Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
58r
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio in predicamenta

rum enim medium aliquid nihil prohibet̉ eſſe. horum enim erat aliquid medium: quorum non eratneceſſarium alterum ineſſe ſuſceptibili preter illaquibus naturaliter vnum ineſt: vt igni calidum niui candidum. In his autem determinate neceſſarium eſt alterum ineſſe: non alterutrum contingit. non enim poſſibile eſt ignem frigidum eſſe.neqꝫ niuem nigram Quare omni quidem ſuſceptibili non eſt neceſſarium alterum eorum ineſſe:ſed ſolis quibus naturaliter vnum ineſt: in his determinate vnum. non alterutrum contingit: Prolixitatem textus iccirco contraxi: eaipſadicuntur: ſupra iam dicta ſunt: ne longior ordo poſſitaliquod creare faſtidium. quod nos hac textꝰ diuiſione ſeiunximus. prius quidem propoſuit ante ꝑculosomnes inter ſe contrariorum differentias: quas ipſequantum potero breuiſſime commemorabo. ait eniꝫContrariorum que mediis carent: ſemper alterum ineſſe ei quod illas contrarietates ſuſcipere poteſt: vtegritudo ſanitas: quoniam ſemper in animalis corpore reperitur: ea ſine vllo eſt aduerſus ſuum contrarium medio. Iccirco omne corpus animalis ſemper aut egrotat aut ſanum eſt: ſemper alterum autſanitatis aut egritudinis ineſt ei: quod haſ ſuſcipittrarietates. Eorum v̓o ꝯtrariorū que habent aliquāmedietatem: non neceſſe eſt ſemper alterum ineſſeei cui accidunt: vt album atqꝫ nigrum: cum ſint vtraqꝫ contraria: quoniam habent aliquam medietatemvt rubrum. veniunt autem ſemper in corpora. non neceſſe eſt omne corpus fieri vt album aut nigrum. qm̄poteſt aliquando contingere: vt illa eorum medietascorpori cuilibet eueniat: atqꝫ hoc ita ē in his que medio non carent: que ipſa mediata vocamus: exceptishis quibus vna contrarietas eſt inſita per naturam:vt nix alba eſt: ignis calidus. In his enim vnam ſemper neceſſe eſt euenire non aliam: nec vtrumlibet ſeddiffinite vnam. id enim non venit in igneꝫ: vt aliquādo ſit callidum: aliquando frigidum: aliquando veroque horum medietas eſt tepidum: ſed ſemper naturali calore ſuccenditur. nec nix aliquādo ſit nigra: necrurſus rubea: nec vllis alijs coloribus permutatur: ſꝫſolum ſemper alba eſt. Cum hec ita ſint ea que ſecundum habitum priuationemqꝫ opponūtur: ſi ab hiscontrariis diſtare monſtrata ſint. que mediis carent ab his que intra ſe quandam medietatem qualitatis includunt: ab his quoqꝫ que cum mediata ſint:tamen diffinite alicui inſunt. perfecte monſtratumeſt ea que ſecundum habitum priuationem ſunttrariis diſcrepare. quare quid diſtent ariſtotele teneamus auctore. In priuatione v̓o habitu neutrum horum quedicta ſunt: verum eſt: neqꝫ enim ſemper ſuſceptibili neceſſarium eſt alterum ineſſe eorum. Quodenim nonduꝫ naturam habet ad videndum. neqꝫcecum neqꝫ viſum habens dicitur. Ideoqꝫ nonerunt hec talium contrariorum: quorum nihil eſtmedium. ſed neqꝫ quorum eſt medium neceſſarium enim eſt omni ſuſceptibili alterum iſtorumineſſe. Quando enim iam natum fuerit ad habendum viſionem. tunc aut cecum aut habens viſionem dicitur. horum non determinate alterum.ſed alterutrum contingit. non enim neceſſarium ē

vel cecum vel habens viſum eſſe. ſed quod contingit. In contrariis autem quibus medium eſt.ꝙͣ neceſſarium fuit omni ſuſceptibili alteruꝫ ineſſeſed quibuſdam his determinate vnum. vnde palam eſt ſecundum neutrum modum tamꝙͣ contraria oppoſita ſunt hec. que ſecundum priuationem habitum opponuntur. Dat primo differentias quibus ea que ſunt ſecundūhabitum priuationem oppoſita: ab his que ſūt īmediata contrariis diſtent. In his enim contrariis quemedium non habent: ſemper neceſſe eſt ipſorum alterum ineē ei quod his ipſiſ ſubiectuꝫ eſt. In habituv̓o priuatione non ita eſt: Non enim ſemper quelibet res aut habitum habet aut priuationem: ſed eſttempus quando vtrumqꝫ non habeat: vt catuli quibus nondum per naturam oculi parent. Illos enimnec habere habitum dicimus: qm̄ non vident: nec priuatos viſu: qm̄ paruuli adhuc viſum per naturamhabere non poſſunt. Igitur eorum que ſibi ſecunduꝫpriuationem habitumqꝫ ſunt oppoſita: ſemper alterum ſubiecto eſt eorum. Sed eorum que ſunt contraria īmediata .i. medio carentia: ſemper alterum ſuſceptibili ineſt. Diſtat igitur ea que ſecundum habitum priuationem eſt oppoſitio. his que ſecundumcontraria putantur opponi. Sed qm̄ ſunt quedā contraia que inſunt alicui per naturam: vt niui albumigni calidum. coruo nigrum: etiā ab his diſcrepat oppoſitio priuationis habitus. Ea enim que per naturam inſunt: diffinitiua ſunt: nullo modo permutantur. vt eſt album niui: Non enim nix aut alba aut nigra eſt: ſed tantum alba: coruus non aut albus autniger: ſed ſolum niger. In priuatione vero habitu vna res non poteſt eſſe diffinita: ſed ſemꝑ aut priuatio contingit aut habitus. hoc eſt quod ait: horum non diffinite alterum: ſed aut hoc aut illud. Neqꝫ enim neceſſe eſt aut cecum eſſe aut habenteꝫ viſūdiffinite ſubaudiendum eſt. catulus enim qui per naturam nondum videt: aut habitum habiturus eſt .i.viſum: aut eo priuandus eſt: vt ſit cecus: ſed non diffinite vnum ſed hoc aūt illud indiffinite contingit. diſtat igitur hec oppoſitio his contrariis que aliquibuſper naturam īmutabiliter accidunt. Reſtat igitur vthis contrariis que mediata ſunt. hanc oppoſitionemdifferre doceamus. In illis enim non ſemper neceſſeerat contraria ineſſe ſubiecto. Iccirco eorum mediętates poſſint ſubiectis euenire ſubſtātiis: vt albūvel nigrum quod non eſt alicui per naturam: ſed tantum ſecundum accidens. Poſſunt enim vtraqꝫ noneſſe in corporibus: qm̄ his vel rubrum vel pallidumſunt ſcilicet eorum medietates eueniunt. In priuatione vero id habitu non eſt. Quando enim poteritnaturam habere habitum: vtriſqꝫ que ea ſuſcipiuntcarere non poſſunt. Catulus enim cum per naturamvidere potuerit: aut habitum habere: dicitur eſt videns: aut priuationem: ſi fuerit cecus. Ita ſemper abeo tempore quo illi per naturam vtrumlibet haberecōceſſum eſt: alterum retinebit .i. aut priuationem retinebit aut habitum. Quocirca ſi in his contrarijsmedio carent: poteſt fieri vt vtraqꝫ cōtraria ī ſubiecto ſint: ī priuatiōe vero habitu ab eo tēporequo per naturam poteſt vtrumqꝫ retinere. fieri nonpoteſt niſi eorum habeat alterum: diſtant hec quoqꝫ mediata ab his que ſecundum vim priuationis atqꝫ habitus opponuntur. Sed ante monſtratum eſthis contrariis que per naturam eſſent: his que me