Prima editio In predicamenta
la currentibus magis liquebit. ¶ Quocirca de ordīequoqꝫ huius libri eadem ratio eſt Nam quoniaꝫ resſimplices compoſitis priores ſunt: que enim compoſita ſunt: ex ſimplicibus componuntur. Hic quoniā deſimplicibus vocibus res ſignificantibus diſputanturſcd̓m ipſius ſimplicitatis principaleꝫ naturam: primꝰhic Ariſtotelis inchoantibus liber addiſcitur. Nec illud ſe re dubium eſt: ad quam parteꝫ philoſophie huius libri ducatur intentio. Idcirco quoniam quideꝫ ꝙde ſignificantibus vocibus tradit. de rebus quoqꝫ eſtaliquatenus tractaturus. Res etenim ⁊ rerum ſignificatio iuncta eſt: ſed principaliter erit illa diſputatioque de ſermonibus eſt. Scd̓o v̓o loco illa que de reꝝratione formatur. Quare quoniam omnis ars logicade oratione eſt: ⁊ in hoc opere de vocibus principaliter pertractatur. Quamqͣꝫ eniꝫ ſit huius libri relatioad ceteras quoqꝫ philoſophie parteſ: principaliter tr̄refertur ad logicam: de cuius quodāmodo ſimplicibꝰelementis. id eſt de ſermonibus in eo principaliter diſputatur. ¶ Ariſtotelis vero neqꝫ vllius alterius libereſt idcirco quod in omni philoſophia ſibi ipſe de huiꝰoperis diſputatione cōſentit: ⁊ breuitas ipſa atqꝫ ſubtilitas ab Ariſtotele non diſcrepat. Alioquin interruptum imperfectumqꝫ opus edidiſſe videretur qui deſyllogiſmis ſcriberet: ſi aut de propoſitionibus pretermiſſiſſet aut de primis vocibus tractatū quibꝰ ip̄e ꝓpoſitiones cōtinentur omitteret. Quāqͣꝫ extet alter.Ariſtotelis liber de eiſdem diſputanſ eadē fere cōtinens: cū ſit oratione diuerſus. Sed hic ꝓprietatis liber calculum cepit: Architas autem duos compoſuitlibros. quos κάόολοῦλογοῦσ inſcripſit: quoꝝ inprīo hec decem predicamenta diſpoſuit. Unde poſteriores quidā non eſſe Ariſtotelem huiꝰ diuiſionisinuentoreꝫ ſuſpicati ſunt quod Pithagoricus vir eadem conſcripſiſſet. in qua ſententia. Iamblicus philoſophus eſt non ignobilis: cui non cōſentit Themiſtiꝰneqꝫ concedit eum fuiſſe. Architē qui pitagoricus tarentinuſqꝫ eſſet: quiqꝫ cum platōne aliquantulū vixiſſet: ſed peripateticū aliquem architem: qui nouo operi auctoritateꝫ vetuſtate nominis concederet: ſed dehis alias. ¶ Reſtat inſcriptio que varia fuit. Inſcripſere namqꝫ alij de rebus: alij de generibus rerum:quos eadem ſimiliſqꝫ culpa confudit. Namqꝫ (vt docuimus) non de rerum generibus: neqꝫ de rebus: ſꝫde ſermonibus rerum genera ſignificantibus in hocopere tractatus habetur. hoc v̓o Ariſtoteles ipſe declarat cum dicit. Eorum que ſcd̓m nullam complexionem dicuntur: ſingulum aut ſubſtantiam ſignificat:aut quantitatem. Quod ſi de rebus diuiſionem faceret non dixiſſet ſignificat: res enim ſignificatur: nonipſa ſignificat. Illud quoqꝫ maximo argumento eſt.Ariſtotelem non de rebus: ſed de ſermonibus res ſignificantibus ſpeculari. quod ait. ſingulum igitur eorum que dicta ſunt. ipſum quidem ſcd̓m ſe in nulla affirmatione dicitur. horum autem ad ſe inuicem complexione affirmatio fit. Res enim ſi iungantur: affirmationem nullo modo perficiunt. affirmatio namqꝫin oratione eſt. ¶ Quocirca ſi predicamenta iūcta faciunt affirmationeꝫ: affirmatio vero non niſi in oratione eſt: que autem iungūtur: vt affirmatio fiat hecſunt rerum ſignificantes voces: predicamentorū traetatus non de rebus ſed de vocibus eſt: male igit̉ velde rebus vel de rerum generibus inſcripſerunt. Annotant alij hunc librum legendum ante topica: quodnimis abſurdum eſt. Cur enim non magis ante phy
ſicam: quaſi vero minor huius ſit libri vſus in phyſicis: cum primi reſolutorii ante topica prelegantur:⁊ ante primos reſolutorios. Perihermenias liber adcognitionem veniat inchoantis. cur non magis hunclibruꝫ vel ante perihermenias: vel ante reſolutoriosinſcripſerunt. Quare repudiāda eſt inſcriptiōis iſtiꝰquoqꝫ iſta ſententia. Dicendumqꝫ eſt: quoniā reruꝫprima decem genera ſunt: neceſſe fuit decem quoqꝫeſſe ſimplices voces: que de ſubiectis rebus dicerentur. Omne enim quod ſignificat de illa re dicitur quāſignificat: inſcribendus liber eſt de decem predicamētis. ¶ Sed forte quis dicat: ſi de ſignificantibus rerūvocibꝰ ipſa diſputatio eſt: cur de ipſis diſputat rebꝰCui dicendum eſt: quoniam res ſemper cum propriaſignificatione coniuncte ſunt: ⁊ quicquid in res venithoc idem in rerum vocabulis inuenitur: quare rectede vocabulis: diſputans proprietatem ſignificantiumvocuꝫ de his que ſignificabantur: ideſt de rebus aſſūpſit. ¶ Erit alia quoqꝫ fortaſſe queſtio: cur cū hic orationem in decem predicamenta ſit partitꝰ ī perihermenias libro in duas tantū partes diuiſioneꝫ fecit. inverbū videlicet. ⁊ in nomen. Sed hoc intereſt qd̓ illicfiguras vocabuloꝝ diuidit: in hoc de ſignificationibus tractat. quare non eſt ſibi ipſi cōtrarius. In perihermenias enī libro de nomīe ⁊ verbo conſiderat: q̄ſcd̓m figuram quandam vocabuli ſunt: quod illud inflecti caſibꝰ poteſt illud variari per tempora hic veronon ſcd̓m has figuras: ſed in eo quod voces ſignificātes ſunt diſputatur: quare diuerſam in diuerſis rebꝰatqꝫ tractatibus faciendo diuiſionem nulla contrarietate notabitur: neqꝫ nūc orationē: diuidit ſed ad multitudinem generū nomina ipſa diſpartit. nam quoniam decem rerum genera ſunt: non ſecundū orationē ſꝫ ẜm rerū ſignificationem in decem predicamenta voces diuidit: deqꝫ his tractat. Atqꝫ ideo neceſſefuit quodammodo diſputationem de rebꝰ quoqꝫ miſceri: ita (vt dictum eſt) vt non aliter niſi ex rebus ꝓprietates in ſermonibꝰ apparerent. atqꝫ ita non derebus proprie ſed de predicamentis: ideſt de ipſis rerum ſignificatiuis vocibus in eo quod ſignificantesſunt ſeriem diſputationis orditur. Cur autem ſi de p̄dicamentis diſputat: de equiuocis vel vniuocis velde. denominatiuis primus illi tractatꝰ eſt. Iccirco nimirū ꝙ quedam ſemper a diſputantibus premittuntur: quibus poſitis facilior de ſequentibus poſſit eſſedoctrina: vt in geometria prius termini preponūturpoſt theorematū ordo cōtexit̉. Ita quoqꝫ hic quicꝗdad predicamentorū diſputationes eē poſſit vtile: prius quā ad ipſa predicamēta veniret: expoſuit: quarquoniam que predicenda erāt explicaui. Nūc ad ipdiſputationis ſeriem textūqꝫ veniamus.Quiuoca dicuntur quorum ſoluꝫ nomēcommune eſt: ſecunduꝫ nomen vero ſubAſtantie ratio diuerſa. vt animal homo ⁊A quod pingitur. Horum enim ſolum nomen commune eſt: ſecundum nomen vero ſubſtartie ratio diuerſa. Si quis enim aſſignet quid ſitvtrumqꝫ eorum quo ſint animalia: proprium aſſignabit vtriuſqꝫ rationem.¶ Quid autem equiuoca vel vniuoca vel denominatiua vtilitatis habeant: ſecundum ipſas ſingulorumrationes diffinitioneſqꝫ tractabit̉. COmnis res autnomine aut diffinitione monſtratur. namqꝫ ſubiectā