Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
100v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editionis lib ii.

ea negatiōe ē nullus iuſtus eſt: ſil̓ falſa. qnon eſt oppoſita. Relinꝗtur ergo ut ea que ē quidaꝫ iuſtus eſt: contra eam que eſt nullꝰ iuſtꝰ ē: ꝯͣdictorie videatur oppoſita. angulariter igitur requirende ſunt: vt contra vl̓em affirmationem illa opponatur que ſub vniuerſali negatione eſt. Contra vl̓emnegationem illa ꝯͣdictorie conſtituat̉: que eſt ſub vl̓iaffirmatione. .ſ. volens Ariſtote. on̄dere ſic ait. Quecunqꝫ igitur contradictiones vl̓ium ſuntvl̓r neceſſe eſt alteram eſſe veram vel falſam. quecumqꝫ in ſingularibus ſunt. vt eſt ſocrates albus.non eſt ſocrates albus. In illis enim que ꝯͣdictorie ſunt vl̓ibus vl̓r p̄dicatisin his veꝝ ſꝑ falſumqꝫ diuidit̉. ꝯͣdictorie autem ſūtvl̓is affirmationis particularis negō. vl̓is negōisꝑticularis affirmatio. In his igit̉ vna ſꝑ v̓a altera ſꝑfalſa. Atqꝫ hoc eſt ait. Quecūqꝫ igit̉ ꝯͣdictiōes ſūtvl̓ium vl̓iter. hic diſtinguēdū eſt: vt intelligat̉: ſiccūqꝫ igit̉ ꝯͣdictiones ſunt vl̓ium propoſitionū vl̓rpoſitaꝝ: neceſſe eſt alteram verā eſſe alteraꝫ falſamEt in his primū diuidit̉ veritas falſitaſqꝫ: ſibi qͣꝫtitate qualitate oppoſite ſunt. qualitate illa negatio eſt. illa affirmatio. quātitate illa vl̓is: illa ꝑticilaris eſt. ſecundo autē in his que ſunt ſingulariaſi nulle argumentorum nebule ſint veritas falſitaſqꝫdiuiditur ut in eo eſt ſocrates albꝰ eſt: ſocrates albus non eſt. vna enim vera eſt altera falſa eſt: ſi (vtdictum eſt) nulla ambiguitas equiuocationis īpediat Quecūqꝫ autem vl̓ibus non vl̓r: non hec quideꝫſemper vera eſt. illa v̓o falſa. Simul enī veꝝ eſt dicere: qm̄ eſt albus. ē albus. eſt probus. non eſt ꝓbus. ſi enim turpis eſt.bus eſt. ſi ſit aliquid. non eſt. Uidebit̉ aūt ſubito incōueniens eſſe. iccirco qm̄ videt̉. ſignificare eſt albus ſil̓ etiā quoniā nemo eſt albus.hoc aūt neqꝫ idem ſignificat. neqꝫ ſil̓ neceſſario. Propōnes eas que in vniuerſalibus non vl̓r proferuntur: non ſemper veras eſſe vel falſas conat̉ on̄dere. hoc autem per contraria monſtrat. Ea eniꝫ propeſitio que eſt albus eſt huius negatio que eſtalbus non eſt: hoc modo on̄dunt̉ veruꝫ falſuꝫ interſe interdū poſſe diuidere. ſi veꝝ eſt vt he dueaffirmatiōes albus ē. homo niger eſt vtreqꝫ vnotꝑe vere ſint: veꝝ eſt quoqꝫ affirmationē indefinitā. indefinitā negatiōem vtraſqꝫ veras aliquotiens inueniri. ſi verū eſt. qm̄ eſt homo albus verū itidēeſt qm̄ eſt niger. nam cum gallus ſit cādidꝰ. ethiops nigerrimꝰ inuenit̉ ſiml̓ ergo verū eſt dicere: qm̄eſt albus. non eſt albus. Idē quoqꝫ de ꝓboturpi. nam ſi veꝝ eſt dicere qm̄ eſt probus. ſi quishoc de philoſopho dicat rurſus qm̄ ē turpis veruꝫ eſt. ſi quis hoc de ſylla diceret. verū eēt vtrūqꝫqm̄ eſt probꝰ: eſt turpis: ſꝫ turpis eſt ꝓbꝰnon eſt. Simul igit̉ veꝝ eſt dicere qm̄ eſt probus: non eſt homo probus. Sed videbit̉ fortaſſe aliquidſibi dixiſſe cōtrariū. difficilior procedit oſtēſio: queper hmōi exēpla proponit̉ que contraria eſſe videantur. Albus eniꝫ niger probꝰ turpis cōtraria ſūt fortaſſe dubitet ꝗdā: vtꝝ vno tꝑe cōtraria hec inaliꝗbꝰ valeāt reperiri. Sꝫ adiecit exēplū aliud qd̓cōtrariū ſit. tn̄ ex eo ſicut in contrariis quoqꝫ negatio ꝓcreat̉: vt ſi ꝗs dicat eſt ꝓbus: aliꝰ dicatſit probus: ſi ꝗs vel alio docēte: vel ſe ipſo corrigē

te aliqua diſciplina rōis eniteat. Nihil ergo cōtrariūhꝫ eſſe ꝓbum fieri probū. neqꝫ enim ita contrariūeſt: vt hominem probū eſſe hominē turpē. Quare ſi nihil contrariū hꝫ: dubiū non eſt quin ſimul eſſepoſſint. ſed qd̓ ſit nondum eſt adhuc ſit. quare nondum eſt probus qui ſit probus. ſed veꝝ eſt dicere cueo eſt: eſt probus: qm̄ ſit ꝓbus ſꝫ qui ſit probus: eſt probus: veꝝ eſt igit̉ dicere ſil̓ qm̄eſt probus non eſt probus: lꝫ inualida exēpla ſint poſita de ꝯͣriis. Nihil enī prohibet vno tꝑeꝯͣria alijs atqꝫ alijs īeē ſubiectꝭ. quocirca cōſtat idennitas id in exēplis ſupra poſuit: ſimul aliquotiēsveras videri: non ſemper inter ſe verum falſumqꝫpartiri. Qd̓ v̓o ait videbit̉ autem ſubito incōueniēseſſe: icciro qm̄ videt̉ ſignificare non eſt albus ſilēt qm̄ nemo albus eſt. hmōi eſt. Dixit enī propoſitionē affirmationis: que dicit eſt albus: veraꝫpoſſe ea que dicit non eſt albus. Nūc hoc notat. videt̉ inꝗt aliquotiens incōueniēs incōgruūdicere que dicit eſt albꝰ: ē ē albꝰſil̓ veras eſſe poſſe: iccirco ea que eſt eſt albus: emittit imaginationē quandā ſignificet: qm̄nullus albus ē. Uidet̉ enim negatio hmōi que eſtnon eſt albus: illud quoqꝫ ſignificare ſil̓: qm̄ nullꝰ albus ē: vt ſi quis dixerit non eſt albus: hocdixiſſe putandum ſit qm̄ nullus albuſ eſt. Hoc aūtinꝗt .i. non eſt albus: rurſus nullꝰ albus ē: nqꝫ idē ſignificāt: neqꝫ ſꝑ ſil̓ ſunt. Naꝫ qui dicit nullu albª ē: ul̓itatē determinās negatiōem de vl̓itateꝓponit. Qd̓ v̓o dicit non ē homo albus: non oīno detota vniuerſalitate negat. ſed ei tacularitate negaſſe: atqꝫ ea ē nullꝰ albꝰ fuerit. falſa eſt. Ea v̓o dicit ēvnꝰ albꝰ fuerit uera ē. qͣreīfuerit qm̄co āt qm̄ nec oīno quotienſcūqꝫ diceſt: albus: mox ſignificat qm̄ nullus eſt hiNam dico nullus albus eſt. hec eadem ſcat: qm̄ non eſt albꝰ. Uniuerſalis enimtinet indefinitā. autem dicimus non ebus: non omnino ſignificat qm̄ ndefinita enim intra ſe cōtinet uniuerius nāqꝫ monſtrauimus indefiniteoptinerēt. Quare ſi eſt uniuerſadefinita negatio. v̓o ē īdefinitaeſt ul̓is negatio: ꝯuertit̉ ẜm ſulnon ſunt ſimul. Que enim non cor ſunt: ut nos predicamentoꝝ libeneqꝫ idē ſignificāt negatiōes etſglab albus eſt: neqꝫ ſimul ſunt: quonad ꝯſ̄itiā ſubſiſtendi. Syrianus tn̄pn̄dere. lgatiōeꝫ uiꝫ definite optīere negatōtis ꝓbare nitit̉ argumētis. Ariſtotele maxīete. neqꝫ hoc tantū ſuis ſed platonicis quoue dicitliciſqꝫ rationibus probare cōtendit eſt ea queeſt homo iuſtus: huiuſmodi eſſe: quelice autcit nullus iuſtus eſt. Sed nos Artati ſeruiētes id qd̓ ab illo veraFagemNam. Syrianus dicit indefinit.tionem particularis optinere vim:tionem vniuerſalis: quā mendacitqꝫ vtreqꝫ in particularibꝰ rectiſſime proponeretſupra mōſtrauimꝰ: ī his libris quos de categorſyllogiſmis cōpoſuimus: in libro prīo diligēter exp̄ſindefinitis