De interpretati. editio. ſecūde liber primus.

cedit: ſed hoc verbo noīqꝫ cōmune ē: ſed ſi verbū ſolum dicat̉. Nā ſi cū nomine cōiungatur: nōdū audiētis cōſtituitur ītellectus. Eſt .n. quo vltra progredianimus audiētis poſſit. Qd̓ cum dico ſocrates ābulat: hic ambulat non per ſe intelligit̉: ſed ad ſocratērefert̉: ⁊ in tota oratione cōſiſtit intellectꝰ non in ſoloſermone: at vero ſi ſolū dictū ſit: ita in ſignificationecōſiſtit quēadmodū in nomine. Recte igit̉ dictuꝫ eſt:ipſa ſecundū ſe dicta verba nomina eſſe: quoniā cōſtituit is ꝗ dicit intellectum: ⁊ ꝗ audit ꝗeſcit. Uel certeerit melior expoſitio: ſi ita dicamꝰ: verba ipſa ſecūdūſe dicta nomina eſſe: idcirco quoniaꝫ cuiuſdā rei habent ſignificationē: neqꝫ enī ſi talis rei ſignificationēretinēt v̓ba: que ſēper aut in altero ſit: aut de alterop̄dicet̉: idcirco iā nihil ōnino ſignificāt: nec qꝛ ſignificāt aliquid quod preter ſubiectū eſſe nō poſſit: idcico iā etiā illud ſignificāt: quod ſubiectū eſt vt cū dicoſapit nō idcirco nihil ſignificat qm̄ hoc ipſū ſapit ſineeo ꝗ ſapere poteſt eſſe nō poſſit: nec rurſus cū dicoſapit illū ipſū qui ſapiēs eſt ſignifico: ſed illud quoddico ſapit: nomē eſt cuiuſdā rei: que ſēꝑ ſit in altero⁊ de altero predicet̉. vn̄ ſit vt ītellectꝰ quoqꝫ ſit. Nāqui audit ſapit: licet ꝑ ſecōſtātē rē non audiat (in altero nāqꝫ ſēꝑ eſt) ⁊ in quo ſit dictū n̄ ē: tamē ītelligitquiddā ⁊ ipſius verbi ſignificatione nitit̉: ⁊ ī ea cōſtituit intellectū ⁊ quieſcit: vt ad ītelligētiā nihil vltraquerat omnino ſicut ſit ī nomine. Quēadmodū enīnomē cuiuſdā rei ſignificatio ꝓpria eſt ꝑ ſe cōſtātis:ita quoqꝫ verbū ſignificatio rei ē nō ꝑ ſe ſubſiſtentisſed alterius ſubiecto ⁊ quodāmodo fudamēto nitentis. Eſt hic queſtio: nō enim verū videri pōt: qd̓ ait:cōſtituit eniꝫ ꝗ dicit ītellectū: ⁊ qui audit ꝗeſcit: namneqꝫ ꝗ dicit cōſtituit ītellectum: neqꝫ ꝗ audit ꝗeſcit:deeſt eniꝫ ꝗddā ſermoni vel noī: vt ſi ꝗs dicat ſocrates: mox audiētis animꝰ reꝗrit ꝗd ſocrates faciat nealiquid: an patiat̉: ⁊ nōdū audiētis ītellectus ē ꝗetuscū horum aliꝗd requirit: ⁊ ī verbo idē: cū dico legit:ꝗs legat animꝰ audiētis reꝗrit. Nōdū ergo qui dicitcōſtituit ītellectū: nec ꝗ audit ꝗeſcit. Sed ad hoc ariſtotelē retuliſſe putādū ē: qm̄ ꝗlibet audiēs cū ſignificatiuā vocē ceperit animo: eiꝰ ītelligētia nititur: utcū ꝗs audit hō: quid ſit hoc ipſū qd̓ accipit mēte cōprehēdit: cōſtituitqꝫ animo audiſſe ſe animal rōnalemortale. Si ꝗs vero huiuſcemodi vocē ceperit: q̄ nihil oīno deſignet: animus eiꝰ nulla ſignatione neqꝫ ītelligētia roboratus errat ac vertitur: nec vllis deſignationis finibꝰ cōquieſcit: qͣre Ariſto. recta ſētētia ē:⁊ verba ſcd̓m ſe dicta eē noīa: ⁊ dicētē cōſtituere ītellectū: audiētēqꝫ quieſcere: ſed huiuſmodi q̄ſtio ab Aſpaſio ꝓpoſita ē ⁊ ab eodē reſoluta. Poſtqͣꝫ igit̉ Ariſto. ẜm ſe dicta verba noīa eē cōſtituit: īquit: ſed ſi eſtvel nō eſt nōdū ſignificant: ꝙ huiuſmodi ē ac ſi diceret. Significatur ꝗdē quiddā a verbis velut a noībꝰ:ſed nulla tn̄ inde negatio affirmatio ue perficit̉. Cuenī dico ſapit: ē ꝗdē q̄dā ſignificatio: ſed nihil aut eēaut nō eē demōſtrat. ideſt neqꝫ affirmatiuū aliquid:neqꝫ negatiuū ē: nā ſi affirmatio aut negatio ī ītellectuū cōpoſitionibus īuenitur: ut ſupra iā docuit: neqꝫſola noīa dicta neqꝫ verba aut affirmationeꝫ: aut vllā faciēt negationē. Pluribus enī modis docuit ariſto. alias non ī rebus ſed ī intellectibus veritatē falſitatēqꝫ eē cōſtitutā: qm̄ ſi ī rebus veritas falſitas ueeſſet: vna res ſola aut affirmatio eēt aut q̄ ei contraria eſt negatio. Nūc vero qm̄ in ītellectibꝰ iunctis veritas ⁊ falſitas ponit̉: oratio vero opinionis atqꝫ ītel-

lectus paſſionūqꝫ aīe īterpres ē. Quare ſine compoſitione intellectuū verborūqꝫ v̓itas ⁊ falſitas nō videtur exiſtere. quo circa preter aliquā cōpoſitionē nullaaffirmatio vel negatio eſt. Uerba igitur per ſe dictaſignificāt quidē quiddā: ⁊ ſūt rei nomina: ſed nōdumita ſignificāt: vt vel eſſe vel nō eſſe aliquid cōſtituantideſt vt affirmationē faciāt aut negationē. Nā ſicutin nominis partibus aut ꝟbi partes ipſe nihil ſignificāt: ōnes vero deſignāt ſimul: ita quoqꝫ in affirmationibꝰ aut negationibꝰ partes quiddā ſignificāt: tote ꝟo coniuncte verū falſū ve deſignant: vt cū ſecrates philoſophus eſt: ſocrates philoſophus nō eſt. ſingillatī poſite partes ꝓpria ſignificatione nitūt̉: ſednihil verū falſū ve ſignificāt: oēs vero ſimul iuncte:vt cum ſocrates philoſophus eſt: veritatem faciunt.vel ꝙ eſt huic cōtrariū falſitatem. Quare cuꝫ verbaſecūdū ſe dicta noīa ſint. Et ſignificāt aliquid: ⁊ partes quedā eius cōpoſitionis ſunt: que verū falſum uefaciāt: non tamen ipſa ī propria ſignificatione vel eēquod ē affirmationis: vel nō eē: quod ē negationis:deſignant. niſi enim cui inſit verbum illud fuerit additum: nō ſit enūciatio: vt cum dico ſapit: niſi quis ſapiat: dicam propoſitio non eſt. Quod aūt addit: neqꝫenim ſignū eſt rei eē vel non eſſe: tale quiddam eſt etquod verbū ē: vel non eē quod īfinitū verbū eſt: nōē ſignū rei: ideſt per ſe nihil ſignificat. Eſſe .n. niſi ī alqua cōpoſitione nō ponitur. Uel certe omne verbuꝫdictū per ſe ſignificat quidē aliquid: ſed ſi ē vel nō ēnōdū ſignificat. Non .n. cum aliquid dictū fuerit idcirco aut eſſe aut non eſſe ſignificat. Atqꝫ hoc eſt qd̓ait: neqꝫ enim ſignum eſt rei eſſe vel non eſſe: eteninquā rē verbū deſignat: eſſe eius vel nō eſſe non eſt ſignū ipſuꝫ verbū: quod de illa re dicitur: ac ſi diceret:neqꝫ enī ſignū ē verbū quod dicitur: rei eē vel nō eēhoc ē de qua dicitur re vt id qd̓ dico rei eſſe vel n̄ eētale ſit: tāqͣꝫ ſi dicam rem ipſam ſignificare eē vl̓ nōeſſe: atqꝫ hic eſt melior ītellectus: vt nō ſit ſignū verbum eius rei de qua dicitur eſſe vel nō eſſe ſubſiſterdi ſcilicet vel nō ſubſiſtendi: quod illud quidem affitmationis ē: illud vero negationis: vt ſit talis ſenſus:neqꝫ enī quod dicitur verbum ſignū ē ſubſiſtendi revel non ſubſiſtēdi. Sed quod addidit: nec ſi hoc ipſieſt purū dixeris: vel ſi ita dicamª. Nec ſi hoc ipſū enpurum dixeris. Alexander quidē dicit eſt vel ens eꝗuocum eſſe. Omnia enī p̄dicamēta: que nullo cōmuni generi ſubduntur: equiuoca ſunt: ⁊ de oībus eē p̄dicatur. Subſtātia .n. ē: ⁊ qualitas ē ⁊c̄. Ergo nūc hicdicere videtur ipſum ens vel eſt: vnde eſſe traductuꝫeſt: per ſe nihil deſignat: omne enī equiuocū verbuꝫper ſe poſitum nihil deſignat: niſi eniꝫ ad res quasvoluntate ſignificat aꝑtetur: ipſum per ſe eo nullordeſignatiuum eſt: quod multa ſignificat. Porphyrivero aliam protulit expoſitionem: que huiuſmodi ēSermo hic: quem dicimus eſt: nullam per ſe ſubſtantiam monſtrat: ſed ſemper aliquam cōiunctionē veearū rerū que ſunt: ſi ſimpliciter opponatur: vel alterius ſecunduꝫ participationem: nā cū dico ſocrateeſt: hoc quod dico ſocrates aliquid eorum eſt que ſūt⁊ in rebus his que ſunt ſocratem iungo: ſin vero dicſocrates philoſophus eſt: hic inquā ſocrates philoſophia participat. Rurſus hic quoqꝫ ſocratem philſophiamqꝫ coniungo: ergo hoc ꝙ dico eſt vim conictionis cuiuſdā obtinet nō rei: quo ſi propoſitionenaliquā copulationēqꝫ ꝓmittit: ſolū dictū nihil oīneſignificat: atqꝫ hoc eſt quod ait: nec ſi hoc ipſum eſpurum