De interpretatione editiōis ſecūde liber primus

diuerſe fuerant anime paſſiones ꝓpter equiuocationem nominis. Neqꝫ eniꝫ fieri poteſt: vt qui voces poſitione ſignificantes a natura eo diſtinxit: ꝙ eaſdemapud omnes eſſe non diceret: eas res quas naturaliter eſſe preponebat non eo tales eſſe monſtraret: ꝙapud omnes eaſdem eſſe contenderet. Quocirca Alexander vel propria ſententia vel Prophyrii auctoritate probandus eſt. Sed quoniam ita dixit Ariſtote.quorum autem he primorum note: eedem omnibuspaſſiones anime ſunt: querit Alex. ſi rerum nominaſunt: quid cauſe eſt: vt primorum intellectuum notaseſſe voces dixerit Ariſtote. rei enim ponitur nomen.vt cum dicimus homo: ſignificamus quidem intellectum: rei tamen nomen eſt .ſ. animal rationale mortale. Cur ergo non primarum rerum magis note ſuntvoces quibus ponuntur: potiuſqͣꝫ intellectuū. Sꝫ fortaſſe quidem ob hoc dictum eſt inquit. ꝙ licet vocesrerum nomina ſint: tamen non iccirco vtimur vocibus: vt res ſignificemus: ſed vt eaſ que nobis ex rebꝰinnate ſunt: anime paſſiones. Quocirca propter quorum ſignificantiam: voces ipſe proferuntur: recte eorum primorum dixit eſſe notas. In hoc v̓o Aſpaſiuspermoleſtus eſt. Ait enim qui fieri poteſt: vt eedemapud omnes anime paſſiones ſint: cum tam diuerſaſententia de iuſto ac bono ſit. Arbitratur enī aſpaſiꝰpaſſiones anime non de rebus incorporalibus ſed dehis tantum que ſenſibus capi poſſunt: Ariſtotelē paſiones anime dixiſſe: quod perfalſum eſt. Neqꝫ enimvnqͣꝫ intellexiſſe dicetur: qui fallitur: ⁊ fortaſſe quidēpaſſionem animi habuiſſe diceretur: quicunqꝫ id qd̓bonum eſt: non eodem modo quo eſt: ſed aliter arbitratur. intellexiſſe vero non dicitur. Ariſtoteles autēcum de ſimilitudine loquitur de intellectu pronūciatNeqꝫ enim fieri poteſt: vt qui qd̓ bonum eſt malumeſſe arbitret̉: boni ſimilitudinem mente conceperit:Neqꝫ enim intellexit rem ſubiectam: ſed quoniam q̄ſunt iuſta ac bona ad poſitionem oīa naturam ue referūtur: et ſi de iuſto ac bono ita loquitur: vt de eo ciuile ius: aut ciuilis iniuria dicitur: recte non eedē ſūtpaſſiones anime: quoniam ciuile ius ciuile bonū poſitione eſt non natura. Naturale v̓o bonum atqꝫ iuſtūapud omnes gentes idem eſt. Et de deo quoqꝫ idemeſt cuius qͣꝫuis cultura diuerſa ſit idem tn̄ cuiuſdameminentiſſime nature eſt intellectus. Quare repetēdum breuiter a principio eſt. partibus enim ad orationem vſqꝫ peruenit. nam ꝙ ſe prius quid eſſet nomenquid verbuꝫ conſtituere dixit. he minime partes orationis ſunt. Quod v̓o affirmationem ⁊ negationemiam de compoſita ex verbis ⁊ nominibꝰ oratione loꝗtur: que eedem rurſus partes ſunt enunciationis Etpoſt enunciationis propoſitioneꝫ de oratione loqui ꝓpoſuit: cuius ipſa quoqꝫ enuntiatio pars eſt. Et quoniaꝫ (vt dictum eſt) triplex eſt oratio: que in litteris:que in voce: que ī intellectibus eſt: qui verbū ⁊ nomēdiffiniturꝰ eſſet: eaqꝫ ſignificatiua poſiturꝰ: dicit pͥusquorum ſignificatiua ſint ipſa verba ⁊ nomina: ⁊ inchoat quidem ab his nominibus ⁊ verbis que ſunt invoce dicēs. Sūt ergo ea que ſūt in voce ⁊ demōſtratquorum ſint ſignificatiua adiiciens earum que ſunt īanima paſſionum note. Rurſus nominuꝫ ipſorū verborūqꝫ que in voce ſunt ea verba ⁊ nomina que eētin litteriſ conſtituta: ſignificatiua eſſe declarat dicēs:⁊ ea que ſcribuntur eorum que ſunt in voce: ⁊ quoniam iſta quattuor quedam ſunt littere: voces: intellectus: res: quorum littere ⁊ voces poſitione ſunt:

natura vero res atqꝫ intellectus: demōſtrauit vocesnon eſſe naturaliter: ſed poſitione per hoc ꝙ ait noneaſdem eſſe apud omnes ſed varias: vt eſt. ⁊ quemadmodum nec littere omnibus eedem ſic: nec eedeꝫ voces. Vt v̓o demonſtraret intellectus ⁊ res eſſe naturaliter ait apud omnes eoſdem eſſe intellectus:quorum voces eſſent ſignificatiue: ⁊ rurſus apud oēseaſdem eſſe res: quarum ſimilitudines eſſent aīe paſſiones: vt eſt. quorum autem he primorum note .ſ. q̄ſunt in voce: eedem omnibꝰ paſſiones anime ſunt: ⁊quorum he ſimilitudines: res etiam eedem. Paſſiones autem anime dixit: quoniam alias diligēter oſtēſum eſt omnem vocem animalis aut ex paſſione aīeaut propter paſſionem proferri. Similitudinem. ꝟopaſſionem anime vocauit: quod ſecundum Ariſtotelēnihil eſt aliud intelligere niſi cuiuſlibꝫ ſubiecte rei ꝓprietatem atqꝫ imaginationem in anime ipſius reputatione ſuſcipere. de quibus anime paſſionibus in libris ſe de anima commemorat diligentiuſ diſputaſſeSed quoniam demonſtratum eſt quoniam verba ⁊nomina ⁊ oratio intellectuū prīcipaliter ſignificatiuaſunt: quicquid eſt in voce ſignificationis: ab intellectibus venit. Quare prius paululum de intellectibus ꝑſpiciendum ei erat: qui aliquid recte de vocibus diſputaret. Ergo quod ſupra paſſiones anime ⁊ ſimilitudines vocauit: idē nūc apertiꝰ intellectū vocat dicēs.¶ Eſt autem quemadmodum in anima aliquotiēsquidem intellectus ſine vero falſo ve. Aliquotiēsautemʸ cui iam neceſſe eſt horum alteruꝫ ineſſe: ſicetiam in voce: circa compoſitionem enim ⁊ diuiſionem eſt veritas falſitaſqꝫ. Nomīa igitur ipſa ⁊ verba conſimilia ſunt ſine compoſitione ⁊ diuiſione ītellectui: vt homo vel album. quando non addituraliquid: neqꝫ enim adhuc verum vel falſum eſt: huius autem ſignum hoc eſt. Hyrcoceruus enim ſignificat aliquid: ſed nondum verum vel falſum. ſinon eſſe vel non eſſe addatur vel ſimpl̓r. vel ẜꝫ tꝑs.¶ Quoniam nomen ⁊ verbū atqꝫ omnis oratio ſignificatiua ſunt anime paſſionuꝫ: ex ipſis ſine dubio quedeſignāt in eiidē vocibus proprietas ſignificationis īnaſcit̉. Hic vero eſt totus atqꝫ cōtinuus Ariſtote liceordo ſnīe. Qm̄ inquit ea primū vocibus ſignificant̉:que in animo ⁊ cogitatiōe verſant̉: intellectuū veroalios ꝗdē ſimplices ⁊ ſin̄ v̓i vl̓ falſi enūciatiōe ꝑpēdimꝰ vt cū nob̓ hoīs ꝓpetas tacita imagīatōe ſuggerit̉.nulla nāqꝫ ex hac ītelligētie ſimplicitate vl̓ v̓itatꝭ naſcitur vel falſitatis agnitio. Sunt vero intellectus ꝙdam compoſiti atqꝫ coniuncti: in quibus ineſt iaꝫ quedam vel veritatis vel falntatis inſpectio: vt cum adquamlibet ſimplicem perceptionem mentis adiungigitur aliud quod uel eſſe aliquid vel nō eſſe cōſtituatvt ſi ad hoīs intellectuꝫ eſſe vel non eſſe. vel albū eſſevel non eſſe album copuletur. fient enim cogitabilesorationes veritatis vel falſitatis participes hoc modo: homo eſt: homo non eſt: homo albus eſt: hō albnon eſt. Quarum quidem hō eſt: vel hō albus eſt: cōpoſitio dicitur. Nam prior eſſe atqꝫ hominem: poſterior hominem albo compoſita intellectus predicatione connectit. Si vero ad hominis intellectum adiiciam ꝗddam. vt ita ſit: homo eſt vel non eſt: vel albꝰeſt: aut aliquid tale: tūc in ipſa cogitatiōe veritas autfalſitas innaſcit̉. Ergo inquit quemadmodum aliquotiens quidā ſimplices intellectus ſunt: qui ꝟo falſoqꝫ