn̄ non eſt: eſſe conditione non eſſe neceſſe eſt. Sed non ſine conditione aut eſſe aut non ſupliciter. hec .n. ſolis illis neceſſitatibus attributa ſūt:quecunqꝫ nullius potentie aut cognationis ad oppoſita ſunt: vt ſol ad quietē vel ignis ad frigus. Neqꝫ .n.idē eſt inꝗt. A. ex neceſſitate aliꝗd qn̄ eſt inditionevel non eſſe qn̄ non eſt: ſimpl̓r dicere oīa ex neceſſitate eſſe: vel non eſſe. illud .n. conditione verum ſit:in hac ſimplicitatis natura efficit veritatē. Similiteraūt inquit in eo non eſt idem eſt. Non .n. qd̓eſt non eſſe neceſſe eſt: ſed tunc cum non eſt tunc noneſſe neceſſe eſt: hoc in conditione rurſus non ſimpliciter. Duabus igit̉ neceſſitatibus demōſtratis vna .ſ.conditionali altera ſimplici. Rurſus ad contradictionem de futuro contingentiqꝫ reuertitur. Et in cōtradictione eadē ratio eſt. Eſſe ꝗdeꝫ vel eſſe omne neceſſe eſt: futurū eſſe vel non: nontamē diuidētē dicere alterum neceſſarium. Dicoautē neceſſe eſt quidē eſſe futurū bellū nauale cras:vel non futuꝝ eſſe ſed non futurū eſſe cras bellū nauale neceſſe eſt. vel futurū eſſe. Futurū autē veleſſe vel non eſſe neceſſe eſt. Planiſſime que ſnīa haberet̉ de ꝯtingentibus propoſitionibꝰ futuris expoſuit dicens. In his totā cōtradictionē dictā vnā quālibet partē verā hērealterā falſaꝫ. Sed vt aliquis diuidat atqꝫ rn̄deatHanc quidē ex neceſſitate verā: illā vero ex neceſſitate alterā falſam: vt in eo qd̓ dicimus. ſol hodie occidet: ſol hodie occidet. facillime in his aliꝗs diuidēs dicit: qm̄ ſolem hodie occidere ex neceſſitate ē verum: occidente ex neceſſitate falſum. Ita ſe ſe hēt

diuinoꝝ corpoꝝ naͣ: vt in his nulla cognatio ſitad oppoſita. atqꝫ ideo vel ſunt: ex neceſſitate ſunt:vel non ſunt: ex neceſſitate non ſunt. Ea uero quegeneratione corruptione ſunt. ſunt ita. Et .n. hn̄thoc ipſo gignunt̉ corrumpuntur ad oppoſita cognationeꝫ. atqꝫ ideo in his non eſt vnā partē contradictionis aſſumere: neceſſario predicare: ruiſus aliā neceſſario non eſſe proponere: qͣꝫuis totiuscontradictionis vna quelibet pars vera ſit altera faſa: ſed incognite indefinite: non nobis: verum natura ipſarum reꝝ que proponuntur dutabilis. vt ī eapropoſitione ē ſocrates hodie lecturus eſt: ſocratehodie lecturus non eſt: totius quidē contradictionivna vera eſt altera falſa. aut .n. lecturus eſt. aut nolecturus: hoc confuſe in tota oratione imperſpectū. Sed nullus pōt diuidere reſpondere qm̄ verieſt lecturū eum. eſſe: vel certe qm̄ eſt vera non eſſilecturū. Hoc autem non audiētes de futuro neſcimus: ſed eadē res eſſe poſſit eſſe. Alioquinſi ex noſtra ſcientia hoc eueniret non ex ipſaꝝ rerivariabili indefinito prouentu: illa rurſus impoſſbilitas contingeret: vt oīa neceſſitas adminiſtraretNon .n. propter ſcientiam nr̄am ex neceſſitate eeuenturū eſt. Sed ēt ſi nos neſciamus: erit tamen acuius rei euentus conſtitutus: indubitanter illar futurā eſſe neceſſe ē. Ergo qm̄ hoc fieri pōt: eſunt quedā: que non ex neceſſitate proueniant ſed otingenter: in his qͣꝫ qͣꝫ totius cōtradictionis in qualbet eius parte veritas inueniat̉ aut falſitas: tn̄aliquis diuidat dicat hanc quidem veram eſſe: illvero falſam: quod huiuſmodi monſtrauit exemplCras .n. bellū nauale fieri: aut non fieri neceſſe eſt:tamen ex neceſſitate fiet cras: aut neceſſitate ficras. Ut poſſit aliꝗs diuidere predicare dicens crfiet: vt hoc vere dicat ita ex definito contingat.rurſus cras non fiet: hoc eodem modo proueniathoc fieri non pōt: ſed tn̄ indefinite quecūqꝫ vna pacontradictionis vera eſt altera falſa: ſed que euenrit. Euentus autem ipſoꝝ indiſcretus eſt. illud en illud poterit euenire. hoc autem idcirco eſt quoninon eſt ex antiquioribus quibuſdā cauſis pendensrum euentus. Ut quedam quodāmodo neceſſitatcatena ſit: ſed potius hec ex noſtro arbitrio libervoluntate ſunt: in quibus eſt nulla neceſſitas. Oſi inquit ſimiliter orationes vere ſunt quēadmo res: hoc ſumpſit a Platōne qui dixit ſimilitbere orationes rebus: cognatas quodammoin ipſa ſignificatione: vt ſi ſint res impermutabiles.ratione ſtabili permanentes: oratio quoqꝫ de hisra eſſet neceſſaria. Sin vero eſſet res que variete nature nunqͣꝫ perpetuo permaneret in orationbus quoqꝫ fixa veritas non eſſet: nulla per huiuſmdi orationes demonſtratio ꝓueniret. hoc ergo ſurA. vt optime dictum ait. Quare quoniā orationes ſimilit̓ vere ſuntadmodū res Māifeſtū eſt: quoniā quecunqꝫſe habēt: vt vtrūlibet ſint: cōtraria ipſoꝝ contigēneceſſe eſt ſimiliter ſe habere contradictionenQuod contingit in his: que non ſemper ſuntnon ſemper non ſunt. Neceſſe eſt ita contradictionē ſe habere: que de inature inſtabilibus atqꝫ indefinitis rebus eſt. Qſi res ſint dubitabiles indefinito variabiliqꝫ protu: contradictio quoqꝫ que de his rebus ſit: variab indefinito